Kinh thành ca của Hà Nội cổ xưa bằng tiếng Nga

© SputnikĐây là các dịch giả sách cùng với người sếp của họ
Đây là các dịch giả sách cùng với người sếp của họ - Sputnik Việt Nam, 1920, 19.05.2026
Đăng ký
Số lượng sách Việt Nam xuất bản tại Nga còn rất ít, vì vậy mỗi khi có một tác phẩm của tác giả Việt Nam được chuyển ngữ và đến với độc giả Nga thì đó thực sự là ngày hội lớn. Lễ ra mắt cuốn sách «Hà Nội băm sáu phố phường» diễn ra tại Trung tâm Văn học Phương Đông thuộc Thư viện Quốc gia Nga ở Matxcơva chính là một ngày hội như thế.
Cuốn sách của nhà văn Việt Nam nổi tiếng Thạch Lam – thành viên sáng lập Tự Lực văn đoàn – đã được các sinh viên Viện Các nước Á - Phi (IAAS) thuộc Đại học Tổng hợp Quốc gia Matxcơva mang tên Lomonosov (MSU) dịch thuật, dưới sự hướng dẫn của giảng viên cao cấp tiếng Việt, Tiến sĩ Văn hóa học Elena Gordienko.

Từ giảng đường đến nhà in

«Người Việt Nam rất yêu mến cuốn sách này. Đó là cơ sở nhận thức để chúng tôi kết cấu tác phẩm này vào chương trình văn học Việt Nam mà tôi giảng dạy cho sinh viên», cô Elena Gordienko chia sẻ với phóng viên Sputnik.

«Cũng vì vậy, tôi quyết định giao cuốn sách cho các em làm bài đọc thêm ở nhà, sau đó đề xuất để các em thử chuyển ngữ tác phẩm này sang tiếng Nga. Sáu sinh viên năm thứ 4 cùng học viên Cao học Masha Shcherbenko đã đọc từng chương sách ở nhà và kể tóm tắt trên lớp, còn các bạn khác thì tiến hành dịch. Sau đó, chúng tôi cùng thảo luận về nội dung đã đọc, những khó khăn trong dịch thuật, những đặc điểm thực tế trong đời sống Hà Nội những năm 1930, rồi về nhà các em tiếp tục hoàn thiện bản dịch thành văn. Công việc này đã chiếm trọn một học kỳ. Tất nhiên, đây là thử thách không hề dễ dàng giản đơn đối với sinh viên Nga: phải hiểu được ý đồ của tác giả, cố gắng truyền tải được văn phong, nhịp điệu của nguyên tác và giữ được cảm giác chân thực của cuộc sống thời bấy giờ. Tôi đã tự dịch một chương trong cuốn sách, nhưng nhiệm vụ chính của tôi là hiệu đính, và hóa ra việc này thật sự khó. Bởi các bản dịch mà tôi nhận được rất khác nhau: bản này văn hoa bay bổng hơn, bản kia khô khan hơn nhưng lại chính xác hơn, mà cuốn sách nhất thiết phải có phong cách thống nhất».

© Ảnh : Còn đây là quyển sách của tác giả Thạch Lam bằng tiếng Việt
Còn đây là quyển sách của tác giả Thạch Lam bằng tiếng Việt  - Sputnik Việt Nam, 1920, 19.05.2026
Còn đây là quyển sách của tác giả Thạch Lam bằng tiếng Việt
Phải thừa nhận rằng, cô Elena Gordienko đã đảm đương xuất sắc nhiệm vụ của mình. Cuốn sách được cảm nhận như một chỉnh thể trọn vẹn. Đó là bức chân dung tràn ngập tình yêu mến, đôi khi châm biếm, đôi khi đượm buồn về Hà Nội– thủ đô cổ kính của Việt Nam. Bức chân dung kinh thành này vẫn chưa được hoàn thiện, văn sĩ Thạch Lam yểu mệnh qua đời khi còn trẻ, và bạn hữu của ông đã xuất bản tác phẩm còn dang dở này vào năm 1943. Trong sách có vô số lời miêu tả về các món ăn của ẩm thực Hà Nội, cùng những thực tế của những năm 1930 vốn xa lạ với giới trẻ Nga hiện đại ngày nay. Tất nhiên, ban đầu việc dịch thuật không hề nhẹ nhàng đối với các bạn sinh viên. Nhưng họ đã chấp nhận thử thách và đạt kết quả «xuất sắc».

Làngió mới trong lành

«Đây là lần đầu tiên tôi dịch một tác phẩm văn học nghệ thuật nước ngoài», bạn Matvey Boyko chia sẻ. «Trên giảng đường đại học, chúng tôi chủ yếu tập trung vào dịch thuật chính trị- xã hội, vì vậy cuốn sách này đối với tôi giống như một làn gió mới. Thật khó khăn khi truyền tải phong cách độc đáo của nhà văn Thạch Lam, nhưng tôi tin rằng chúng tôi đã làm được, và đó là nhờ công lao của các thầy cô giáo đã trang bị cho chúng tôi vốn tiếng Việt vững vàng».
Bạn Mikhail Osin thì chú ý đến cách Thạch Lam lồng ghép khéo léo các chủ đề chính trị, nghệ thuật và văn hóa vào đề tài ẩm thực. Mỗi chương sách đều có sức cuốn hút không thể tả, và mỗi độc giả đều sẽ tìm thấy điều gì đó cho riêng mình cũng như khám phá ra những điều mới mẻ về đất nước và con người Việt Nam.
© SputnikĐây là quyển sách "Hà Nội 36 phố phường" bằng tiếng Nga
Đây là quyển sách Hà Nội 36 phố phường bằng tiếng Nga - Sputnik Việt Nam, 1920, 19.05.2026
Đây là quyển sách "Hà Nội 36 phố phường" bằng tiếng Nga

«Thạch Lam có lối hành văn rất riêng, độc đáo, tinh tế và đầy chất thơ. Cuốn sách thấm đượm tình yêu dành cho từng góc phố Hà Nội xưa, từng tấm biển hiệu nơi đây. Khi đọc và dịch tác phẩm này, tôi lại nhớ về những lần lang thang dạo chơi ở Hà Nội và trong thâm tâm luôn dấy lên khao khát mãnh liệt, mong được trở lại đó để ngắm nhìn những con phố nhỏ này dưới một lăng kính khác», bạn Baina Derbetova bộc bạch.

Còn đây là cảm nhận của Maxim Dunaev, người đã dịch chương nói về các biển hiệu tiếng Pháp trên những con phố cổ Hà Nội: «Tác giả đã châm biếm một cách đầy hóm hỉnh về cái cách người Việt xưa bắt chước, học đòi theo các tên gọi, lối sống, ngôn ngữ và truyền thống Pháp. Sợi chỉ đỏ xuyên suốt tác phẩm chính là niềm hoài cổ của Thạch Lam về một thế giới Việt Nam truyền thống đang dần mai một, nhưng đồng thời cũng là sự mở lòng đón nhận thế giới mới đang đến, một thế giới của sự giao thoa, hòa quyện giữa Á Đông và Âu châu».
PGS-TS Ngữ văn Tatyana Filimonova, chuyên gia hàng đầu về văn học Việt Nam, nhận định rằng cuốn sách này sẽ hữu ích và thú vị không chỉ đối với các nhà Việt Nam học.

«Xét dưới góc độ địa chí văn hóa, cuốn sách này là một hiện tượng. Tác phẩm được viết dưới ảnh hưởng của thể loại phóng sự Pháp về lịch sử và truyền thống nước Pháp – một thể loại rất phổ biến ở Việt Nam những năm 1930 và được người Việt vận dụng vào thực tế nước mình để viết về chính truyền thống, văn hóa của quê hương mình».

Cuốn sách được xuất bản ở Nga với bìa cứng, minh hoạ đan xen những bức ảnh đen trắng xưa về các con phố Hà Nội – những hình ảnh vốn làm đẹp cho tất cả các chương trong ấn bản này. Đợt in thử nghiệm đầu tiên với100 bản đã bán hết veo, độc giả hiện đang mong chờ đợt kế tiếp. Mọi người chắc chắn sẽ rất thích thú khi được cùng Thạch Lam thả bước theo những con phố của thủ đô cổ kính và thẩm thấu khám phá xem cái hồn riêng của cuộc sống kinh thành nơi đây gần 100 năm trước ra sao.
Các thí sinh tham gia cuộc thi, ban giám khảo và khách mời - Sputnik Việt Nam, 1920, 24.03.2026
Tại sao người Nga nên học tiếng Việt?
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала