Việt Nam là cường quốc xuất khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới

© Ảnh : TTXVN - Lê Tuấn KiệtLiên kết chuỗi giá trị, đòn bẩy phát triển bền vững ngành hàng lúa gạo vùng Đất Mũi
Liên kết chuỗi giá trị, đòn bẩy phát triển bền vững ngành hàng lúa gạo vùng Đất Mũi  - Sputnik Việt Nam, 1920, 18.11.2026
Đăng ký
Theo số liệu hải quan, năm 2025, Việt Nam xuất khẩu hơn 8,06 triệu tấn gạo, vượt mức khoảng 7,86 triệu tấn của Thái Lan để vươn lên vị trí thứ hai thế giới. Kết quả này đạt được trong bối cảnh thị trường gạo quốc tế dư cung, giá giảm và cạnh tranh ngày càng gay gắt sau khi Ấn Độ nới lỏng các hạn chế xuất khẩu.

Xuất khẩu gạo Việt Nam vươn lên vị trí thứ 2 thế giới, vượt Thái Lan

Lợi thế của Việt Nam tiếp tục được duy trì trong năm 2026. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chín tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu khoảng 6,4 triệu tấn gạo, thu về 3,11 tỷ USD, giảm 6,1% về lượng và 10,9% về giá trị so với cùng kỳ.
Trong khi đó, Bộ Thương mại Thái Lan cho biết nước này xuất khẩu 4,99 triệu tấn gạo trong cùng kỳ, giảm 19,26%, với kim ngạch 2,96 tỷ USD, giảm 16,84%. Như vậy, lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam đã cao hơn Thái Lan khoảng 1,4 triệu tấn sau chín tháng, trong khi khoảng cách cả năm 2025 chỉ khoảng 200.000 tấn.
Theo tờ The Nation ngày 9/11, ông Chookiat Ophaswongse, Chủ tịch danh dự Hiệp hội Các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan, cảnh báo ngành lúa gạo nước này đang suy giảm khả năng cạnh tranh do giá xuất khẩu cao, năng suất thấp và chi phí sản xuất lớn.
Ap dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và quy trình canh tác xây dựng và khẳng định vững chắc thương hiệu Gạo Làng Giành ngày càng vươn xa trên thị trường - Sputnik Việt Nam, 1920, 06.11.2026
Nhiều nước kêu gọi dân dự trữ lương thực, Việt Nam xuất khẩu hơn 6,3 triệu tấn gạo
Ông dẫn chứng, gạo trắng 5% tấm của Thái Lan được chào bán ở mức 485 USD/tấn, trong khi gạo cùng loại của Việt Nam khoảng 420 USD/tấn, Pakistan 410 USD/tấn và Ấn Độ 388 USD/tấn. Như vậy, gạo Thái Lan đắt hơn gạo Việt khoảng 65 USD/tấn và cao hơn gạo Ấn Độ tới 97 USD/tấn.
Ở phân khúc gạo thơm, sự chênh lệch còn lớn hơn. Theo ông Chookiat, gạo Hom Mali của Thái Lan có giá khoảng 1.100 USD/tấn, so với 750 USD/tấn đối với gạo thơm Campuchia và 525-555 USD/tấn của Việt Nam. Giá bán cao khiến nhiều khách hàng truyền thống, trong đó có Trung Quốc và Hong Kong, giảm mua gạo thơm Thái Lan để chuyển sang các nguồn cung khác.
“Chất lượng gạo của các nước này đã được cải thiện lên mức tương đương gạo Thái Lan, trong khi vẫn duy trì được mức giá thấp hơn nhiều”, ông Chookiat nhận xét, theo The Nation.
Một nguyên nhân quan trọng nằm ở năng suất. Theo số liệu được Bộ Thương mại Thái Lan dẫn lại, năng suất lúa bình quân của nước này chỉ khoảng 2,85 tấn/ha, thấp hơn đáng kể so với Việt Nam (6,12 tấn/ha), Trung Quốc (7,16 tấn/ha), Ấn Độ (4,4 tấn/ha) và Campuchia (3,61 tấn/ha). Bên cạnh năng suất thấp, tình trạng tích trữ gạo chờ tăng giá, lũ lụt, thiếu lao động bốc xếp và chi phí logistics cũng làm gia tăng sức ép đối với doanh nghiệp xuất khẩu Thái Lan.
Theo The Nation, cơ quan thương mại Thái Lan đã hạ dự báo xuất khẩu gạo năm 2026 xuống khoảng 6,5 triệu tấn, thấp hơn mục tiêu 7 triệu tấn trước đó.
Ông Chookiat cảnh báo nếu Chính phủ Thái Lan không giải quyết những vấn đề mang tính cấu trúc trong sản xuất và xuất khẩu, nước này có nguy cơ tiếp tục mất thị phần, thậm chí chỉ còn sản xuất lúa gạo phục vụ tiêu dùng nội địa trong vài năm tới. Đây là cảnh báo của đại diện ngành xuất khẩu gạo Thái Lan, không phải dự báo chính thức về việc nước này sẽ ngừng xuất khẩu.

Gạo Việt giữ lợi thế tại Philippines, mở rộng đầu ra sang Trung Quốc và châu Phi

Trong khi Thái Lan gặp khó khăn, gạo Việt Nam tiếp tục có lợi thế nhờ các giống lúa năng suất cao, chất lượng được cải thiện và mạng lưới thị trường xuất khẩu tương đối đa dạng.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tám tháng đầu năm 2026, Trung Quốc nhập khẩu hơn một triệu tấn gạo Việt Nam, trị giá gần 505 triệu USD, trở thành thị trường xuất khẩu lớn thứ hai sau Philippines.
Tính chung 9 tháng, Philippines chiếm 40,9% lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam, tiếp đến là Trung Quốc với 17,4% và Ghana với 12,7%. Việc mở rộng xuất khẩu sang Trung Quốc và châu Phi góp phần giảm áp lực đầu ra khi nhu cầu từ Philippines biến động.
Dù Philippines đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung, Việt Nam vẫn giữ vai trò nhà cung cấp gạo lớn nhất cho thị trường này. Theo số liệu được Báo Thanh Niên dẫn lại, trong chín tháng đầu năm, Philippines nhập khẩu khoảng 2,8 triệu tấn gạo từ Việt Nam, trong khi lượng nhập từ Thái Lan đạt 624.841 tấn và Myanmar đạt 472.762 tấn.
Philippines tạm ngưng nhập khẩu gạo, doanh nghiệp Việt lo tồn kho kỷ lục - Sputnik Việt Nam, 1920, 05.07.2026
Theo nhà phân tích, giá gạo toàn cầu sẽ tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2008
Chuyên gia thị trường Phan Mai Hương của SS Rice News lý giải trên báo Thanh Niên rằng, vài năm gần đây Philippines cố gắng giảm phụ thuộc vào một nguồn cung bằng cách tăng nhập khẩu từ các nước khác, song kết quả chưa như kỳ vọng.
Theo bà, Philippines từng tăng nhập khẩu gạo Pakistan để tận dụng giá thấp, nhưng gặp khó khăn khi sản phẩm không phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng. Một số loại gạo nhập khẩu phải phối trộn với gạo Việt Nam trước khi đưa ra thị trường. Trong khi đó, gạo Thái Lan có giá cao, còn Myanmar và Campuchia chưa đáp ứng được những đơn hàng lớn.
Vì vậy, gạo Việt Nam vẫn giữ lợi thế nhờ chất lượng phù hợp, khả năng cung ứng ổn định và giá cạnh tranh. Tuy nhiên, bà Hương lưu ý việc duy trì thị trường truyền thống quan trọng không kém mở rộng sang các thị trường mới.
“Việc chuyển hướng thị trường có thể phải mất thêm nhiều thời gian. Nhưng câu chuyện thương mại là điều mà đôi bên cùng có lợi dựa trên nguyên tắc công bằng. Họ phụ thuộc chúng ta nhưng Việt Nam cũng cần giữ chặt thị trường quan trọng này", bà Phan Mai Hương khuyến nghị.

Lợi ích của nông dân vẫn là bài toán lớn

Dù Việt Nam đang gia tăng khoảng cách với Thái Lan về lượng gạo xuất khẩu, GS.TS Bùi Chí Bửu, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, cho rằng những khó khăn của ngành gạo Thái Lan trước hết nên được xem là bài học kinh nghiệm hơn là cơ hội mở rộng thị phần.
“Cần biết rằng diện tích sản xuất của chúng ta ít hơn Thái Lan và Ấn Độ từ 2 - 4 lần. Nếu họ đầu tư mạnh vào hạ tầng sản xuất và khoa học kỹ thuật thì năng suất và sản lượng sẽ tăng, cạnh tranh càng trở nên gay gắt hơn vì dung lượng thị trường rất nhỏ. Trong khi đó, vấn đề của VN hiện tại chính là diện tích ngày càng thu hẹp, năng suất đã tới hạn, chi phí sản xuất ngày càng cao nên lợi nhuận của người nông dân ngày càng thấp. Bên cạnh đó, sản xuất chưa gắn được với tiêu thụ nên giá cả và thu nhập vẫn còn bấp bênh”, giáo sư Bửu phân tích trên báo Thanh Niên.
Theo GS.TS Bùi Chí Bửu, một vấn đề khác cần quan tâm là giá gạo nội địa phục vụ người tiêu dùng Việt Nam vẫn cao hơn nhiều so với giá xuất khẩu. Điều này đặt ra yêu cầu giảm khoảng cách giữa giá lúa tại ruộng và giá gạo bán tại chợ, siêu thị. Ông cho rằng cần tổ chức lại sản xuất, tăng cường liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp, đồng thời cắt giảm các khâu trung gian trong phân phối và tiêu thụ để nâng cao hiệu quả của toàn chuỗi giá trị.
Gạo - Sputnik Việt Nam, 1920, 25.05.2026
Các chuyên gia lo ngại sẽ thiếu hụt gạo, đường và cà phê trên toàn cầu do El Niño ở Đông Nam Á
Quan điểm của chuyên gia cũng đặt ra vấn đề về cách đánh giá thành công của ngành lúa gạo. Bên cạnh sản lượng và thứ hạng xuất khẩu, thu nhập của người trồng lúa và khả năng tiếp cận lương thực với giá hợp lý của người tiêu dùng trong nước cần được xem xét.
Thực tế, dù duy trì vị trí thứ hai thế giới về lượng gạo xuất khẩu, giá trị xuất khẩu của Việt Nam vẫn chịu tác động đáng kể từ xu hướng giảm giá trên thị trường quốc tế. Trong chín tháng đầu năm 2026, lượng gạo xuất khẩu giảm 6,1% nhưng kim ngạch giảm tới 10,9%, cho thấy giá xuất khẩu bình quân tiếp tục đi xuống.
Theo dự báo được Hiệp hội Lương thực Việt Nam công bố trước đó, xuất khẩu gạo năm 2026 có thể đạt khoảng 7,74 triệu tấn. Trong khi đó, triển vọng xuất khẩu của Thái Lan được điều chỉnh xuống khoảng 6,5 triệu tấn.
Nếu các dự báo này trở thành hiện thực, Việt Nam sẽ tiếp tục giữ vị trí thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo, đồng thời nới rộng khoảng cách với Thái Lan. Tuy nhiên, như GS.TS Bùi Chí Bửu lưu ý, khả năng cạnh tranh lâu dài vẫn phụ thuộc vào hiệu quả sản xuất, năng lực liên kết thị trường và mức lợi nhuận thực tế mà người nông dân nhận được.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала