Những người lính hoài niệm về quá khứ và tin tưởng vào tương lai
22:13 06.08.2026 (Đã cập nhật: 00:39 07.08.2026)
© Sputnik
Đăng ký
Ngày 5 tháng 8, tại thủ đô Moskva của Nga đã diễn ra cuộc gặp mặt truyền thống của các thành viên Tổ chức Công cộng Liên vùng Cựu chiến binh Nga Chiến tranh Việt Nam được thành lập vào năm 1970. Vào thời điểm đó, quyết định đã được đưa ra là tổ chức các cuộc gặp mặt thường niên của cựu chiến binh tại Moskva.
Cuộc gặp mặt lần này đánh dấu lần thứ 53. Vì những nguyên nhân khách quan, trong đó có COVID-19, trong bốn năm qua đã không có cuộc gặp nào.
Theo số liệu từ Tổng cục Tác chiến thuộc Bộ Tổng Tham mưu Lực lượng vũ trang Liên Xô (lưu trữ tại văn khố Bộ Quốc phòng Nga), từ tháng 7 năm 1965 đến tháng 12 năm 1974, có 6.359 sĩ quan, tướng lĩnh cùng hơn 4.500 hạ sĩ quan và binh sĩ làm chuyên gia quân sự tại Việt Nam. Vì những cống hiến này, và vì đã hỗ trợ lực lượng yêu nước Việt Nam, khoảng 2.200 binh sĩ Liên Xô đã được trao tặng huân chương nhà nước của Liên Xô, và hơn 3.000 người được trao tặng huân chương và huy chương của Việt Nam.
Ông Nikolai Kolesnik, Chủ tịch Hội cựu chiến binh Nga từng công tác tại Việt Nam, người từng tham gia chiến đấu trong đội hình bộ đội tên lửa phòng không và trực tiếp góp mặt trong những trận không chiến tên lửa bảo vệ bầu trời Việt Nam, cho biết với phóng viên Sputnik rằng, tất nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, không phải tất cả các cựu chiến binh đều tham gia tổ chức này. Ví dụ, năm 1994, Hội cựu chiến binh Nga từng công tác tại Việt Nam đã có hơn hai nghìn thành viên. Đến cuộc gặp mặt lần này, chỉ còn lại 84 người. Bốn mươi người trong số họ—đến từ Moskva, St. Petersburg, Tver, Bryansk và Saratov—đã có mặt tại Đại sứ quán Việt Nam tại Liên bang Nga. Theo truyền thống, trong 15 năm qua, Đại sứ quán Việt Nam tổ chức sự kiện này vào dịp kỷ niệm Chiến thắng đầu tiên của lực lượng Phòng không Việt Nam trước không quân Mỹ. Chúng ta hãy cùng gặp gỡ một vài người trong số họ.
Vladimir Shcherbakov, đại tá về hưu. Ông là một cựu chuyên gia quân sự Liên Xô từng sang phục vụ và chiến đấu tại Thái Nguyên vào năm 1966 khi mới 23 tuổi. Khi đó ông là sĩ quan điều khiển tên lửa và là người trực tiếp hướng dẫn các chiến sĩ Việt Nam làm chủ khí tài tên lửa phòng không S-75 Dvina. Tiểu đoàn của ông đã bắn hạ khoảng 20 máy bay địch. Ông được trao tặng Huân chương Lenin, huân chương cao quý nhất của Liên Xô, và Huân chương Hữu nghị của Việt Nam.
"Dĩ nhiên, - ông nói, - tôi thường nhớ lại những năm tháng đó và tất cả những người bạn, người đồng đội: các chuyên gia tên lửa Nga và Việt Nam. Những ngày đầu, chúng tôi huấn luyện binh lính Việt Nam và tự mình bắn tên lửa. Người Việt Nam là những học trò xuất sắc, điều mà họ đã sớm chứng minh bằng việc bắn rơi và đẩy lùi máy bay Mỹ. Năm ngoái, tôi có cơ hội đến thăm Việt Nam và gặp lại những người đồng đội Việt Nam. Thật buồn khi chỉ còn lại rất ít người trong số họ - cả người Việt Nam và người Nga. Nhưng tôi hạnh phúc khi người Việt Nam vẫn nhớ đến chúng tôi, những người lính tên lửa Nga."
Đại tá về hưu Alexander Krylov từng là đại úy tại Hòa Bình, Sơn La và vùng lân cận Hà Nội năm 1967, khi mới 25 tuổi.
Ông kể: "Chúng tôi đã đẩy lùi các cuộc không kích gần như hàng ngày. Nhiệm vụ của tôi là giữ cho tên lửa luôn sẵn sàng phóng. Và huấn luyện ngày càng nhiều nhóm người Việt Nam về cách vận hành thiết bị và bắn tên lửa. Chúng tôi làm việc cùng nhau để đánh bại kẻ thù, và người dân địa phương đối xử với chúng tôi rất nồng hậu. Tại các cuộc gặp ở Moskva, tại Đại sứ quán Việt Nam, tất cả những hình ảnh, cảm xúc từ quá khứ bất chợt quay trở lại trong tâm trí. Nhân tiện, kinh nghiệm hoạt động tại Việt Nam đã rất hữu ích cho tôi vào năm 1970 ở Ai Cập, khi chính phủ Ai Cập yêu cầu Moskva cử các chuyên gia tên lửa có kinh nghiệm phục vụ tại Việt Nam."
Ivan Bogovchik, đại tá về hưu. Ông là thành viên của một nhóm kỹ sư quân sự Liên Xô được cử đến Hà Nội để phát triển biện pháp đối phó với tên lửa Shrike của Mỹ, loại tên lửa được thiết kế để phá hủy các hệ thống tên lửa phòng không. Sau khi hoàn thành công việc này, các đơn vị vận hành hệ thống phòng không của Việt Nam đã có được các biện pháp đối phó hiệu quả chống lại tên lửa Shrike.
Phát biểu tại sự kiện, Đại biện lâm thời Đại sứ quán Việt Nam tại Liên bang Nga Đoàn Khắc Hoàng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với sự giúp đỡ to lớn của Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay, đặc biệt là những đóng góp của các chuyên gia quân sự Liên Xô trong những năm tháng Việt Nam đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước.
Ông nhấn mạnh: "Trong những năm tháng khó khăn nhất trong lịch sử hiện đại, Việt Nam luôn nhận được sự ủng hộ chân thành từ Liên Xô và nhân dân Nga. Chúng tôi sẽ không bao giờ quên những đóng góp to lớn của các chuyên gia quân sự Liên Xô trong việc giành được thắng lợi vĩ đại. Thật đáng mừng khi ngày nay, quan hệ toàn diện giữa Việt Nam và Nga đang phát triển tốt đẹp, điều này chắc chắn sẽ được khẳng định hơn nữa trong chuyến thăm Moskva sắp tới của một trong những nhà lãnh đạo cao nhất của Việt Nam."
Ông Nikolai Kolesnik nhắc lại trận đánh đầu tiên do các quân nhân tên lửa Liên Xô tiến hành tại Việt Nam Dân chủ Cộng hòa diễn ra vào ngày 24 tháng 7 năm 1965, khi 2 tiểu đoàn đã bắn rơi 3 máy bay Mỹ. Theo Sắc lệnh của chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày này đã trở thành ngày lễ truyền thống hàng năm của Lực lượng Tên lửa phòng không Việt Nam.
Sự kiện này mở đầu truyền thống vẻ vang, trở thành Ngày truyền thống hàng năm của Bộ đội Tên lửa Phòng không Việt Nam, theo sắc lệnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Và trong trận đánh ngày 11/8/1965 tại Ninh Bình, chỉ với ba quả tên lửa từ tổ hợp S-75 Dvina, kíp chiến đấu của ông đã bắn hạ bốn máy bay Mỹ bay sát nhau trong đội hình dài. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến vị trí để chúc mừng chiến thắng này. Tổng cộng, từ tháng 7 năm 1965 đến hết chiến tranh, lực lượng tên lửa phòng không Việt Nam với sự giúp đỡ, chi viện và phối hợp trực tiếp từ các chuyên gia quân sự và quân nhân Liên Xô đã bắn rơi gần 1.300 máy bay địch, trong đó có các máy bay ném bom chiến lược B-52. Ông Nikolai Kolesnik nhấn mạnh, đối với chúng tôi, những cựu chiến binh Việt Nam, việc khánh thành tượng đài tưởng niệm các chuyên gia quân sự Liên Xô tại khuôn viên Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam ở Hà Nội vào ngày 29 tháng 8 năm ngoái là một niềm vui lớn.
Một trong những tác giả của tượng đài, nhà điêu khắc được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú Nga Dmitry Klavsuts cũng có mặt tại cuộc họp. Ông cho biết:
Phía Việt Nam đã hướng tới Moskva với đề nghị hợp tác tạo hình ảnh các binh sĩ Liên Xô cho tượng đài. Tôi đã tạo ra bản thiết kế gốc: hình ảnh một phi công Liên Xô và một phi công Việt Nam cùng một binh sĩ tên lửa Liên Xô trên bệ cao, với phông nền là quả tên lửa đang phóng và chiếc máy bay đang bay. Tôi đã gửi bản phác thảo đó cho Hà Nội. Sự hợp tác với các nhà điêu khắc Việt Nam rất hiệu quả, và kết quả có thể được chiêm ngưỡng trực tiếp tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.
Tiến sĩ Nguyễn Quốc Hùng, Giám đốc Quỹ Thúc đẩy phát triển hợp tác Nga-Việt “Truyền thống và Hữu nghị”, thông báo với các những người tham dự cuộc gặp mặt rằng, cuốn sách về hoạt động của các chuyên gia quân sự Liên Xô trong những năm chiến tranh Việt Nam vừa được xuất bản tại Hà Nội với sự hỗ trợ tài chính của Quỹ. Cuốn sách này dành cho tất cả các cơ sở giáo dục quân sự và thư viện trên cả nước.
