Nga - Việt cùng kể câu chuyện về những chiến sĩ Liên Xô từng giúp Việt Nam
© Sputnik
Đăng ký
Độc quyền
Trong nhiều tháng liên tục, những trinh sát vô tuyến hải quân Liên Xô làm nhiệm vụ ngoài khơi, thu chặn liên lạc của Hải quân và Không quân Mỹ, chuyển thông tin về các cuộc không kích cho phía Việt Nam. Có những thời điểm nhiên liệu, lương thực cạn dần, họ vẫn không rời vị trí.
Nhiều thập niên sau chiến tranh, câu chuyện về những con người trên “mặt trận” ít được biết tới này đang được một nhóm nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và làm phim tại Vladivostok tìm lại để đưa lên màn ảnh. Dự án được xây dựng với sự tham gia của cả cả đại diện phía Nga và Việt Nam, dựa trên hồi ký của Chuẩn Đô đốc Yuri Spiridonovich Maksimenko cùng tư liệu, tư vấn từ những người có liên quan đến các sự kiện thời kỳ đó.
Trao đổi với phóng viên Sputnik Việt Nam, ông Roman Ivanishchev, họa sĩ, nhà nghiên cứu lịch sử, đồng sáng lập nhóm nghệ thuật và studio Hero4Hero tại Vladivostok, cho biết ông hiện đóng vai trò kết nối những mắt xích đầu tiên của dự án. Điều ông và các cộng sự muốn làm không chỉ là kể lại một câu chuyện chiến tranh, mà còn đưa một phần ký ức chung của hai dân tộc trở lại với thế hệ hôm nay.
Câu chuyện bắt đầu từ Vladivostok: Những tháng ngày không rời vị trí
Nhà sản xuất Roman Ivanishchev gọi đây là một ý tưởng gắn liền với Vladivostok, bởi trong những năm tháng khốc liệt Liên Xô hỗ trợ cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam chống lại cuộc xâm lược của Mỹ, thành phố cảng ở Viễn Đông là một trong những điểm nối quan trọng trên tuyến lửa hỗ trợ Việt Nam.
“Phần lớn hàng hóa, viện trợ nhân đạo, quân sự, phần lớn sự hỗ trợ được chuyển qua Vladivostok. Điều đó cũng dễ hiểu, bởi đây là cảng gần nhất. Cả trang thiết bị quân sự, hàng viện trợ nhân đạo và thuốc men đều được vận chuyển từ Vladivostok tới Hà Nội”, Ivanishchev nhắc lại.
Tuy nhiên, giữa rất nhiều câu chuyện đã được biết tới về sự giúp đỡ của lực lượng chuyên gia, quân sự, các chiến sĩ tình nguyện Liên Xô đối với Việt Nam, nhóm dự án chọn một lát cắt đặc biệt khác đó là hoạt động của lực lượng trinh sát vô tuyến hải quân Liên Xô.
Theo ông Ivanishchev, trinh sát thu chặn liên lạc vô tuyến của Hải quân và Không quân Mỹ về những cuộc ném bom, sau đó chuyển lại các thông tin cho phía Bắc Việt Nam, qua đó giúp phía Việt Nam lên phương án chuẩn bị chủ động ứng phó.
“Có những số liệu cho thấy, kể cả theo các nguồn của Mỹ, chính sự hỗ trợ này của lực lượng Liên Xô đã giúp cứu sống đến 30% dân thường bằng việc ngăn chặn những cuộc ném bom rải thảm bất ngờ như vậy”, chuyên gia lưu ý.
Vì lẽ đó, Ivanishchev muốn bộ phim kể về những người đã tham gia vào câu chuyện ấy ở cả hai phía gồm những người Việt Nam trực tiếp chiến đấu và những người Liên Xô tham gia vận chuyển hàng hóa, thuốc men, đồng thời làm nhiệm vụ trinh sát vô tuyến ngoài biển. Điều ông đặc biệt nhắc tới là thời gian bám vị trí của các trinh sát.
“Tôi xin nhấn mạnh, việc này kéo dài chính xác là nhiều tháng mà không được thay ca”, Ivanishchev kể.
Có những thời điểm điều kiện trên biển trở nên đặc biệt khó khăn: “Nhiều khi, khi nhiên liệu và lương thực cạn, các trinh sát vô tuyến hải quân của chúng tôi vẫn không rời vị trí để đi tiếp nhiên liệu mà tiếp tục làm công việc của mình”, ông nói.
Cùng với đó, dự án không xuất phát từ một câu chuyện hoàn toàn hư cấu.
“Chúng tôi không hoàn toàn sáng tạo hay tưởng tượng ra câu chuyện này. Toàn bộ dự án dựa trên hồi ký của Chuẩn đô đốc Yuri Spiridonovich Maksimenko”, ông cho biết thêm rằng nhóm hiện nhận được sự tư vấn sâu từ phía hạm đội và những người từng tham gia vào các hoạt động liên quan thời kỳ máu lửa ấy.
Vladivostok cũng sẽ không chỉ xuất hiện như nơi dự án được khởi xướng. Trao đổi với phóng viên Sputnik thêm về nguồn gốc ý tưởng, Ivanishchev một lần nữa gọi đây là “một câu chuyện đậm chất Vladivostok”. Theo ông, hàng viện trợ nhân đạo, thực phẩm, thuốc men và vũ khí đều đi qua thành phố này; các lực lượng hàng hải tại Vladivostok, từ đội tàu dân sự, thương mại đến Hải quân, đều tham gia vào quá trình hỗ trợ. Đặc biệt, vẫn còn những người dân Vladivostok từng sống trong thời kỳ ấy và nhớ câu chuyện về Việt Nam.
“Vì vậy, tôi nghĩ rằng khi quay bộ phim này tại Vladivostok, có cơ hội quay chính những con tàu ấy, những địa điểm ấy, chúng tôi sẽ tạo thêm cho bộ phim chính bản sắc, tính địa phương đó và có cơ hội kể về vùng Viễn Đông từ một góc nhìn khác”, Ivanishchev nói.
“Không phải chúng tôi sẽ kể câu chuyện của Việt Nam”
Nếu câu chuyện lịch sử bắt đầu từ Vladivostok, nhà sản xuất Ivanishchev mong muốn một nửa còn lại của bộ phim phải được kể từ Việt Nam.
Đây cũng là nguyên tắc mà ông nhắc rất rõ khi phóng viên Sputnik hỏi dự án đang ở giai đoạn nào.
Chuyên gia cho biết, hiện nhóm sáng tạo đang lựa chọn các ê-kíp cho cả phim tài liệu và phim truyện, bản đề cương tóm lược của phim cũng đã hoàn thành, đồng thời có cả kịch bản phân cảnh sơ bộ. Theo kế hoạch được Ivanishchev chia sẻ vào cuối tháng 10 hoặc đầu tháng 11, nhóm dự kiến sang Việt Nam để trực tiếp trao đổi với phía Việt Nam phụ trách phần quay tại đây.
“Ý tưởng của chúng tôi là không phải chúng tôi sẽ kể câu chuyện của Việt Nam. Đó không phải là cách nhìn của chúng tôi về việc mọi chuyện đã diễn ra như thế nào ở Việt Nam”, Ivanishchev nói thay vì dựng lại chiến tranh Việt Nam hoàn toàn qua cách nhìn của những người làm phim Nga, dự án muốn hình thành hai tuyến kể chuyện.
“Chúng tôi muốn thực hiện hai tuyến truyện, kể cả câu chuyện Liên Xô, Nga về sự hỗ trợ và câu chuyện Việt Nam về sự tương tác này. Điều này có nghĩa là chúng tôi muốn có hai ê-kíp cùng làm việc chung cho một ý tưởng - Việt Nam và Nga”, ông nói thêm hai tuyến ấy cũng không được dựng thành hai sản phẩm độc lập.
Khi được hỏi liệu câu chuyện Việt Nam và Nga sẽ hợp thành một tác phẩm hay chia thành hai phần, Ivanishchev cho biết đây sẽ là một bộ phim thống nhất, với một cốt truyện thống nhất, kết hợp cả hai góc nhìn.
“Theo tôi, ý nghĩa quan trọng nhất nằm chính ở việc cho thấy sự giao thoa, sự kết nối này vì một ý tưởng chung và sự hỗ trợ”, nhà nghiên cứu bày tỏ.
Phía dự án đã có những cuộc trao đổi ban đầu với Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Vladivostok. Ông Ivanishchev cho biết câu chuyện nhận được sự quan tâm bởi đó là “sợi dây gắn kết hai dân tộc”.
Với ông, đây cũng là lúc những câu chuyện như vậy cần được đưa trở lại đời sống hiện đại, đặc biệt với những người trẻ sinh ra nhiều năm sau chiến tranh, sau hoà bình.
“Tôi nghĩ đã đến lúc nhắc lại cho nhau và kể cho thế hệ trẻ ở cả hai nước về câu chuyện này. Bởi nói về Việt Nam không chỉ là Nha Trang, không chỉ là những bãi biển nổi tiếng, mà còn là một lịch sử hữu nghị lâu đời giữa hai nước”, Ivanishchev nói.
Sợi dây kết nối lịch sử hai dân tộc và các thế hệ
Trong quá trình tìm hiểu lịch sử quan hệ văn hóa giữa Việt Nam với Liên Xô và Nga, nhà nghiên cứu Ivanishchev cho biết chính ông cũng bất ngờ trước sự thiếu hụt các tác phẩm điện ảnh chung giữa hai nước. Theo ông, vào cuối những năm 1980 từng có một bộ phim Xô - Việt về chiến tranh Việt Nam - Mỹ và sự hỗ trợ của Liên Xô.
“Đó là bộ phim duy nhất đến nay. Theo tôi, đã đến lúc cần tăng số lượng các sản phẩm điện ảnh”, Ivanishchev nói.
Ở chiều ngược lại, sự phát triển của điện ảnh Việt Nam những năm gần đây khiến ông nhìn thấy khả năng tiếp cận khán giả cho một tác phẩm lịch sử mới.
“Nếu căn cứ vào những số liệu mà phía Việt Nam công bố trong hai năm gần đây về sự phát triển của nền điện ảnh nước mình, thì chúng tôi có cơ hội rất tốt, cả từ góc độ văn hóa lẫn thương mại”, ông Ivanishchev nhận định.
Theo ông, những bộ phim Việt Nam chiếu gần đây dành cho khán giả trong nước, trong đó có các tác phẩm khai thác chính giai đoạn lịch sử này đạt doanh thu rất lớn.
“Tôi từng thấy những số liệu cho biết doanh thu các phim này ở Việt Nam còn cao hơn cả ‘Cheburashka’”, ông tỏ ra bất ngờ.
Bản thân Ivanishchev không tự nhận mình đơn thuần là đạo diễn hay nhà sản xuất của dự án. Khi được hỏi có phải ông là người khởi xướng sáng tạo hay không, ông nói vui rằng nếu tồn tại chức danh “nhà sản xuất khởi xướng”, thì đó có lẽ là công việc mình đang làm.
“Tôi hiện đang kết nối tất cả những sợi dây này lại với nhau để dự án có thể bắt đầu”, Ivanishchev vốn hoạt động đồng thời trong nghệ thuật và sản xuất.
Ngay từ đầu cuộc trò chuyện, khi được hỏi mình là nghệ sĩ hay nhà sản xuất, Ivanishchev cho rằng rất khó tách hai vai trò.
“Hoạt động nghệ thuật luôn gắn liền với hoạt động sản xuất, đó luôn là công việc của một đội ngũ. Và thông thường, khi bạn tập hợp nhiều nghệ sĩ để thực hiện một nhiệm vụ nào đó, thì dù sao nó cũng thường là 50% sản xuất, 50% là nghệ thuật”, ông nói.
Với dự án Nga - Việt lần này, công việc kết nối ấy còn vượt ra ngoài ranh giới của một đoàn phim. Nhà nghiên cứu Ivanishchev kỳ vọng chính quá trình hai phía cùng thực hiện tác phẩm có thể tạo thêm động lực cho quan hệ giữa hai nền điện ảnh. Theo ông, từ năm trước đã xuất hiện những bước chuẩn bị cho một thỏa thuận về đồng sản xuất Nga - Việt giữa Bộ Văn hóa Liên bang Nga và phía Việt Nam.
“Tôi nghĩ rằng sau khi chúng tôi làm bộ phim này, nó sẽ mở ra những cánh cửa hợp tác giữa điện ảnh Nga và điện ảnh Việt Nam. Vì vậy, tôi nghĩ chúng tôi đơn giản là sẽ đứng ở điểm khởi đầu. Điều đó bao giờ cũng thú vị”, chuyên gia khẳng định.
Với những người thực hiện dự án, đó trước hết là cách đưa trở lại màn ảnh một phần lịch sử hào hùng về những người lính, chuyên gia Liên Xô đã từng giúp đỡ Việt Nam trong chiến tranh mà không phải thế hệ trẻ ngày nay ai cũng biết.
Đồng thời, bộ phim cũng được kỳ vọng cũng có thể trở thành cuộc đối thoại văn hoá mới giữa Việt Nam và Nga bằng điện ảnh, bắt đầu từ chính giai đoạn máu lửa sắt son mà hai dân tộc đã từng kề vai sát cánh cùng nhau trải qua.
