Chuyến thăm Nga của ông Tô Lâm: những điểm nhấn đặc biệt quan trọng
15:39 11.09.2026 (Đã cập nhật: 17:32 11.09.2026)
© POOL
/ Đăng ký
Nâng mối quan hệ hai nước lên mức độ rất cao so với trước đây, Nga và Việt Nam ra Tuyên bố chung đồ sộ nhất, có tầm vóc lớn nhất, có tầm nhìn xa nhất và sâu rộng nhất từ trước đến nay.
Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm tới Liên bang Nga 7-9/9/2026 đã kết thúc thành công tốt đẹp. Nga và Việt Nam ghi nhận chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược toàn diện và phát triển hợp tác cùng có lợi trên nhiều lĩnh vực.
Chuyến thăm này đã để lại nhiều điểm nhấn đặc biệt quan trọng trong hợp tác chiến lược toàn diện ở mức độ cao giữa hai nước khi nhiều vấn đề chiến lược được cụ thể hóa bằng hành động và cam kết giữa hai bên cả về chính trị, kinh tế và văn hóa - xã hội cũng như quốc phòng và an ninh.
Việt Nam và Nga kiên định lập trường về quan hệ song phương
Các chuyên gia Sputnik phỏng vấn đề có chung đánh giá: chuyến thăm Liên bang Nga của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng tầm quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Liên Bang Nga. Mối quan hệ hai nước được nâng lên mức độ rất cao so với trước đây.
"Thời gian gần đây, một số quốc gia đã có phản ứng trước việc Việt Nam duy trì quan hệ tốt đẹp với Nga. Tuy nhiên, Việt Nam không hề nao núng, không thay đổi lập trường và đã thể hiện rõ ràng quan điểm của mình", - Tổng bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam nhấn mạnh tại cuộc hội đàm với Tổng thống Nga ngày 9/9/2026.
“Đây là lần đầu tiên lãnh đạo cao nhất của Việt Nam công khai nói về áp lực từ bên ngoài liên quan tới quan hệ của Việt Nam với Nga. Phát biểu này thể hiện rõ ràng sự kiên định lập trường tự chủ của Việt Nam, sự không nhượng bộ trước áp lực bên ngoài liên quan đến việc duy trì quan hệ tốt đẹp với Nga. Việt Nam cũng kiên định trong việc tiếp tục phát triển mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Nga”, - PGS-TS sử học Hoàng Giang phát biểu với Sputnik.
Còn Tổng thống Vladimir Putin khẳng định: Việt Nam luôn là đối tác tin cậy, là ưu tiên trong chính sách của Nga ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Phía Nga cũng thể hiện rõ lập trường về vấn đề Biển Đông.
“Liên bang Nga ủng hộ việc thực hiện đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố năm 2002 về ứng xử của các bên ở Biển Đông và hoan nghênh những nỗ lực tạo ra môi trường thuận lợi để thúc đẩy tiến trình đàm phán nhằm thông qua một bộ quy tắc ứng xử hiệu quả và thực chất ở Biển Đông phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Luật Biển của Liên hợp quốc năm 1982”, - Tuyên bố chung viết.
Những phát biểu của hai nhà lãnh đạo được thể hiện trong Tuyên bố chung song phương Moskva 2026, ghi nhận lập trường kiên định trong quan hệ giữa hai quốc gia, hai dân tộc.
“Những tuyên bố đó không chỉ là sự nhắc lại để ghi nhớ truyền thống quan hệ đó mà còn kết nối quá khứ với hiện tại, mở đường cho quan hệ hai nước, hai dân tộc tiếp tục phát triển, vượt qua những thách thức nghiêm trọng của tình hình thế giới ngày càng có nhiều biến động bất ổn định hơn, khó dự báo hơn. Đây là điểm nhấn rất quan trọng thể hiện đường lối đối ngoại song phương giữa Việt Nam và Nga không những không đi chệch quỹ đạo mà còn được khẳng định và tăng cường”, - nhà phân tích Nguyễn Minh Tâm, nguyên Giám đốc Trung tâm thông tin và khoa giáo, BCA, nhấn mạnh với Sputnik.
Không chỉ là một tuyên bố chung đơn thuần
“Xét về tổng thể, đây không chỉ là một tuyên bố chung đơn thuần về các quan hệ hợp tác trên các lĩnh vực mà toàn diện hơn, nó có giá trị tương đương với một đề tài khoa học lịch sử-chính trị-ngoại giao-kinh tế-quốc phòng-an ninh-văn hóa-xã hội… với nhiều sự ghi nhận đặc biệt quan trọng mà các tuyên bố chung Việt-Nga trước đây chưa hề có”, - nhà nghiên cứu Nguyễn Hồng Long, chuyên gia về quan hệ Việt-Nga, bình luận với Sputnik.
Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Hồng Long, thứ nhất, Tuyên bố chung Mátxcơva 2026 đã xác định “Cơ sở, nguyên tắc và mục tiêu phát triển quan hệ” với các luận điểm ghi nhận lịch sử lâu dài và những giá trị của mối quan hệ được hình thành và thử thách qua thời gian.
Thứ hai là mục tiêu chiến lược của sự phát triển, nâng cấp quan hệ đó cũng như các yếu tố cần làm mới, cần sáng tạo để mối quan hệ đó luôn sống động và đem lại các giá trị lợi ích cho hai bên và cả cộng đồng thế giới.
Thứ ba là xác định mối quan hệ đó tuân thủ các khuôn khổ quy định của Liên Hợp Quốc, đồng thời xác định tầm nhìn lâu dài của quan hệ đó.
Thứ tư là xác định mức độ tin cậy chiến lược cao cũng như cơ cấu liên kết chặt chẽ của tất cả lĩnh vực trong mối quan hệ song phương Việt-Nga.
Trên cơ sở những nguyên tắc và mục tiêu đó, Tuyên bố chung đề cập đến những phương hướng chính đối với các trụ cột trong hợp tác song phương về chính trị-ngoại giao, về quốc phòng-an ninh, về kinh tế-thương mại, về năng lượng-nhiên liệu, về giao thông-vận tải, về công nghiệp và nông nghiệp, về khoa học-công nghệ, về giáo dục-đào tạo, về y tế-chăm sóc sức khỏe, về văn hóa-nhân văn.
Cũng trên cơ sở nguyên tắc và mục tiêu phát triển, những nhận thức chung về hợp tác quốc tế được hai bên thống nhất trên các vấn đề bảo vệ sự thật lịch sử Chiến tranh thế giới thứ hai và giáo dục truyền thống đấu tranh chống chủ nghĩa quốc xã (chủ nghĩa quốc xã Đức), chủ nghĩa phát xít (phát xít Ý) và quân phiệt (chủ nghĩa quân phiệt Nhật) cùng với việc trân trọng giữ gìn và bảo vệ lịch sử chung của hai nước.
Nhiều vấn đề khác cũng được hai bên cam kết như ủng hộ một thế giới đa cực, công bằng, binh đẳng, dựa trên cơ sở luật pháp quốc tế, khẳng định quyền tự chủ và tự quyết của các quốc gia-dân tộc; khẳng định sự tuân thủ nguyên tắc bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia và những nghĩa vụ quốc tế liên quan đến quyền miễn trừ của quốc gia và tài sản quốc gia.
Một trong những vấn đề quan trọng nhất mà hai bên quan tâm thúc đẩy là làm lành mạnh hóa trở lại các hoạt động của Liên Hợp Quốc, không để tổ chức quốc tế lớn nhất, mang tính bao trùm nhất này bị khuynh đảo, bị lũng đoạn; bảo vệ vai trò điều phối trung tâm của Liên hợp quốc trong bảo đảm hòa bình, an ninh và phát triển bền vững.
“Với 50 tiểu mục đề cập đến hàng loạt các vấn đề chiến lược song phương và quốc tế trên tất cả các lĩnh vực, đây là bản Tuyên bố chung đồ sộ nhất, có tầm vóc lớn nhất, có tầm nhìn xa nhất và sâu rộng nhất. Bản tuyên bố chung ấy có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng không chỉ trong quan hệ song phương Việt-Nga mà còn có ý nghĩa tác động quan trọng đến bối cảnh tình hình thế giới đang có nhiều biến đổng hết sức phức tạp, chứa đựng nhiều nguy cơ bất ổn”, - .nhà nghiên cứu Nguyễn Hồng Long, chuyên gia về quan hệ Việt-Nga, phát biểu với Sputnik.
Lần đầu tiên Việt Nam đề cập đến một hành động cụ thể của các nước phương Tây trong vấn đề Ukraina
“Mátxcơva và Hà Nội cam kết tuân thủ luật pháp quốc tế và các nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc một cách toàn diện, đầy đủ và trong mối liên hệ mật thiết với nhau, đồng thời nỗ lực thúc đẩy giải quyết xung đột xung đột ở Ukraina trên cơ sở loại bỏ hoàn toàn các nguyên nhân gây ra xung đột nhằm tìm ra giải pháp hòa bình lâu dài. Các bên bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về thương vong dân thường và kêu gọi cộng đồng quốc tế không cung cấp vũ khí cho khu vực xung đột”, - Tuyên bố chung viết.
“Đây là lần đầu tiên Việt Nam đề cập đến một hành động cụ thể của các nước phương Tây trong vấn đề Ukraina. Trước đây, từ người phát ngôn Bộ Ngoại giao cho đến một số lãnh đạo cao cấp của Việt Nam chỉ đưa ra lập trường có tính chung dung như kêu gọi các bên kiềm chế, giảm bớt căng thẳng và ngồi vào bàn đàm phán mà không đề cập đến các động thái cụ thể. Nhưng bây giờ là lúc Việt Nam có thể bày tỏ quan điểm thẳng thắn hơn, cụ thể hơn”, - nhà phân tích Nguyễn Minh Tâm, nguyên Giám đốc Trung tâm thông tin và khoa giáo, BCA, bình luận với Sputnik.
Không chỉ là cam kết chính trị
Tại cuộc đàm phán song phương, Tổng thống Nga Vladimir Putin nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân tương lai ở Việt Nam do Nga thiết kế.
Theo đánh giá của các chuyên gia, việc Tổng thống Vladimir Putin nhấn mạnh tầm quan trọng nhà máy điện hạt nhân tương lai ở Việt Nam do Nga thiết kế được coi như một cam kết rằng Nga sẽ trợ giúp tối đa để Việt Nam có được nhà máy điện hạt nhân đầu tiên.
“Đây không chỉ là cam kết chính trị mà là một cam kết có tính thực tiễn rất cao, bởi hạ tầng năng lượng là một trong ba trụ cột của đầu tư bên cạnh hạ tầng logistic và nhân lực; đặc biệt là trong thời đại công nghệ 4.0. Đây chính là một trong các nền tảng kinh tế kỹ thuật quan trọng để tăng cường hợp tác đầu tư giữa hai nước trong tương lai gần”, - . nhà nghiên cứu Nguyễn Hồng Long, chuyên gia về quan hệ Việt-Nga, phát biểu với Sputnik.
Những điểm trong Tuyên bố chung Việt-Nga ông Tô Lâm mang đến Paris
Như Sputnik đã đưa tin, sau khi kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp nhà nước tới Nga, nhà lãnh đạo cao cấp nhất của Việt Nam đã lên đường thăm Pháp và tham dự Hội nghị thượng đỉnh Không gian vũ trụ (9-12/9/2026).
Ngoài mục đích tiếp cận hướng đi mới, công nghệ mới về không gian vũ trụ, Việt Nam đem đến Hội nghị thượng đỉnh Không gian vũ trụ từ ngày 9 đến 12/9/2026 tổ chức tại Paris những tuyên bố chính trị rõ ràng về:
Chủ quyền chung đối với không gian vũ trụ của toàn thế giới cần được coi trọng.
Việc sử dụng không gian vũ trụ vào mục đích hòa bình cần được khẳng định.
Việc Nam luôn sẵn sàng hợp tác với các quốc gia về công nghệ hàng không vũ trụ nhằm mục đích hòa bình.
Đó là những điều đã được nêu trong tuyên bố chung Nga-Việt tại điểm 41 về việc “cần ngăn chặn cuộc chạy đua vũ trang trong không gian vũ trụ; ủng hộ sớm khởi động đàm phán về một văn kiện quốc tế có giá trị ràng buộc pháp lý, dựa trên dự thảo hiệp ước ngăn ngừa việc triển khai vũ khí trong không gian vũ trụ, sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực đối với các vật thể trong không gian; ủng hộ tiếp tục thúc đẩy sáng kiến cam kết chính trị về việc không triển khai vũ khí trước trong không gian vũ trụ”.
Giải thưởng cho toàn thể Nhân dân Việt Nam
Tối 9/9, tại Điện Kremlin, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã dự lễ trao Giải thưởng Hòa bình quốc tế Lev Tolstoy 2026.
Phát biểu tại Lễ trao Giải thưởng Hòa bình quốc tế Lev Tolstoy 2026 cho Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Tổng thống Nga Vladimir Putin nhấn mạnh:
“Chúng tôi hoàn toàn ủng hộ quyết định của ban giám khảo quốc tế về việc trao Giải thưởng Hòa bình quốc tế Lev Tolstoy năm nay cho nhà lãnh đạo Việt Nam, đồng chí Tô Lâm. Đó cũng là giải thưởng cho toàn thể Nhân dân Việt Nam”.
“Giải thưởng hòa bình Lev Tolstoy không chỉ là một vinh dự lớn đối với cá nhân Tổng bí thư, Chủ tịch Tô Lâm mà còn là một vinh dự lớn đối với toàn thể nhân dân Việt Nam”, - nhà nghiên cứu Nguyễn Hồng Long, chuyên gia về quan hệ Việt-Nga, phát biểu với Sputnik.
Nhà nghiên cứu Nguyễn Hồng Long cũng khẳng định, sự kiện Hội đồng giám khảo quốc tế đã nhất trí trao Giải thưởng Hòa bình Quốc tế mang tên Lev Tolstoy năm 2026 cho Tổng bí thư không chỉ ghi nhận những đóng góp xuất sắc của ông trong việc củng cố hòa bình, đối thoại, hợp tác giữa các quốc gia mà còn góp phần tôn vinh hình ảnh một Việt Nam kiên cường vượt qua chiến tranh để phát triển và truyền cảm hứng hòa bình đối với toàn thế giới; đồng thời nâng cao vị thế của Việt Nam như một quốc gia không chỉ tích cực tham gia vào công cuộc gìn giữ hòa bình mà còn là một quốc gia kiến tạo hòa bình.
Việt Nam luôn “uống nước nhớ nguồn”
Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, chiều 7/9 (giờ địa phương), tại Moskva, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp Đoàn đại biểu Hội Cựu chiến binh Nga và Hội Hữu nghị Nga-Việt. Tại cuộc gặp đã trở thành truyền thống, ông Tô Lâm khẳng định, Việt Nam kính trọng sâu sắc và không bao giờ quên được sự giúp đỡ của nhân dân Liên Xô trước đây cũng như nhân dân Liên bang Nga ngày nay, nhất là của các đồng chí cựu chiến binh, trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và công cuộc xây dựng, phát triển đất nước Việt Nam.
Đặc biệt, lần này, nhà lãnh đạo Việt Nam đã trao tặng các cựu chiến binh Xô Viết từng công tác tại Việt Nam, giúp đỡ tận tình nhân dân Việt Nam kháng chiến chống Mỹ thắng lợi cuốn sách “Đoàn chuyên gia quân sự Liên Xô tại Việt Nam trong Kháng chiến chống Mỹ (1955-1975)”. Cuốn sách ghi lại một phần những chiến công, những cống hiến và sự hy sinh vì nghĩa vụ quốc tế cao cả của chính họ, không chỉ là một cuốn sách tư liệu lịch sử mà còn chứa đựng sự tri ân chân thành trước những sự đóng góp quan trọng của chuyên gia quân sự Liên Xô.
“Đây là một minh chứng cụ thể, rõ nét về việc Việt Nam không quên sự đóng góp của những người con từ đất nước Liên Xô. Nó cũng cho thấy, việc gìn giữ và tiếp tục phát triển hợp tác, tình bạn, là cần thiết. Phía Việt Nam nhận thức rõ điều đó”, - PGS-TS sử học Hoàng Giang nói với Sputnik.
Cụ thể hóa hợp tác nhân đạo
“Hai bên dự định thực hiện hiệu quả Chương trình Hợp tác Văn hóa giữa Bộ Văn hóa Liên bang Nga và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam giai đoạn 2025-2027, thường xuyên tổ chức các ngày văn hóa, lễ hội và tuần lễ phim tại cả hai nước, cùng phối hợp tổ chức “Mùa văn hóa Nga” tại Việt Nam năm 2027 và tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển trung tâm văn hóa Việt Nam tại Nga”, - điểm 28 trong Tuyên bố chung viết.
“Hai bên sẽ ủng hộ việc tiếp tục mở rộng mối quan hệ trong lĩnh vực sử dụng lao động và giao lưu du lịch giữa hai nước bằng cách tăng số lượng các chuyến bay thường xuyên trực tiếp và thuê bao, đơn giản hóa thủ tục xuất nhập cảnh cho công dân Việt Nam vào Nga với triển vọng thiết lập chế độ miễn thị thực cho người có hộ chiếu phổ thông, cũng như nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, tổ chức các hội nghị, triển lãm, diễn đàn và các sự kiện khác nhằm quảng bá tiềm năng du lịch của hai nước”, - điểm 30 trong Tuyên bố chung viết.
Theo PGS-TS Hoàng Giang, lần đầu tiên trong Tuyên bố chung Nga –Việt c1o những mục liên quan đến hợp tác nhân đạo cụ thể như thế.
“Lần đầu tiên Tuyên bố chung Nga – Việt đã đưa ra những hoạt động rất cụ thể trong hợp tác văn hóa, giáo dục, giao lưu nhân dân, du lịch. Nói chung là hợp tác nhân đạo. Đây là một lĩnh vực rất đáng chú trọng, nên là trụ cột hợp tác, bởi vì nó thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau, mà sự hiểu biết lẫn nhau là nền tảng cốt lõi để duy trì các mối quan hệ bền vững, giảm thiểu mâu thuẫn và tạo sự gắn kết sâu sắc giữa người dân hai nước. Muốn có hợp tác hiệu quả phải có sự hiểu biết lẫn nhau, tôn trọng văn hóa của nhau”, - PGS-TS Hoàng Giang nhấn mạnh.
