Chuyên gia: Việt Nam gần như chắc chắn bị Mỹ áp thuế từ 10% đến 25%
© Shutterstock/FOTODOM / Huy Thoai
Đăng ký
Tại phiên thảo luận "Vĩ mô 2026 - Việt Nam trước các cú sốc bên ngoài và cơ hội bên trong" thuộc khuôn khổ Vietnam Investment Forum - Summer Summit, chuyên gia lưu ý mức thuế cuối cùng có thể dao động từ 10% đến 25%, tùy thuộc kết quả giải trình và đàm phán giữa hai bên.
Việt Nam có thể bị áp thuế từ 10% đến 25%
Bà Nguyễn Thị Triều, CEO Blue Bridge Investment Partners cho biết chỉ trong 5 tháng đầu năm đã xuất hiện 4 yếu tố lớn định hình tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 và đều tác động trực tiếp tới Việt Nam.
Đầu tiên là xung đột Trung Đông khiến nguồn cung dầu mỏ gián đoạn, đẩy giá dầu tăng gần 50% so với cuối năm 2025. Tác động không chỉ dừng ở dầu thô mà còn lan sang khí hóa lỏng, phân bón, hóa dầu và logistics toàn cầu. Hệ quả là triển vọng tăng trưởng kinh tế thế giới suy giảm khi 12 trong số 21 nền kinh tế lớn đã bị hạ dự báo tăng trưởng năm 2026 so với đầu năm.
Yếu tố thứ ba là lãi suất toàn cầu, đặc biệt tại Mỹ và châu Âu, vẫn duy trì ở mức cao do áp lực lạm phát từ giá năng lượng và kinh tế Mỹ tiếp tục tăng trưởng tích cực, khiến Fed chưa có động lực hạ lãi suất. Cuối cùng là những thay đổi trong thương mại quốc tế. Sau chính sách thuế đối ứng được chính quyền Tổng thống Donald Trump đưa ra từ tháng 4 năm ngoái, mức thuế tạm thời 10% hiện được duy trì đến tháng 7/2026. Trong khi đó, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đang khởi động lại hai cuộc điều tra liên quan đến Việt Nam từ tháng 3/2026, khiến rủi ro thương mại trong 12-18 tháng tới trở nên hiện hữu.
Phân tích về đề xuất mới của USTR áp thuế bổ sung từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ nhiều nền kinh tế, trong đó có Việt Nam, ông Nguyễn Xuân Thành, giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, cho rằng đây mới chỉ là một phần trong các biện pháp thuế quan mà Mỹ đang chuẩn bị triển khai.
“Mức thuế 10-12,5% được đề xuất áp dụng đối với nhiều nền kinh tế đang phát triển và mới nổi bị cáo buộc vi phạm các cam kết về lao động. Nhẹ thì 10% mà cao như Việt Nam nằm trong nhóm khoảng 60 quốc gia bị đề xuất áp mức thuế 12,5%”, ông Thành phát biểu.
Nếu chỉ dừng ở mức thuế này thì hầu như sẽ không tác động tới Việt Nam vì về bản chất đây chủ yếu là sự thay thế mức thuế 10% hiện hành.
“Thuế không về 0 nhưng thay vì cộng thêm 10% thì có thể là 10% hoặc 12,5%”, ông nói thêm.
Tuy nhiên, chuyên gia Fulbright cho rằng rủi ro đáng chú ý hơn nằm ở cuộc điều tra theo Điều khoản 301 (Section 301- chuyên gia) liên quan đến các cáo buộc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Ông nhắc lại trường hợp năm 2018, khi chính quyền Tổng thống Donald Trump sử dụng báo cáo Section 301 để áp thuế tới 25% đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vi phạm các cam kết để tạo ra nhiều chuyển giao công nghệ bắt buộc gây tổn hại cho Mỹ.
“Rủi ro đối với Việt Nam hiện nay rất là cao vì báo cáo vừa qua của Mỹ tương đối sơ sài, về mặt hình thức, để lấy cớ. Trong nội bộ Mỹ vẫn tồn tại nhóm quan điểm muốn áp thuế cao đối với các nền kinh tế có thặng dư thương mại lớn với Mỹ”, ông Thành nhận định.
Theo ông, quan điểm đang được nhắc tới là tất cả các nền kinh tế đều phải chịu một mức thuế cơ bản, nhưng những quốc gia có thặng dư thương mại lớn với Mỹ như Việt Nam có thể phải chịu mức thuế cao hơn.
“Khả năng chúng ta bị đánh thuế là gần như chắc chắn. Khả năng chúng ta bị áp mức thuế cao hơn nhiều nền kinh tế khác cũng rất cao, dù vẫn thấp hơn đáng kể so với Trung Quốc”, ông Thành lưu ý mọi thứ vẫn phụ thuộc vào giải trình, đàm phán của Việt Nam.
Việt Nam vẫn có những lợi thế riêng
Dù vậy, ông Thành cho rằng vẫn có cơ sở để lạc quan bởi Việt Nam có thể chứng minh các vấn đề sở hữu trí tuệ không giống trường hợp Trung Quốc.
Theo chuyên gia, Việt Nam có thể lập luận rằng việc sử dụng phần mềm hoặc sản phẩm không bản quyền nếu có cũng không nhằm đánh cắp công nghệ Mỹ hay cạnh tranh trực tiếp với doanh nghiệp Mỹ trong lĩnh vực công nghệ cao như trường hợp Trung Quốc.
Ông Thành lưu ý, Việt Nam cũng có thể phải đưa ra một số nhượng bộ và tăng cường các cơ chế bảo vệ sở hữu trí tuệ trong khuôn khổ đàm phán song phương. Nếu thông tin này xuất hiện vào cuối năm nay hoặc đầu năm sau thì chắc chắn sẽ là thông tin tiêu cực đối với thị trường tài chính.
“Tuy nhiên, xét về năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu của nền kinh tế Việt Nam thì tác động có thể không quá tiêu cực như nhiều người lo ngại bởi chúng ta đã từng thích ứng với các mức thuế cao hơn trong thời gian qua”, ông nêu rõ.
Ông Nguyễn Xuân Thành cho rằng bên cạnh rủi ro thuế quan, việc lãi suất toàn cầu duy trì ở mức cao cũng là thách thức đáng chú ý đối với Việt Nam. Quan điểm hiện nay của Fed là chưa có áp lực phải hạ lãi suất vì thị trường lao động vẫn khá tốt. Rủi ro lớn nhất không nằm ở tăng trưởng kinh tế mà ở dòng vốn quốc tế, đặc biệt là dòng vốn trên thị trường chứng khoán. Dù vậy, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định tương đối về tỷ giá.
“Đồng Việt Nam là một trong những đồng tiền ổn định nhất”, chuyên gia lưu ý cơ quan điều hành đang lựa chọn chấp nhận mặt bằng lãi suất cao hơn để hỗ trợ tỷ giá, qua đó hạn chế áp lực lên thị trường ngoại hối.
