Nỗi sợ hãi là công cụ thao túng: Chuyên gia lý giải người hưởng lợi từ kịch bản "ngày tận thế do AI"
© Depositphotos.com / Agsandrew
Đăng ký
Rủi ro thực tế và cấp bách nhất mà trí tuệ nhân tạo (AI) gây ra hiện nay chính là hành vi lừa đảo quy mô lớn; kịch bản "sự trỗi dậy của máy móc" hoàn toàn không phải là điều mà ngay cả những nhà nghiên cứu thận trọng nhất cũng dự báo. Đây là quan điểm của ông Yuri Gizatullin, chuyên gia công nghệ thông tin kiêm doanh nhân trong lĩnh vực công nghệ.
Ông đưa ra nhận định này dựa trên dữ liệu từ Bộ Nội vụ Nga, cho thấy những kẻ lừa đảo đang kết hợp áp lực tâm lý với công nghệ deepfake, đồng thời tùy chỉnh các chiêu trò lừa đảo sao cho phù hợp với độ tuổi của từng nạn nhân.
"Chúng ta đã mất khả năng phân biệt đâu là thật, đâu là sản phẩm do AI tạo ra. Các nghiên cứu được trích dẫn trong Báo cáo Quốc tế về An toàn AI cho thấy, mọi người nhầm lẫn giọng nói do AI tạo ra với giọng nói thật trong 80% trường hợp, và nhầm lẫn văn bản do AI viết với văn bản do con người viết trong 77% trường hợp. Đối với những kẻ lừa đảo, đây là một thị trường lý tưởng: chúng có thể soạn thảo các thông điệp cá nhân hóa, tạo ra video hoặc hình ảnh giống hệt thực tế đến mức không thể phân biệt được. Những kẻ xấu có kỹ năng thậm chí có thể dễ dàng vượt qua các dấu chìm (watermark) bảo mật," ông Yuri Gizatullin cảnh báo.
Theo chuyên gia này, các cuộc thảo luận về rủi ro của AI cần phải dựa trên bằng chứng cụ thể.
"Một số rủi ro đã hiện hữu và được ghi nhận rõ ràng—như lừa đảo, tấn công mạng và deepfake. Những rủi ro khác, chẳng hạn như khả năng mất kiểm soát đối với các hệ thống siêu thông minh, vẫn chỉ là các kịch bản giả định—dù chúng ta vẫn cần chuẩn bị trước cho những tình huống đó. Các cuộc thảo luận cần tuân theo logic này, thay vì rơi vào cái bẫy cực đoan: hoặc là tin rằng 'mọi thứ đã mất hết', hoặc là cho rằng 'tất cả chỉ là chuyện bịa đặt'," ông Gizatullin lưu ý.
Ông Gizatullin cũng chỉ ra rằng sự suy giảm khả năng tư duy độc lập ở con người là một rủi ro đáng kể khác.
"Nghịch lý thay, AI đang khiến con người trở nên kém thông minh hơn. Một nhân viên có thể hoàn thành công việc rất nhanh, nhưng lại không thể giải thích được làm thế nào họ đi đến kết luận đó. Tôi gọi những nhân viên nhận việc được giao, đưa vào AI rồi gửi lại kết quả do AI tạo ra cho tôi là những 'bản sao bằng xương bằng thịt", chuyên gia giải thích.
Ông Gizatullin cũng lưu ý rằng nỗi sợ hãi về AI có thể bị lợi dụng để phục vụ lợi ích của các nhà phát triển công nghệ lớn.
"Công nghệ càng bị coi là nguy hiểm thì người tạo ra nó càng trở nên có giá trị, đồng thời rào cản gia nhập thị trường đối với các đối thủ cạnh tranh cũng càng cao. Những quy định được đưa ra với danh nghĩa đảm bảo an toàn thực chất lại có khả năng củng cố vị thế của chính những bên đề xuất ra chúng," ông Gizatullin nhận định.
Chuyên gia Gizatullin đưa ra đánh giá tích cực về cách tiếp cận của Nga đối với vấn đề quản lý.
"Nga không phải là quốc gia tiên phong trong các công nghệ này, nhưng việc đi sau lại có những lợi thế riêng: bạn có thể bình tĩnh quan sát những sai lầm của những người dẫn đầu để từ đó vạch ra lộ trình cho riêng mình. Trọng tâm của các quy định là bảo vệ công chúng thay vì kìm hãm sự phát triển, và đó là một điều tốt," ông Gizatullin lưu ý.
Ông Gizatullin cho rằng giáo dục chính là tuyến phòng thủ quan trọng nhất trước những rủi ro do trí tuệ nhân tạo (AI) gây ra.
"Nếu mọi người đều hiểu rõ cách thức hoạt động và khả năng của AI, thì việc lừa dối công chúng sẽ không còn dễ dàng nữa. Tốc độ phát triển của AI đã vượt khỏi tầm kiểm soát của con người; nếu không thể ngăn chặn nó, chúng ta buộc phải là những người dẫn đầu," ông Gizatullin kết luận.
