Kinh tế Việt Nam vượt mốc 1.000 tỷ USD thương mại, thách thức tăng GDP trên 10%

© Shutterstock/FOTODOM / Global landscapeQuang cảnh Thành phố Hồ Chí Minh
Quang cảnh Thành phố Hồ Chí Minh - Sputnik Việt Nam, 1920, 09.11.2026
Đăng ký
Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD, công nghiệp và đầu tư nước ngoài tiếp tục tăng trưởng, nhưng áp lực lạm phát, chi phí sản xuất và hiệu quả sử dụng vốn đang đặt ra thách thức cho mục tiêu GDP hai chữ số của Việt Nam. Theo chuyên gia, tăng trưởng cao cần dựa vào năng suất và chất lượng đầu tư, thay vì chỉ mở rộng quy mô vốn.

Tăng trưởng cao và sức ép lạm phát và chi phí

Như đã thông tin, ngày 7/11, Quốc hội thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, đặt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn.
Mục tiêu này được đưa ra khi kinh tế Việt Nam duy trì đà tăng trưởng mạnh trong năm 2026. Tuy nhiên, những tín hiệu chững lại của đơn hàng, chi phí vận tải gia tăng và sức ép giá cả cho thấy việc đạt tăng trưởng hai chữ số, đồng thời bảo vệ sức mua của người dân, không phải nhiệm vụ dễ dàng.
Theo Cục Thống kê, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2026 đạt 1.010,55 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ, lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt 499,24 tỷ USD, tăng 27,5%, vượt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15-16% của cả năm. Riêng tháng 10, Việt Nam xuất siêu 7,31 tỷ USD, qua đó thu hẹp mức nhập siêu lũy kế 10 tháng còn 12,07 tỷ USD.
TP. HCM - Sputnik Việt Nam, 1920, 02.11.2026
PMI Việt Nam đạt 52,3 điểm, xếp thứ 6 trong 11 nền kinh tế châu Á
Sản xuất công nghiệp cũng duy trì tốc độ tăng cao. Chỉ số sản xuất công nghiệp tháng 10 tăng 15% so với cùng kỳ, đưa mức tăng 10 tháng lên 12,4%, trong đó ngành chế biến, chế tạo tăng 13%.
Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,5%, khách quốc tế đạt 19,5 triệu lượt, tăng 13,8%. Vốn đầu tư nước ngoài đăng ký đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74%, trong khi vốn thực hiện đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1%.
Dù vậy, đằng sau những chỉ số tích cực, khu vực sản xuất bắt đầu chịu sức ép. Theo khảo sát của S&P Global, chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam đạt 52,3 điểm trong tháng 10, tăng từ 51,9 điểm tháng trước, đánh dấu tháng thứ 16 liên tiếp điều kiện kinh doanh được cải thiện. Tuy nhiên, sản lượng và đơn hàng mới tăng chậm nhất trong sáu tháng, đơn hàng xuất khẩu tiếp tục giảm, còn việc làm giảm nhẹ tháng thứ ba liên tiếp.
Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, nhận định doanh nghiệp đang gặp khó khi chi phí nhiên liệu và vận tải tăng trong lúc tốc độ tăng đơn hàng chậm lại, ảnh hưởng đến cả hoạt động nhập khẩu và xuất khẩu. Áp lực giá cả cũng thể hiện rõ ở thị trường nội địa. Mức tăng tiêu dùng 13,5% trong 10 tháng chỉ còn khoảng 7,7% nếu loại trừ yếu tố giá. Trong khi đó, CPI bình quân 10 tháng tăng 4,57% so với cùng kỳ, cao nhất trong giai đoạn 2021-2026; riêng tháng 10 tăng 5,09%.
Tại phiên họp Chính phủ ngày 4/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết sản xuất, kinh doanh vẫn gặp nhiều khó khăn, chưa tạo được bước đột phá theo yêu cầu tăng trưởng 12,5% trong quý IV. Hơn 1.200 dự án tồn đọng chưa được tháo gỡ hoàn toàn, trong khi giải ngân một số công trình trọng điểm còn chậm.
TP. HCM - Sputnik Việt Nam, 1920, 01.11.2026
GDP Việt Nam có thể tăng 11%, nợ công thuộc nhóm 20 nền kinh tế thấp nhất thế giới
Để giảm áp lực lạm phát, Chính phủ đã quyết định giảm giá điện 2% và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng từ 7% về 0% từ đầu tháng 11. Theo Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, hai biện pháp này có thể tạo thêm khoảng 0,07 điểm phần trăm dư địa kiểm soát lạm phát.
Song song với đó, Chính phủ yêu cầu đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng, xuất nhập khẩu và tháo gỡ các dự án tồn đọng, nhằm phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong năm 2026.

Cần huy động tới 300 tỷ USD mỗi năm

Trao đổi với Báo Công Thương, TS. Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, cho rằng mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2027 có cơ sở để phấn đấu nhưng rất thách thức, đòi hỏi những chuyển biến thực chất về năng lực sản xuất, hiệu quả đầu tư và năng suất.
Theo ông, GDP chín tháng đầu năm 2026 tăng 9,01%, riêng quý III tăng 9,95%. Khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 11,21%, đóng góp gần một nửa mức tăng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế; vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội tăng 15,1%.
Đây là những nền tảng thuận lợi, song tăng trưởng cao trên nền so sánh của năm trước sẽ ngày càng khó hơn, nhất là khi thương mại quốc tế, giá năng lượng, tỷ giá và điều kiện tài chính toàn cầu còn nhiều biến động.
Chuyên gia nhấn mạnh, Việt Nam cần duy trì tốc độ tăng đầu tư nhưng phải đồng thời cải thiện hiệu quả sử dụng vốn. Đầu tư công nên tập trung vào giao thông, năng lượng và logistics để tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, tạo tác động lan tỏa đối với khu vực tư nhân.
Chi nhánh Cảng Tân Vũ (Công ty CP Cảng Hải Phòng) tối ưu hệ thống hạ tầng và thiết bị, nâng cao khả năng tiếp nhận, bảo quản hàng hóa, từng bước hướng tới mô hình cảng xanh, cảng thông minh - Sputnik Việt Nam, 1920, 29.10.2026
Kinh tế Việt Nam tăng cao gấp gần 5 lần Thái Lan, quy mô GDP gây kinh ngạc
Để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng cao, nhu cầu huy động vốn đầu tư được tính toán ở mức khoảng 280-300 tỷ USD mỗi năm. Trong khi đó, vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội năm 2025 đạt khoảng 4,15 triệu tỷ đồng, tương đương 160 tỷ USD, bằng 32,3% GDP. Định hướng giai đoạn 2026-2030 là nâng tỷ lệ đầu tư bình quân lên khoảng 40% GDP.
Theo TS. Phạm Anh Tuấn, quy mô huy động vốn như vậy là thách thức rất lớn, đặc biệt khi nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng. Ông đề xuất tập trung vào ba hướng: thúc đẩy đầu tư tư nhân trong nước, phát triển thị trường vốn trung và dài hạn, đồng thời nâng cao chất lượng thu hút FDI và các nguồn vốn quốc tế.
Trong đó, khu vực tư nhân cần trở thành nguồn cung vốn đầu tư chủ yếu, thông qua việc cải thiện môi trường kinh doanh, bảo đảm quyền tài sản, tăng khả năng tiếp cận cơ hội đầu tư và khuyến khích doanh nghiệp sử dụng lợi nhuận giữ lại để mở rộng sản xuất. Đối với thị trường vốn, chuyên gia dẫn số liệu Ngân hàng Thế giới cho thấy giai đoạn 2019-2023, Việt Nam huy động bình quân khoảng 53,5 tỷ USD mỗi năm qua hệ thống ngân hàng, trong khi thị trường cổ phiếu chỉ đạt khoảng 2,9 tỷ USD.
Sự chênh lệch này phản ánh mức độ phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, đặt ra yêu cầu phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp, cổ phiếu, các quỹ đầu tư và những kênh tài chính dài hạn khác. Với FDI, trọng tâm cần chuyển từ quy mô vốn đăng ký sang vốn thực hiện, trình độ công nghệ, giá trị gia tăng trong nước và khả năng liên kết với doanh nghiệp Việt Nam. Các hình thức hợp tác công tư, vốn ODA và tài chính xanh cũng cần được khai thác hiệu quả hơn.
Theo chuyên gia, nếu tiếp tục dựa chủ yếu vào tín dụng ngân hàng để tài trợ đầu tư dài hạn, nền kinh tế sẽ đối mặt với những giới hạn về thanh khoản, kỳ hạn nguồn vốn và an toàn tài chính.
Bên cạnh huy động vốn, TS. Phạm Anh Tuấn đặc biệt lưu ý đến hệ số ICOR, chỉ tiêu phản ánh lượng vốn đầu tư cần thiết để tạo ra một đơn vị tăng trưởng sản lượng.
Theo số liệu được ông dẫn lại, ICOR bình quân giai đoạn 2021-2025 của Việt Nam ở mức 6,43, thấp hơn mức 6,77 của giai đoạn 2016-2020. Chỉ số này đã giảm xuống 5,79 năm 2024 và khoảng 5,15 năm 2025, cho thấy hiệu quả sử dụng vốn có cải thiện nhưng vẫn cao hơn mục tiêu 4,5-4,8 của giai đoạn 2026-2030.
Chuyên gia cho rằng nguyên nhân chủ yếu nằm ở chất lượng phân bổ nguồn lực chưa tối ưu, tiến độ triển khai nhiều dự án kéo dài và những hạn chế trong liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước.
Để cải thiện, Việt Nam cần chuyển từ quản lý đầu tư chủ yếu theo quy mô vốn và tiến độ giải ngân sang đánh giá hiệu quả kinh tế và kết quả đầu ra. Các dự án đầu tư công phải được lựa chọn dựa trên chi phí, lợi ích và khả năng tạo tác động lan tỏa; đồng thời đẩy nhanh xử lý những vướng mắc về đất đai, thủ tục và các dự án tồn đọng.
Standard Chartered. - Sputnik Việt Nam, 1920, 29.09.2026
Kinh tế Việt Nam gây kinh ngạc, GDP nửa cuối năm có thể tăng 10,6%
Theo ông, đưa những nguồn lực đang bị đình trệ trở lại hoạt động sản xuất có thể tạo thêm giá trị gia tăng mà không nhất thiết phải huy động lượng vốn mới tương ứng. Quan trọng hơn, tăng trưởng dài hạn phải dựa vào nâng cao năng suất lao động, đổi mới công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng giá trị sản xuất trong nước.
Chuyên gia nhấn mạnh, việc giảm ICOR có ý nghĩa không kém mở rộng quy mô đầu tư. Khi hiệu quả sử dụng vốn được cải thiện, Việt Nam có thể tạo ra mức tăng trưởng cao hơn với cùng nguồn lực, đồng thời giảm áp lực huy động vốn và hạn chế rủi ro tài chính. Trong bối cảnh vừa phải kiểm soát lạm phát, vừa theo đuổi mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, thách thức của Việt Nam không chỉ là tìm thêm nguồn vốn mà còn là sử dụng nguồn lực hiệu quả, nâng năng suất và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала