Triển lãm "Moskva - Hà Nội": Khi kiến trúc Xô Viết trở thành một phần ký ức và bản sắc Việt Nam
16:17 23.05.2026 (Đã cập nhật: 16:40 23.05.2026)
© Sputnik
Đăng ký
Triển lãm "Moskva - Hà Nội. Phong cảnh lạc quan" đã khai mạc tại Nhà văn hóa GES-2 ở thủ đô Nga, khám phá di sản kiến trúc Xô Viết, sự tái hiện của Việt Nam và mối liên kết văn hóa sâu sắc giữa hai quốc gia Nga và Việt Nam.
Triển lãm tập trung vào các khu nhà ở tập thể tại Hà Nội – vốn phát triển từ mô hình khu dân cư nhỏ kiểu Xô Viết. Tuy nhiên, điều các tác giả thực sự quan tâm không chỉ là những tòa nhà, mà còn là cách cư dân biến đổi không gian sống để phù hợp với nhu cầu của mình: mở rộng căn hộ, thêm ban công, kết nối nơi an cư với xưởng, cửa hàng và nơi gặp gỡ. Nhờ đó, kiến trúc điển hình của Việt Nam đã trở thành một môi trường đô thị sống động và giàu bản sắc.
Nga trong ký ức văn hóa Việt Nam
Đối với nhiều người tham gia triển lãm, Nga không chỉ là một chủ đề nghiên cứu mà còn là một phần ký ức cá nhân.
"Ở Việt Nam, Nga và Moskva luôn gợi lên những liên tưởng đầy hoài niệm: những rặng bạch dương, sông Volga, những bức tranh của Levitan... Tôi đã tiếp xúc với nghệ thuật Nga từ thuở ấu thơ, và ảnh hưởng đó đã trở thành một phần của tôi", - kiến trúc sư kiêm đồng giám tuyển Trung Mai chia sẻ với Sputnik.
Kiến trúc sư kiêm đồng giám tuyển Trung Mai
© Sputnik
"Moskva và nước Nga luôn hiện diện trong tâm trí thế hệ nghệ sĩ Việt Nam mà tôi thuộc về – những người sinh vào những năm 1990 và lớn lên trong thập niên 2000 và 2010. Tôi lớn lên cùng những bài thơ về Nga, những bản dịch thơ ca Nga, những giai điệu bài hát Nga và nhạc cổ điển Nga" - Hà Nguyên Long, người sáng lập và giám đốc nghệ thuật của XPLUSX Studio, bày tỏ cảm xúc tương tự.
Hà Nguyên Long, người sáng lập và giám đốc nghệ thuật của XPLUSX Studio
© Sputnik
Ông cho biết trường phái nghệ thuật Nga cũng đã ảnh hưởng rõ nét đến tác phẩm của mình: "Nếu nhìn vào các tác phẩm và vở kịch của tôi, bạn có thể thấy ảnh hưởng của nghệ thuật cổ điển Nga".
Kiến trúc sư Trung Mai chia sẻ rằng việc cùng hợp tác tạo ra triển lãm này đã giúp ông nhìn nhận nước Nga không phải qua những hình ảnh bên ngoài, mà từ bên trong – qua con người, môi trường chuyên nghiệp và thái độ đối với công việc.
"Nga bị phương Tây đánh giá thấp rất nhiều. Sống ở đó, bạn hầu như không nghe thấy bất cứ điều gì chính xác về Nga. Chỉ khi đến đây, bạn mới nhận ra đất nước này phát triển đến thế nào. Ngay cả trong lĩnh vực của tôi – kiến trúc và xây dựng – tôi thấy các nhà thầu và người thợ ở đây làm việc rất chuyên nghiệp và tạo ra những sản phẩm chất lượng cao", - kiến trúc sư nói.
Sự kết nối dựa trên ký ức về sự hỗ trợ
Đối với Trung Mai, triển lãm không chỉ nói về kiến trúc mà còn về lịch sử quan hệ giữa hai nước.
"Tôi nghĩ mối liên hệ giữa Nga và Việt Nam đã tồn tại từ rất lâu. Và Nga có lẽ là người bạn chân thành và là người anh cả duy nhất của Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử. Không có quốc gia nào giúp đỡ Việt Nam nhiều như Nga", - ông khẳng định.
Theo kiến trúc sư, đó là lý do tại sao các dự án văn hóa hiện tại không được coi là những sự hợp tác đơn lẻ, mà là sự tiếp nối của một lịch sử lâu dài.
"Tôi rất vui vì những mối quan hệ này tiếp tục phát triển, và bản thân tôi có thể đóng góp một phần nhỏ vào mối liên kết tuyệt vời này".
Mô hình Xô Viết trở thành mô hình Việt Nam như thế nào?
Một trong những chủ đề chính của triển lãm là sự thích ứng của các ý tưởng kiến trúc.
Theo Trung Mai, dự án cho thấy mô hình đến từ Nga đã thay đổi ra sao tại Việt Nam: "Tôi muốn đồng thời thể hiện những điểm tương đồng và khác biệt, cũng như quá trình thích ứng: mô hình hay văn hóa từ Nga du nhập vào Việt Nam đã được chuyển hóa và mang một hình thái mới như thế nào".
Đối với kiến trúc sư, đây không chỉ là cuộc đối thoại chuyên môn mà còn là đối thoại văn hóa.
"Mọi người thường nghĩ rằng kiến trúc chỉ đơn thuần hỗ trợ văn hóa, nhưng thực tế, bản thân kiến trúc chính là văn hóa. Vì vậy, qua triển lãm này, tôi muốn cho thấy rằng kiến trúc có thể là một cách kết nối các nền văn hóa khác nhau".
Triển lãm "Moskva - Hà Nội. Phong cảnh lạc quan"
© Sputnik
Những ngôi nhà ở Hà Nội như một phần lịch sử xã hội
Nghệ sĩ kiêm nhiếp ảnh gia Nguyễn Thế Sơn đang trưng bày các tác phẩm về những ngôi nhà tập thể tại Hà Nội.
Ông xem chúng như hình ảnh của một xã hội dựa trên ý tưởng về lợi ích chung: "Tôi đặc biệt xúc động khi được trưng bày các tác phẩm về những ngôi nhà tập thể lấy cảm hứng từ thời kỳ Xô Viết và khối xã hội chủ nghĩa. Những ngôi nhà như vậy là hình ảnh rất rõ ràng của một xã hội dựa trên lợi ích chung. Kiến trúc của chúng rất nhân văn".
Nghệ sĩ kiêm nhiếp ảnh gia Nguyễn Thế Sơn
© Sputnik
Đồng thời, những ngôi nhà này mang một sức sống đặc biệt tại Việt Nam: "Chúng truyền tải sức sống của người dân Hà Nội và Việt Nam – khả năng thích ứng với mọi khó khăn và tìm cách thích nghi với xã hội đang thay đổi".
Theo thời gian, các khu nhà tập thể đã phát triển thành một môi trường phức hợp, nơi nhà ở, thương mại và đời sống công cộng hòa quyện vào nhau.
Triển lãm "Moskva - Hà Nội. Phong cảnh lạc quan"
© Sputnik
Ngôi nhà riêng như một không gian văn hóa
Chủ đề này tiếp tục với câu chuyện về Salon Natasha – không gian nghệ thuật đương đại độc lập đầu tiên tại Hà Nội, được thành lập bởi Natalia Kraevskaya và họa sĩ Vũ Dân Tân vào năm 1990.
"Salon Natasha là một không gian đa chức năng độc đáo. Một mặt, đó là một không gian nghệ thuật nơi tổ chức các triển lãm, nhưng trên thực tế, đó là một ngôi nhà riêng – nơi chúng tôi sinh sống", - bà Kraevskaya nói với phóng viên Sputnik.
Bà nhấn mạnh tầm quan trọng của việc câu chuyện này hiện đang được giới thiệu đến công chúng Nga.
Bà Natalia Kraevskaya, ngưởi thành lập Salon Natasha – không gian nghệ thuật đương đại độc lập đầu tiên tại Hà Nội
© Sputnik
Một cái nhìn mới về những điều quen thuộc
Đối với bà Alisa Prudnikova, Giám đốc Chương trình của Nhà văn hóa GES-2, việc hợp tác với các đồng nghiệp Việt Nam đã trở thành một cách để nhìn nhận lại kiến trúc điển hình vốn rất quen thuộc với công chúng Nga.
"Tôi rất ấn tượng về cách người ta có thể hồi sinh và tái tư duy những công trình kiến trúc tưởng chừng như hoàn toàn tiêu chuẩn, thứ mà chúng ta thấy xung quanh mỗi ngày. Điều này khiến bạn nhìn nhận không gian sống của chính mình theo một cách hoàn toàn khác, và thậm chí suy nghĩ về những gì bạn muốn thay đổi trong chính ngôi nhà của mình", - bà trả lời phỏng vấn Sputnik.
Alisa Prudnikova, Giám đốc Chương trình của Nhà văn hóa GES-2
© Sputnik
Triển lãm "Moskva - Hà Nội. Phong cảnh lạc quan" là minh chứng cho thấy kiến trúc không chỉ là di sản của quá khứ mà còn là một ngôn ngữ sống động của sự đối thoại. Những mô hình kiến trúc Xô Viết, sau khi được tái hiện và biến đổi tại Việt Nam, đã trở lại Moskva như một lịch sử về sự thích ứng, về ký ức và về mối liên hệ bền chặt giữa hai quốc gia.
