Châu Á - Thái Bình Dương - một trong những trung tâm chính cho việc hình thành trật tự thế giới mới

© AFP 2023 / STR
Đăng ký
Trong cuộc phỏng vấn với Sputnik, chuyên gia Tiberio Graziani, Chủ tịch tổ chức nghiên cứu Vision & Global Trends, nói về vai trò ngày càng tăng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, triển vọng hợp tác Nga - Trung Quốc và các lĩnh vực tiềm năng có thể hội tụ lợi ích giữa Nga, Trung Quốc và Hoa Kỳ tại Hội nghị thượng đỉnh APEC.
Theo chuyên gia Graziani, sự tăng trưởng trong lĩnh vực kinh tế và công nghệ tại châu Á đang dần thay đổi bản đồ quyền lực toàn cầu, và sự hợp tác giữa Matxcơva và Bắc Kinh có thể mang lại cho các quốc gia khác thêm cơ hội phát triển thương mại, đầu tư và độc lập tài chính.
Châu Á đang làm thay đổi cán cân kinh tế toàn cầu
Ông Graziani cho rằng, sức mạnh của khu vực châu Á - Thái Bình Dương không chỉ gắn liền với sự tăng trưởng của từng nền kinh tế riêng lẻ mà còn với sự hình thành một hệ thống sản xuất, công nghệ và cơ sở hạ tầng toàn diện.
Trong số các ngành công nghiệp chủ chốt, ông nhấn mạnh ngành sản xuất chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, viễn thông, kỹ thuật robot, năng lượng, đóng tàu, logistics và cơ sở hạ tầng kỹ thuật số.
"Chính sự hội nhập ngày càng sâu rộng của sản xuất, kiến thức, nguồn lực và cơ sở hạ tầng đã mang lại cho khu vực châu Á - Thái Bình Dương tầm ảnh hưởng địa chính trị ngày càng lớn mạnh", chuyên gia này nhận định.
Theo ông, Trung Quốc đóng vai trò trung tâm trong các quá trình này nhờ quy mô công nghiệp, đầu tư vào nghiên cứu và cơ sở hạ tầng. Trong khi đó, Nhật Bản vẫn giữ tiềm năng công nghệ đáng kể, Hàn Quốc nắm giữ vị trí quan trọng trong các ngành công nghiệp chiến lược, và các nước ASEAN đang tích cực tham gia vào việc tái cấu trúc chuỗi sản xuất và thương mại.
Chuyên gia Graziani nhấn mạnh rằng, những thay đổi đã trở nên đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ-Trung, căng thẳng thương mại và công nghệ, và việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.
“Thay đổi địa chính trị mang tính quyết định là mối liên hệ ngày càng chặt chẽ giữa năng lực sản xuất, chuyên môn công nghệ và ảnh hưởng chính trị. Khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã trở thành một trong những không gian then chốt nơi nền tảng vật chất của trật tự quốc tế tương lai đang được hình thành.”
Nga và Trung Quốc có thể mở rộng cơ hội kinh tế cho các quốc gia khác
Nói về triển vọng hợp tác Nga - Trung, ông Graziani lưu ý đến tầm quan trọng của sự hợp tác này vượt xa quan hệ song phương. Theo ông, Matxcơva và Bắc Kinh có khả năng thúc đẩy quá trình đa dạng hóa các mối quan hệ kinh tế quốc tế và mở rộng cơ hội phát triển độc lập ở các quốc gia khác.
Chuyên gia nhấn mạnh những lợi thế bổ trợ của hai quốc gia: Nga sở hữu nguồn năng lượng và khoáng sản dồi dào, chuyên môn khoa học và công nghệ, cùng vị trí địa lý thuận lợi, trong khi Trung Quốc có nền tảng công nghiệp vững mạnh, năng lực tài chính và cơ sở hạ tầng thương mại phát triển.
"Sự kết hợp của những cơ hội này có thể thúc đẩy sự phát triển của các hành lang giao thông Á-Âu, tăng cường kết nối đường sắt và cảng biển, thực hiện các dự án năng lượng và công nghiệp, và mở rộng các công cụ tài chính để hỗ trợ đầu tư xuyên biên giới," ông Graziani nói.
Ông cũng lưu ý đến việc thanh toán bằng tiền tệ quốc gia và việc tạo ra các cơ chế thanh toán quốc tế thay thế. Mặc dù đồng USD khó bị thay thế nhanh chóng, nhưng ông vẫn tin rằng, các phương thức thanh toán thay thế sẽ tiếp tục được mở rộng mạnh mẽ, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng và thương mại.
Nói về vai trò của BRICS và SCO, ông Graziani nhấn mạnh rằng, các hiệp hội này có thể cung cấp thêm các nền tảng hợp tác. Và Ngân hàng Phát triển Mới do các nước thuộc khối BRICS thành lập là một ví dụ thực tiễn về một định chế tài chính đa phương.
Tuy nhiên, ông cảnh báo không nên coi các tổ chức này như một khối địa chính trị do Matxcơva và Bắc Kinh lãnh đạo.
"Sự xuất hiện của các công cụ kinh tế và tài chính mới không nhất thiết dẫn đến sự hình thành các khối đối lập. Ngược lại, các công cụ này có thể góp phần tạo ra một hệ thống quốc tế trong đó các quốc gia có nhiều lựa chọn hơn về đối tác, nguồn tài trợ và các phương án cơ sở hạ tầng."
Theo ông, ý nghĩa chính của hợp tác Nga-Trung là cho phép các nước thứ ba tăng cường tính độc lập của mình mà không cần thay thế sự phụ thuộc vào một trung tâm quyền lực này bằng một trung tâm quyền lực khác.
Lợi ích của Nga, Trung Quốc và Hoa Kỳ có thể trùng khớp ở những lĩnh vực nào trong khuôn khổ APEC?
Theo ông Graziani, bất chấp những khác biệt chiến lược nghiêm trọng, ba cường quốc vẫn duy trì những lợi ích chung liên quan đến sự vận hành của một nền kinh tế toàn cầu phụ thuộc lẫn nhau.
Những lợi ích này bao gồm sự ổn định của mạng lưới thương mại, an ninh nguồn cung, an ninh giao thông hàng hải, khả năng tiếp cận các nguồn năng lượng và khả năng dự đoán các điều kiện kinh tế.
"Các ưu tiên chung của họ chủ yếu liên quan đến sự ổn định của mạng lưới thương mại, sự liên tục của chuỗi cung ứng, an ninh giao thông hàng hải, khả năng tiếp cận các nguồn năng lượng và khả năng dự đoán các điều kiện kinh tế."
Theo chuyên gia Graziani, APEC cung cấp một diễn đàn thích hợp để thảo luận về nội dung này, vì các hoạt động của tổ chức này dựa trên các nguyên tắc cốt lõi là đồng thuận, đối thoại bình đẳng và hành động tự nguyện.
Trong số các lĩnh vực hợp tác tiềm năng giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc, ông nhấn mạnh đến việc tạo thuận lợi cho thương mại và ngăn chặn gián đoạn nguồn cung hàng hóa thiết yếu, an ninh cơ sở hạ tầng, quản lý rủi ro công nghệ và duy trì các kênh liên lạc.
Tuy nhiên, triển vọng đạt được một thỏa thuận chính trị toàn diện vẫn còn hạn chế do những bất đồng về Ukraina, Đài Loan, những hạn chế về công nghệ và tài chính, cũng như các vấn đề an ninh quốc tế.
Ông Graziani nhấn mạnh rằng ngay cả những thỏa thuận hạn chế cũng có thể có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm thiểu hậu quả của sự cạnh tranh chiến lược.
Đồng thời, chuyên gia này cũng lưu ý đến sự khác biệt cơ bản giữa đa cực và đa trung tâm.
"Sự hiểu biết lẫn nhau giữa các cường quốc có thể dẫn đến việc quản lý phối hợp các lợi ích của họ, trong đó các quyết định quan trọng vẫn sẽ được đưa ra bởi một số lượng hạn chế các bên tham gia. Một thỏa thuận như vậy có thể ổn định một số cân bằng nhất định đồng thời bảo toàn cấu trúc thứ bậc của quan hệ quốc tế."
Theo ông, một thế giới đa trung tâm giả định sự tồn tại của nhiều trung tâm ra quyết định độc lập, bao gồm không chỉ các cường quốc mà còn cả các quốc gia trong khu vực.
Về mặt này, ông Graziani đặc biệt đề cập đến Nhật Bản, Hàn Quốc, Indonesia, Việt Nam và các nước ASEAN khác. Ông nhấn mạnh rằng, lợi ích và ưu tiên chiến lược của họ không nên tự động bị thu hẹp lại thành lập trường của Washington, Matxcơva hay Bắc Kinh.
Tóm lại, chuyên gia Graziani nhận định rằng tương lai của trật tự quốc tế sẽ phụ thuộc không chỉ vào các thỏa thuận giữa các cường quốc mà còn vào khả năng xem xét đến lợi ích của các quốc gia khác tham gia định hình quan hệ quốc tế.
"Việc tìm kiếm các thỏa thuận giữa các cường quốc có thể giúp kiềm chế rủi ro cạnh tranh. Tuy nhiên, việc hình thành một hệ thống đa trung tâm cũng đòi hỏi sự thừa nhận dần dần về sự đa dạng của các lợi ích, năng lực ra quyết định và các hình thức tổ chức chính trị và kinh tế."
Theo ông Graziani, tương lai của khu vực châu Á - Thái Bình Dương và trật tự quốc tế nói chung sẽ được định hình trong bối cảnh này.





