Nga - Việt và câu chuyện lưu giữ ký ức lịch sử cho thế hệ trẻ
21:31 04.09.2026 (Đã cập nhật: 21:37 04.09.2026)
© Ảnh : Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội
Đăng ký
Khoảng cách địa lý không xóa được ký ức chung. Từ chiến tranh, nạn đói đến những câu chuyện trong mỗi gia đình, lịch sử Nga - Việt vẫn được truyền qua nhiều thế hệ. Trong thời đại số, làm thế nào để ký ức ấy tiếp tục có ý nghĩa với người trẻ? Đây là vấn đề được đặt ra tại hội nghị bàn tròn ở Hà Nội.
Lịch sử có thể bắt đầu từ một tấm ảnh cũ, một lá thư hay câu chuyện được ông bà kể lại. Khi khoảng cách giữa các thế hệ ngày càng lớn và người trẻ tiếp nhận thông tin chủ yếu qua môi trường số, việc lưu giữ ký ức lịch sử cũng đặt ra những câu hỏi mới.
Đây là một trong những nội dung được bàn luận tại Hội nghị “Bảo tồn ký ức lịch sử: Đối thoại Nga - Việt”, diễn ra chiều ngày 4/9 tại Hà Nội.
Khoảng cách địa lý không xóa được ký ức chung
Nga và Việt Nam cách nhau hàng nghìn cây số và không có chung đường biên giới. Tuy nhiên, quan hệ giữa hai nước đã được hình thành và phát triển qua nhiều giai đoạn lịch sử.
Giám đốc Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội ông V.V. Murashkin nhấn mạnh rằng, những thời điểm khó khăn nhất chính là lúc tình hữu nghị giữa hai dân tộc được thể hiện rõ nhất.
Giám đốc Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội ông V.V. Murashkin
© Ảnh : Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội
“Nga và Việt Nam không có chung đường biên giới, nhưng hai dân tộc anh em chúng ta lại gắn kết với nhau bằng tình hữu nghị lâu đời, tình cảm đã được thể hiện rõ nét nhất trong những thời kỳ khó khăn nhất của lịch sử”, ông Murashkin nói với Sputnik.
Nhìn lại thế kỷ XX, ông nhắc đến những mối liên hệ giữa nhân dân hai nước trong những năm chiến tranh, cũng như sự hỗ trợ của Liên Xô dành cho Việt Nam trong cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước.
“Giữa những sự kiện này có một sự gắn kết lịch sử quan trọng: Khi những thử thách thảm khốc đổ xuống đầu nhân dân Liên Xô, những người con của Việt Nam đã ở bên cạnh chúng tôi. Khi nhân dân Việt Nam chiến đấu vì tự do và tương lai của mình, Liên Xô cũng không đứng ngoài cuộc”.
Những câu chuyện như vậy, theo các đại biểu, không chỉ thuộc về lịch sử quốc gia. Chúng còn tồn tại trong ký ức của từng gia đình.
Khi lịch sử bắt đầu từ một tấm ảnh
Một trong những nội dung được nhấn mạnh tại hội nghị là vai trò của ký ức gia đình trong việc giúp thế hệ trẻ hiểu lịch sử.
“Lịch sử lớn lao thường bắt đầu từ một bức ảnh gia đình nhỏ, một lá thư hay những lời hồi tưởng của ông bà. Đôi khi chỉ một bức ảnh như vậy cũng có thể kể về quá khứ nhiều hơn cả một bài giảng dài”, người đứng đầu Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội bày tỏ.
Nhà trường và các thiết chế văn hóa có thể cung cấp kiến thức, nhưng những câu chuyện được lưu giữ trong gia đình lại mang đến một góc nhìn khác: lịch sử gắn với một con người cụ thể, một địa điểm cụ thể và những trải nghiệm có thật.
Điều này cũng được Vũ Hồng Ngọc, cựu du học sinh TP. Saint Petersburg có nhiều trải nghiệm gắn với lịch sử Nga và Việt Nam, nhìn nhận từ chính câu chuyện gia đình mình. Việc kể lại những câu chuyện chiến tranh cho thế hệ sau không nhằm khơi lại hận thù, mà để giúp họ hiểu giá trị của hòa bình.
Gia đình Ngọc có những ký ức trực tiếp về chiến tranh và nạn đói năm 1945. Bản thân cô từng sống và học tập tại Saint Petersburg, thành phố trước đây là Leningrad, nơi từng trải qua cuộc phong tỏa và nạn đói khủng khiếp trong Chiến tranh thế giới thứ hai.
Vũ Hồng Ngọc, cựu du học sinh TP. Saint Petersburg chia sẻ tại Hội nghị bàn tròn “Bảo tồn ký ức lịch sử: Đối thoại Nga - Việt” tại Hà Nội
© Ảnh : Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội
Sự tương đồng giữa những ký ức về nạn đói ở Việt Nam và Leningrad khiến cô nhận ra rằng, đằng sau những sự kiện lịch sử lớn luôn là những mất mát rất cụ thể của con người.
“Điều tôi muốn truyền lại cho các con của mình, không phải là lòng hận thù. Tôi muốn con hiểu được giá trị của hòa bình, của sự thấu hiểu và đồng cảm giữa các dân tộc. Lịch sử đối với tôi không chỉ nằm trong sách giáo khoa. Nó thực sự là một phần ký ức của gia đình. Không có trường lớp nào có thể thay thế hoàn toàn việc ông bà kể chuyện cho cháu, bố mẹ kể chuyện cho con, hay những người gần gũi kể lại những gì họ từng trải qua”, Ngọc chia sẻ với Sputnik bên lề Hội nghị.
Đây cũng là lý do các đại biểu tại Hội nghị đề xuất khuyến khích người trẻ tự tìm kiếm tư liệu lịch sử ngay trong gia đình mình: xem lại những bức ảnh cũ, đọc thư từ, tìm kiếm giấy tờ lưu trữ và trò chuyện với ông bà, cha mẹ.
Làm thế nào để Gen Z quan tâm đến lịch sử?
Gen Z là một trong những nhóm được đặc biệt quan tâm tại hội nghị. Đây là thế hệ lớn lên trong thời bình và tiếp nhận phần lớn thông tin qua môi trường số.
Hội nghị bàn tròn “Bảo tồn ký ức lịch sử: Đối thoại Nga - Việt” tại Hà Nội
© Ảnh : Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội
Vì vậy, câu hỏi không chỉ là truyền đạt cho người trẻ những gì đã xảy ra, mà còn là tìm cách để họ muốn tự mình tìm hiểu.
Theo Vũ Hồng Ngọc, một trong những điều quan trọng nhất là giúp người trẻ có khả năng phân biệt và kiểm chứng thông tin, đặc biệt trong môi trường Internet.
“Trẻ phải được dạy từ nhỏ rằng trước khi tin một thông tin nào đó thì phải kiểm tra, phải biết phân loại và đánh giá nguồn thông tin”.
Từ góc nhìn này, việc giáo dục lịch sử không chỉ dừng ở việc truyền đạt kiến thức, mà còn phải giúp người trẻ hình thành khả năng tiếp cận và đánh giá thông tin một cách có trách nhiệm.
Công nghệ có thể trở thành công cụ hỗ trợ quá trình này. Những tư liệu cũ có thể được số hóa, các câu chuyện được kể lại bằng video, podcast hoặc triển lãm trực tuyến. Những dự án như vậy cũng tạo cơ hội để thanh niên Nga, Việt Nam và Belarus cùng tìm hiểu những điểm giao thoa trong lịch sử của các dân tộc.
Dù mỗi quốc gia có những trải nghiệm và cách nhìn riêng về quá khứ, các đại biểu tại Hội nghị cho rằng, việc lưu giữ tư liệu và lắng nghe thế hệ đi trước vẫn là một phần quan trọng của đối thoại lịch sử.
Lịch sử, suy cho cùng, nằm trong chính những gì mỗi gia đình quyết định giữ lại và kể cho thế hệ sau.
Và khi những câu chuyện ấy được trao từ ông bà cho cha mẹ, từ cha mẹ đến con cái, lịch sử không chỉ được ghi nhớ mà còn tiếp tục sống trong ký ức của những thế hệ mới.
