Những nội dung trao đổi tại Hội thảo Xúc tiến thương mại với thị trường Liên bang Nga do Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương Việt Nam tổ chức chiều 22/4, cho thấy một điểm chung: cơ hội còn nhiều, nhưng cách tiếp cận cần thay đổi.
Ông Lê Hoàng Tài - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) phát biểu khai mạc Hội thảo xúc tiến với thị trường Liên bang Nga
© Ảnh : Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương Việt Nam)
Nhu cầu tiêu dùng Nga có sự dịch chuyển
Thị trường Nga đang cho thấy sự dịch chuyển đáng kể về nhu cầu. Chia sẻ với Sputnik, ông Evgeny Belov, Phó Đại diện Thương mại của Liên bang Nga tại Việt Nam nhấn mạnh:
“Người tiêu dùng Nga đang thay đổi theo hướng đòi hỏi cao hơn về chất lượng đối với hàng hóa từ Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Các doanh nghiệp (DN) sản xuất Việt Nam đang phát triển nhanh chóng và chất lượng sản phẩm đang được cải thiện”.
Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương Việt Nam) phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo xúc tiến với thị trường Liên bang Nga
© Ảnh : Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương Việt Nam)
Điều này đặt ra một tiêu chuẩn mới: hàng Việt không chỉ cạnh tranh về giá mà phải khẳng định được giá trị. Dù kim ngạch thương mại song phương chưa lớn, xu hướng tăng trưởng ổn định sau đại dịch COVID-19 được xem là tín hiệu tích cực, đặc biệt trong bối cảnh Nga tìm kiếm thêm nguồn cung thay thế.
Nếu trước đây, hàng Việt có thể tận dụng lợi thế giá cạnh tranh, thì hiện nay, yếu tố chất lượng và giá trị gia tăng trở thành điều kiện tiên quyết. Điều đáng chú ý là sự thay đổi này diễn ra song song với xu hướng tăng trưởng thương mại tích cực hậu đại dịch.
Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu phức tạp, Nga đồng thời cũng đang tìm kiếm các đối tác thương mại mới, ổn định hơn. Điều này mở ra một “cửa sổ cơ hội” cho Việt Nam, đặc biệt khi hai bên đã có nền tảng quan hệ lâu năm.
“Chúng tôi hy vọng rằng, trong bối cảnh địa chính trị mới, khá phức tạp, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ quan tâm hơn đến thị trường Nga, một thị trường rất lớn và đang phát triển. Hơn nữa, có các cơ chế hiệp định thương mại tự do cho phép nhập khẩu hàng hóa Việt Nam vào Nga và tất cả các nước thuộc Liên minh Kinh tế Á - Âu với mức thuế quan giảm. Tất cả chúng ta đều mong chờ sự khôi phục các mối quan hệ thương mại toàn cầu, và Nga có thể trở thành bàn đạp tuyệt vời để hàng hóa Việt Nam sau đó thâm nhập thị trường tiềm năng khác trong khu vực”, ông Evgeny Belov nói với Sputnik.
DN Việt Nam cần mở Văn phòng đại diện tại Nga
Tuy nhiên, cơ hội này không tự chuyển hóa thành kim ngạch nếu thiếu một chiến lược tiếp cận phù hợp.
Từ phía Việt Nam, vấn đề nổi lên không phải là năng lực sản xuất hay tiêu chuẩn kỹ thuật. Theo đánh giá tại hội thảo, nhiều ngành hàng chủ lực từ nông sản, thực phẩm chế biến đến dệt may đã đủ khả năng đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính như EU, Mỹ hay Nhật Bản. Nga, vì thế, không phải là “rào cản kỹ thuật”.
Vấn đề nằm ở mức độ hiện diện thực tế của doanh nghiệp tại Nga, Tham tán thương mại Việt Nam tại Nga Dương Hoàng Minh nhấn mạnh một thực tế đáng chú ý đó là nhiều DN Việt Nam vẫn tiếp cận thị trường Nga theo kiểu “đi sự kiện”, trong khi yêu cầu hiện nay là hiện diện liên tục và có tổ chức.
Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương Việt Nam) phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo xúc tiến với thị trường Liên bang Nga
© Ảnh : Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương Việt Nam)
“Chúng tôi khuyến khích các doanh nghiệp nên mở Văn phòng đại diện tại Nga và thường xuyên cử đại diện sang để thúc đẩy hợp tác thị trường. Chúng tôi sẵn sàng hợp tác với Hiệp hội những DN Nga đón tiếp các DN việt Nam phối hợp hỗ trợ giới thiệu thị trường, đối tác để thúc đẩy mạnh mẽ DN hai nước. Các DN Việt nên chủ động và tích cực triển khai các triển lãm chuyên ngành tại Nga để tìm hiểu khách hàng, đối tác kinh doanh”, Tham tán thương mại Dương Hoàng Minh chia sẻ hướng đi cho các DN Việt khi phát biểu trực tuyến tại hội thảo.
Thị trường Nga, với đặc thù địa lý rộng, hệ thống phân phối phức tạp đòi hỏi sự bám thị trường liên tục, thậm chí “cắm rễ” tại chỗ.
Theo ông Dương Hoàng Minh, việc mở văn phòng đại diện, tham gia các đoàn xúc tiến chuyên ngành và tận dụng ưu đãi từ Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) không còn là lựa chọn, mà là điều kiện gần như bắt buộc nếu muốn xây dựng chỗ đứng dài hạn.
Thực tế cho thấy, những DN lớn đi trước như Tập đoàn TH, Masan đều đã chọn cách “cắm rễ” tại thị trường này thay vì xuất khẩu đơn thuần và dần định vị thương hiệu tại thị trường này.
Đây cũng là điều mà ông Nguyễn Bá Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Xúc tiến thương mại và đầu tư (Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương) nhấn mạnh khi trả lời PV Sputnik:
“Tôi cho rằng công tác xúc tiến thương mại và cung cấp thông tin phải được thực hiện một cách liên tục và thường xuyên. Các DN Việt Nam không thể chỉ trông chờ vào một vài sự kiện đơn lẻ trong năm mà cần có cơ chế phối hợp chặt chẽ để dòng chảy thông tin luôn được thông suốt”.
Định vị lại chiến lược: từ gia công sang thương hiệu
Trong bối cảnh đó, vào mùa thu năm nay, tại Moskva và Saint Petersburg, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) sẽ tổ chức đoàn giao dịch thương mại nhân dịp Hội chợ World Food Moskva.
Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương Việt Nam) phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo xúc tiến với thị trường Liên bang Nga
© Ảnh : Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương Việt Nam)
Đây sẽ là cơ hội để DN Việt Nam trực tiếp khảo sát thị trường, làm việc với đối tác và kiểm chứng khả năng thâm nhập thực tế. Việc cơ quan quản lý khuyến khích doanh nghiệp chủ động tham gia cho thấy một định hướng rõ ràng. Đó là “đi tận nơi, làm tận chỗ”, thay vì tiếp cận gián tiếp.
“Với đợt xúc tiến này, chúng tôi xác định sẽ tập trung ưu tiên vào nhóm hàng nông sản, thực phẩm chế biến và đồ uống. Bên cạnh đó, một lĩnh vực then chốt khác là hàng tiêu dùng. Đây là những mặt hàng mà Việt Nam có năng lực xuất khẩu bằng chính thương hiệu riêng với giá trị gia tăng cao, thay vì chỉ dừng lại ở hình thức gia công thuần túy. Thực tế cho thấy, phía Nga đánh giá rất cao và đặc biệt ưa chuộng hàng hóa Việt Nam”, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Xúc tiến thương mại và đầu tư (Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương) chia sẻ với Sputnik.
Thay vì gia công, doanh nghiệp Việt đang tập trung vào các sản phẩm mang thương hiệu riêng, có giá trị gia tăng cao. Đây không chỉ là cách tận dụng nhu cầu thị trường Nga, mà còn là bước đi cần thiết để nâng vị thế hàng Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Đồng thời, việc phát triển thương mại hai chiều nhập khẩu nguyên liệu chiến lược từ Nga phục vụ sản xuất trong nước cũng được xem là hướng đi giúp cân bằng và bền vững hơn.
Ba giải pháp trọng tâm
Ở góc độ triển khai, những rào cản cụ thể đã được đại diện Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương Nguyễn Bá Hải chỉ ra khá rõ và cần tháo gỡ các nút thắt thông qua ba nhóm giải pháp trọng tâm: tối ưu hóa kênh phân phối, đảm bảo hạ tầng logistics và tài chính, và tận dụng ưu đãi thuế quan.
“Bên cạnh các hệ thống bán lẻ lớn như X5 hay mạng lưới thương mại của cộng đồng người Việt tại Nga đã hoạt động hiệu quả, các DN cần nỗ lực kết nối sâu hơn với các nhà nhập khẩu trực tiếp quy mô vừa và nhỏ. Mục tiêu là cắt giảm tối đa các khâu trung gian, tạo điều kiện cho đối tác hai bên giao thương trực tiếp, từ đó xây dựng nền tảng hợp tác bền vững. Đồng thời, chúng tôi đang tích cực phối hợp với các đơn vị logistics của Nga, Việt Nam và Trung Quốc để tìm kiếm những giải pháp vận chuyển tối ưu và hiệu quả nhất. Ngoài ra, các doanh nghiệp cần nhận thức đầy đủ và tận dụng tốt hơn nữa các ưu đãi thuế suất từ Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EAEU để nâng cao tính cạnh tranh”, ông Hải chia sẻ thêm với Sputnik.
Vị PGĐ này cũng nêu quan điểm rằng, hai nước cần hướng tới một nền thương mại hai chiều cân bằng và hiệu quả. Việt Nam sẽ phục vụ tốt cho sản xuất và phát triển công nghiệp trong nước bằng cách nhập khẩu các mặt hàng chiến lược từ Nga có chất lượng cao, giá cả hợp lý như bông và các nguyên liệu công nghiệp khác.
Khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế cần được thu hẹp
Tổng thể, bức tranh thương mại cho thấy hai gam màu rõ rệt. Một bên là cơ hội: nhu cầu thị trường lớn, nhu cầu tăng, quan hệ chính trị thuận lợi, ưu đãi thuế quan hiện hữu. Bên còn lại là những hạn chế nội tại: thiếu hiện diện, chuỗi cung ứng chưa tối ưu, xúc tiến thương mại còn rời rạc.
Khoảng cách giữa hai yếu tố này chính là vấn đề cốt lõi mà hội thảo đặt ra. Và việc thu hẹp khoảng cách đó không thể chỉ dựa vào một vài chính sách hay sự kiện, mà đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ từ doanh nghiệp đến cơ chế hỗ trợ.
Trong bối cảnh hiện nay, đây có thể trở thành một trục quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu của Việt Nam. Nhưng chỉ khi cách tiếp cận được điều chỉnh theo hướng thực chất hơn, dài hạn hơn và chuyên nghiệp hơn.