"Họ không thể bị đánh bại." Iran đã giáng cho Hoa Kỳ một đòn chiến lược
CC BY-SA 4.0 / Ihome.ir / بشار تهران (cropped image)
Đăng ký
Hòa bình ở Trung Đông có thể đến vào ngày 19 tháng 6 nếu Washington và Tehran ký kết văn kiện liên quan. Đúng là hiện vẫn còn tồn tại những bất đồng nghiêm trọng trong cách hiểu và diễn giải, còn Israel thì hoàn toàn không muốn thực hiện các điều kiện đã được đưa ra. Sputnik đưa tin về những diễn biến trong khu vực.
Theo di nguyện của người đã khuất
Vào thứ sáu ngày 19 tháng 6, Hoa Kỳ và Iran dự kiến sẽ ký thỏa thuận hòa bình. Theo lời thủ tướng Pakistan Shahbaz Sharif, người đang đóng vai trò trung gian hòa giải, sự kiện sẽ diễn ra tại Thụy Sĩ. Ông cảm ơn Tehran và Washington "vì cam kết theo đuổi giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột" và bày tỏ lòng biết ơn đối với Qatar, Ả Rập Xê Út và Thổ Nhĩ Kỳ vì những đóng góp đáng kể của họ cho quá trình đàm phán.
Tổng thống Mỹ đã xác nhận việc hoàn tất các cuộc đàm phán. Ông tin rằng thỏa thuận hòa bình đã được thiết lập và thậm chí đã ra lệnh dỡ bỏ lệnh phong tỏa eo biển Hormuz.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian thận trọng hơn trong đánh giá của mình.
“Hội đồng tối cao an ninh quốc gia đã kết luận rằng tiến trình đàm phán nên được tiếp tục”, - ông lưu ý.
Ông nói thêm rằng mặc dù nhiều phương tiện truyền thông đã đăng tải tuyên bố của cựu Lãnh tụ tối cao về việc không cho phép tiến hành đàm phán với Hoa Kỳ, nhưng ông đã từng đích thân thảo luận vấn đề này với Ali Khamenei, người “sau đó đã cho phép tiến hành và tiếp tục đàm phán trong điều kiện được tôn trọng”.
Về phần mình, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi tuyên bố rằng Tehran và Washington dự định ký một bản ghi nhớ, chứ không phải một hiệp ước hòa bình. Nhà ngoại giao giải thích rằng các cuộc đàm phán sau đó sẽ được tổ chức trong 60 ngày để đạt được thỏa thuận hòa bình cuối cùng, trong thời gian đó Iran sẽ giám sát việc thực hiện các điều khoản của bản ghi nhớ, “ngón tay luôn đặt trên cò súng”.
Theo hãng thông tấn Mehr của Iran, trong bản ghi nhớ Hoa Kỳ cam kết gỡ bỏ 24 tỷ đô la tài sản bị đóng băng của Cộng hòa Hồi giáo. Tehran sẽ nhận được một nửa số tiền này trước khi thỏa thuận được ký kết. Hơn nữa, Hoa Kỳ và các đồng minh sẽ trình bày một kế hoạch khôi phục nền kinh tế Iran trị giá ít nhất 300 tỷ đô la. Các lệnh trừng phạt dầu mỏ đối với Iran cũng phải được dỡ bỏ. Ngoài ra, người Mỹ hứa sẽ không tiếp tục tăng cường lực lượng vũ trang của họ ở Trung Đông. Đổi lại, Iran tái khẳng định cam kết của mình đối với Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) và đảm bảo không chế tạo vũ khí hạt nhân. Thỏa thuận cuối cùng giữa Tehran và Washington sẽ được thông qua bằng một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, theo xác nhận của Mehr.
Hãng thông tấn Iran Fars cũng đưa tin rằng sau khi ký kết bản ghi nhớ, Tehran sẽ cho phép tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz miễn phí trong 60 ngày, sau đó sẽ bắt đầu thu phí. Nội dung của bản ghi nhớ vẫn chưa được công bố, nhưng các nhà báo xác nhận: theo tài liệu này, việc quản lý các dịch vụ hàng hải trong eo biển sẽ được chuyển giao cho Iran và Oman. Như vậy, Washington được cho là đã công nhận quyền của các quốc gia này trong việc thu lợi nhuận từ vận tải thương mại.
Ông Netanyahu phản đối
Một thỏa thuận hòa bình hoặc bản ghi nhớ phải bao gồm việc ngừng bắn trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả mặt trận Lebanon-Israel. Tuy nhiên, IDF và Hezbollah lại chưa muốn dừng.
Cụ thể, vào ngày 14 tháng 6, trong khi ông Trump đang nói về sự kết thúc kỳ diệu của cuộc chiến với Iran, thì quân đội Israel đã ném bom Beirut. Một quả đạn pháo đã đánh trúng tòa nhà dân cư năm tầng, khiến ba người thiệt mạng và sáu người khác bị thương. Hezbollah cũng xác nhận đã tiến hành 28 hoạt động chiến đấu chống lại "Israel thù địch".
"Nếu Iran tấn công Israel vì những sự kiện ở Lebanon, chúng tôi sẽ đáp trả bằng toàn bộ sức mạnh của mình và chứng minh rõ ràng sự khác biệt về khả năng của chúng tôi", - Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz nói.
Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố với ông Trump rằng ông sẽ tiếp tục chiến dịch ở Lebanon, bất chấp kế hoạch giải quyết xung đột của Mỹ và Iran, theo Ynet đưa tin. Đặc biệt, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) không có ý định từ bỏ các vùng lãnh thổ đã chiếm được trước đó.
Theo hãng tin Axios của Mỹ, khi biết tin về các cuộc tấn công của Israel vào Beirut, ông Trump đã chỉ trích ông Netanyahu gay gắt. Tuy nhiên, trong một cuộc phỏng vấn với tờ The New York Times, ông lại khá kiềm chế. "Ông ấy [Netanyahu] là một người rất phức tạp... Thành thật mà nói: ông ấy rất nên biết ơn vì chúng tôi đã làm điều này", - tổng thống Mỹ nói.
Quay về tương lai
Fyodor Lukyanov, tổng biên tập tạp chí "Nga trong các vấn đề toàn cầu", tin rằng thỏa thuận ngừng bắn có thể kéo dài và bền vững. Ông lưu ý rằng trước khi nội dung bản ghi nhớ được công bố thì không thể nói chắc chắn 100%, nhưng dường như người Mỹ không quan tâm đến việc nối lại các hành động thù địch.
"Rõ ràng là về cơ bản không có vấn đề nào được giải quyết dứt điểm, và các bên vẫn còn khá nhiều cách hiểu khác nhau. Có lẽ cuối cùng họ sẽ đạt được thỏa thuận dựa trên các nguyên tắc tương tự được thiết lập dưới thời Tổng thống Mỹ Barack Obama năm 2015, nhưng điều đó sẽ cần thời gian. Tuy nhiên, Iran hiện cảm thấy mình là người chiến thắng, vì họ đã chứng minh được với Mỹ và Israel rằng họ không thể bị đánh bại về mặt quân sự", - Lukyanov giải thích.
Vladimir Sazhin, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Phương Đông thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, tin tưởng rằng chính quyền Mỹ và Iran sẽ ký được một bản ghi nhớ vào ngày 19 tháng 6. Ông tin rằng văn kiện này sẽ là một thắng lợi cho ngoại giao Iran, nhưng không bắt buộc dẫn đến một nền hòa bình toàn diện.
"Theo các tin tức trên truyền thông, Tehran đã vượt mặt các đồng nghiệp của mình ở Washington. Nếu mọi việc diễn ra như Mehr và Fars đưa tin, Iran sẽ ở vị thế thậm chí còn tốt hơn trước chiến tranh. Tất nhiên, đất nước đã chịu sự tàn phá đáng kể, nhiều người đã thiệt mạng và bị thương. Nhưng đồng thời, Mỹ cam kết mở khóa một số tài sản của Iran và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Điều này sẽ cho phép Iran giao dịch dầu mỏ bình thường, và do đó không chỉ khôi phục nền kinh tế mà còn bắt đầu phát triển. Chỉ sau một tuần nữa, vị thế chiến lược của Tehran sẽ tốt hơn so với một năm trước", - Sazhin nói.
Hơn nữa, theo chuyên gia, Iran đạt được điều này không chỉ nhờ vào công việc chuyên nghiệp xuất sắc của các nhà ngoại giao nước này, mà còn do trình độ đáng ngờ của các nhà đàm phán Mỹ. Hóa ra một bên được đại diện bởi các chuyên gia trong ngành, còn bên kia là người thân và bạn bè.
"Dù sao đi nữa, ít nhất cho đến cuộc bầu cử tháng 11, ông Trump khó có thể quyết định nối lại các hành động chiến tranh, vì chúng cực kỳ không được lòng cử tri Mỹ. Có thể là, do không thể đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân, các bên sẽ liên tục gia hạn đàm phán trong 60 ngày, và bằng cách đó duy trì tình trạng “không chiến tranh, không hòa bình”. Nhưng với các điều kiện đã nêu, điều đó là quá đủ đối với Tehran", - Sazhin nói thêm.
Về lập trường của Israel, các chuyên gia được phỏng vấn không nghi ngờ gì rằng cuộc chiến của họ với Hezbollah sẽ tiếp tục. Tuy nhiên, sẽ không có bất kỳ hoạt động lớn nào xảy ra - Tehran và Washington không có hứng thú với điều đó. Thỉnh thoảng phía Iran có thể tiến hành các đợt tấn công nhằm vào Israel; khi đó phía Mỹ sẽ lên tiếng chỉ trích và đưa ra các lời đe dọa, nhưng sự việc sẽ không đi xa hơn mức đó.
