Chính phủ chia rẽ: bầu cử giữa nhiệm kỳ thất bại có ý nghĩa gì với chính sách đối ngoại của Trump?
20:07 03.11.2026 (Đã cập nhật: 20:34 03.11.2026)
© AP Photo / Julia Demaree Nikhinson
Đăng ký
Với việc quyền kiểm soát Quốc hội đang bị đe dọa, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới của Mỹ đang được theo dõi không phải vì những gì nó có thể thay đổi, mà là vì mức độ sâu sắc mà nó có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tê liệt và phân cực vốn đã đặc trưng cho Washington.
Sputnik đã nói chuyện với các chuyên gia Mỹ từ nhiều lĩnh vực khác nhau để hiểu rõ hơn về tác động của kết quả bỏ phiếu hôm thứ Ba đối với chính sách đối ngoại của Mỹ.
Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử sẽ "hạn chế đáng kể" các lựa chọn của Trump
Nếu đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện, họ có thể hạn chế khả năng của Trump trong việc tài trợ cho một cuộc chiến với Iran và viện trợ quân sự cho Israel, đồng thời buộc chính quyền phải tiếp tục viện trợ cho chế độ Zelensky ở Kiev, Thẩm phán Andrew Napolitano nói với Sputnik.
"Quốc hội có quyền chi tiêu ngân sách, và quyền đó có thể áp dụng cả hai chiều." "Quốc hội có thể hạn chế chi tiêu của tổng thống, nhưng cũng có thể buộc tổng thống phải chi tiêu," một nhà báo và luật sư người Mỹ nói với Sputnik.
“Giờ đây, có cơ hội để buộc tổng thống phải chi tiền mà ông ấy không muốn chi, ví dụ như bằng cách phân bổ thêm ngân sách cho chế độ tham nhũng nhất hành tinh, tức là chế độ Kiev”, ông giải thích.
“Nếu Trump từ chối làm điều này, Quốc hội có thể buộc ông ấy phải làm vậy thông qua Tòa án Tối cao”.
Đồng thời, một làn sóng “điều tra không hồi kết” mới sẽ khiến Trump khó tập trung vào chính sách đối ngoại.
Cần chiều ổn định hơn, chứ không phải ít hơn
Dan Lazarus, một nhà sử học về hiến pháp và bình luận viên chính trị người Mỹ, cho rằng việc đảng Dân chủ nắm quyền ở một trong hai viện của quốc hội sẽ dẫn đến sự phân cực sâu sắc hơn và chính sách đối ngoại quyết đoán hơn—đặc biệt là chống Nga và chống Trung Quốc.
“Không thể dự đoán được tất cả điều này sẽ kết thúc như thế nào”.
“Nhưng tôi tin chắc rằng sẽ có nhiều bất ổn hơn, chứ không phải ít hơn,” ông Lazar nói thêm rằng việc đối đầu với Bắc Kinh về Đài Loan có thể sẽ là ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự của đảng Dân chủ. “Dù chuyện gì xảy ra, sự chia rẽ chắc chắn sẽ sâu sắc hơn”.
Ông Lazar tin rằng nếu đảng Dân chủ giành đủ số ghế, họ sẽ sử dụng quyền lực mới giành được để "trói buộc" chính quyền Trump "ở mọi khía cạnh". Ngược lại, Nhà Trắng sẽ đáp trả bằng các biện pháp đối phó và đe dọa, điều đó có khả năng đẩy căng thẳng "lên đến đỉnh điểm". Ông lập luận rằng "sự đối lập tiêu cực" này là không thể tránh khỏi, vì vấn đề bắt nguồn từ chính hệ thống chính trị:
"Hoa Kỳ là hệ thống dựa trên thiểu số, trong đó một số ít thành viên Quốc hội có thể lợi dụng nhiều điểm nghẽn để làm tê liệt công việc. Do đó, sự tê liệt là một thực tế đã lặp đi lặp lại."
Mặc dù sự phân chia quyền lực nhằm mục đích ngăn chặn sự tập trung quyền lực và đảm bảo sự giám sát thích đáng đối với việc ra quyết định quan trọng, nhưng hệ thống kiểm soát và cân bằng của nó đang ngày càng trở thành một vũ khí trong cuộc đấu tranh chính trị giữa đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ, chuyên gia này cho là như vậy.
"Tình hình bắt đầu xấu đi sau vụ bê bối Watergate, thất bại ở Việt Nam và các chính sách kinh tế thị trường tự do của Ronald Reagan và Margaret Thatcher. Đến giữa những năm 1990, hai đảng đã rơi vào tình trạng chiến tranh. Sự đổ vỡ càng trầm trọng hơn sau cuộc bầu cử của Trump năm 2016, vụ 'Russogate' năm 2017-2020 và cuộc đảo chính bất thành ngày 6 tháng 1 năm 2021".
Thay vì xoa dịu căng thẳng, mỗi cuộc bầu cử tiếp theo chỉ làm trầm trọng thêm xung đột chính trị, ông Lazar kết luận.
Đường lối vẫn không thay đổi
Trung tá quân đội Mỹ đã nghỉ hưu Earl Rasmussen có quan điểm khác: kết quả của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ khó có thể thay đổi đường lối quan hệ Mỹ-Nga hay Mỹ-Iran.
Ông nói: "Chúng ta phải nhớ rằng có những lợi ích mạnh mẽ đằng sau hậu trường tiếp tục thúc đẩy các cuộc xung đột, cho dù đó là lợi ích vận động hành lang, địa chính trị hay tài chính".
Ông Rasmussen lưu ý rằng "một diễn biến tích cực là sự hợp tác của chính quyền [Trump] với Nga" hiện lại đang đối mặt với "những trở ngại nội bộ, các vấn đề với nhiều nhà lãnh đạo châu Âu và với Ukraina". Trong khi đó, cuộc chiến với Iran, việc tiếp tục ủng hộ cuộc chiến của Israel ở Gaza và cuộc xung đột đang diễn ra ở Yemen "đã đẩy Tây Nam Á đến bờ vực sụp đổ hoàn toàn và sự sỉ nhục đối với Mỹ và phương Tây".
Rất khó có khả năng bất kỳ thay đổi nào trong tương lai về cán cân quyền lực tại Quốc hội có thể thay đổi được đường lối này; theo cựu chiến binh quân đội Mỹ này, điều đó sẽ đòi hỏi không gì khác ngoài một sự thay đổi văn hóa cơ bản trong các thành phần của chính quyền Mỹ, Quốc hội và các đồng minh của họ.
"[Mỹ] phải tìm kiếm sự tham gia mang tính xây dựng hoặc một cách tiếp cận đôi bên cùng có lợi, chứ không phải là tìm cách để duy trì bá quyền."
Ông Rasmussen lập luận rằng giới lãnh đạo Mỹ cần thừa nhận nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột (Ukraina), bắt nguồn từ trước năm 2014. Ông nhấn mạnh rằng Washington đã vi phạm các thỏa thuận quốc tế và "đẩy Nga đến bờ vực, dẫn đến sự đau khổ của nhiều người gốc Nga ở Ukraina trong các thỏa thuận ngừng bắn giả tạo Minsk I và Minsk II".
Khuyến nghị của ông đưa ra là: "[Mỹ] nên công khai thừa nhận rằng Ukraina sẽ không phải là thành viên hay tham gia NATO trên thực tế, mà là một quốc gia trung lập về mặt hiến pháp. Chúng ta cần chấp nhận các ranh giới mới trên trường quốc tế. Chúng ta phải tìm cách tái tham gia và phát triển các cơ hội kinh doanh chung có lợi cho tất cả mọi người."
"Không có chính sách đối ngoại nào cả"
Nhà phân tích quân sự và cựu sĩ quan tình báo Thủy quân lục chiến Mỹ Scott Ritter đặt ra nghi vấn cái tiền đề rằng cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ quyết định chính sách đối ngoại, vì ông cho rằng không có chính sách đối ngoại mạch lạc nào để xây dựng cả.
Về Iran, ông Ritter phủ nhận các báo cáo rằng Trump có kế hoạch nối lại các cuộc tấn công sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Ông lưu ý rằng cuộc xung đột bắt đầu vào tháng Hai, trước khi diễn ra cuộc bầu cử, "vậy mà chúng ta đã thay đổi kế hoạch đến 10 lần chỉ trong hai tuần". Theo quan điểm của ông, mục tiêu chiến lược duy nhất là thay đổi chế độ—và nó đã thất bại.
"Chúng ta đang cố gắng đối phó với hậu quả của một cuộc chiến thất bại, một chính sách thất bại".
Những hậu quả này thể hiện rõ ở trong nước thông qua giá năng lượng. Theo ông Ritter, toàn bộ sự tập trung của Trump ở Trung Đông hiện nay là "làm thế nào để giảm chi phí năng lượng trong nước, tức là ở Mỹ." Về các báo cáo về kế hoạch của đảng Dân chủ điều tra hành động của Trump liên quan đến lệnh trừng phạt đối với nhiên liệu diesel của Nga, ông Ritter chỉ trích gay gắt:
"Đảng Dân chủ không có một chương trình nghị sự chính sách đối ngoại rộng lớn hơn. Họ chỉ có một chương trình nghị sự chính sách trong nước rộng lớn hơn nhằm trả thù Donald Trump".
Ông lưu ý rằng Đạo luật Lindsey Graham trao rõ ràng cho tổng thống quyền không áp đặt lệnh trừng phạt, "vì vậy, về cơ bản, ông ấy không vi phạm bất kỳ luật nào." Bất kỳ cuộc điều tra nào, ông nói, đều là "chính trị Mỹ ngu ngốc ở mức độ cơ bản nhất... Họ sẽ cố gắng tô vẽ nó bằng những lời lẽ dễ nghe như “chúng ta đang làm điều này vì người dân Ukraina” hoặc “chúng ta đang làm điều này vì dân chủ”. Họ làm điều này chỉ để trả thù chính trị. Chỉ vậy mà thôi".
Nhìn về tương lai, ông Ritter dự đoán rằng Hạ viện do đảng Dân chủ kiểm soát sẽ "chỉ tập trung vào việc luận tội Donald Trump" hơn là chính sách đối ngoại.
"Tổng thống có thể vượt qua khi bị luận tội. Ông ấy đã từng chứng minh điều đó hai lần," ông nói thêm.
Về câu hỏi rộng hơn liệu cuộc bầu cử có thay đổi chính sách đối ngoại của Mỹ hay không, ông Ritter thẳng thắn tuyên bố:
"Chúng tôi mà có chính sách đối ngoại nào hiện nay ư?... đó là một chính sách hoàn toàn hỗn loạn, dựa trên một thế giới quan hỗn loạn được thúc đẩy bởi những ý thích cá nhân của Donald Trump hơn là bởi lợi ích an ninh quốc gia chính đáng của Hoa Kỳ. Tôi không thấy bất cứ điều gì xảy ra trong cuộc bầu cử này sẽ thay đổi công thức cơ bản đó." Ông dự đoán "thậm chí sẽ còn hỗn loạn hơn," với chính sách đối ngoại tiếp tục được định hình "bởi một nhóm người rất thân cận xung quanh Donald Trump."
Vấn đề kinh tế, chứ không phải hòa bình, đang ảnh hưởng đến kết quả bỏ phiếu
Cựu sĩ quan CIA và quan chức Bộ Ngoại giao Larry Johnson lập luận rằng chính sách đối ngoại chỉ ảnh hưởng đến tâm lý cử tri một cách gián tiếp, thông qua lạm phát và khó khăn kinh tế do chiến tranh với Iran gây ra. Ngược lại, cuộc xung đột ở Ukraina, "theo quan điểm của tôi, thực sự không trở thành vấn đề then chốt gây bức xúc cho người dân vì nó không thực sự ảnh hưởng đến cuộc sống của họ."
"Có sự thiếu đoàn kết giữa các đảng viên Cộng hòa, đặc biệt là về chính sách đối ngoại. Sự chia rẽ ngày càng tăng, đặc biệt là về các vấn đề liên quan đến Israel," ông nói. Đáng chú ý, những nỗ lực ngoại giao của Trump đối với Nga "đang bị giới lãnh đạo đảng Cộng hòa cũng như đảng Dân chủ chỉ trích gay gắt".
Ông nghi ngờ về việc cuộc bầu cử sẽ thay đổi đáng kể thái độ đối với Nga, vì "thật không may, thói bài Nga và thái độ thù địch đối với Nga sẽ vẫn tồn tại." Về Iran:
"Tôi thực sự nghĩ rằng tất cả các dấu hiệu đều chỉ ra rằng Hoa Kỳ có ý định giáng một đòn mạnh vào Iran trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Những dấu hiệu cảnh báo đó vẫn chưa mất đi. Ví dụ, tôi đang nghĩ đến việc sơ tán các nhân viên chính phủ không thiết yếu và lệnh trục xuất gia đình các nhà ngoại giao trong khu vực Vịnh Ba Tư – người ta sẽ không làm điều đó trừ khi người ta đang lên kế hoạch tấn công. Nhưng không có sự huy động lực lượng Mỹ rõ ràng nào trong khu vực. Có một số hoạt động dùng máy bay, nhưng không quá mức".
