Xuất nhập khẩu vượt 825 tỷ USD, vì sao Việt Nam vẫn nhập siêu 23,5 tỷ USD?

© Shutterstock/FOTODOM / Huy ThoaiẢnh chụp từ trên cao cảng Cát Lái với tàu chở hàng và container.
Ảnh chụp từ trên cao cảng Cát Lái với tàu chở hàng và container. - Sputnik Việt Nam, 1920, 21.09.2026
Đăng ký
Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam tính đến ngày 15/9 đã vượt 825 tỷ USD, tăng 29,4% so với cùng kỳ năm trước. Quy mô thương mại tăng mạnh, song nhập siêu cũng có dấu hiệu nới rộng trở lại, lũy kế lên tới 23,5 tỷ USD.

Thương mại Việt Nam vượt 825 tỷ USD, nhập siêu lên 23,5 tỷ USD

Theo cập nhật của Cục Hải quan Việt Nam, chỉ trong 15 ngày đầu tháng 9, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt gần 55 tỷ USD. Qua đó, lũy kế từ đầu năm đến giữa tháng 9 đã vượt 825 tỷ USD.
Với mức tăng gần 30% so với cùng kỳ năm trước, hoạt động thương mại của Việt Nam tiếp tục duy trì tốc độ cao, phản ánh nhu cầu lớn về hàng hóa tiêu dùng cũng như nguyên liệu phục vụ sản xuất của doanh nghiệp.
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tăng trưởng xuất khẩu hiện được dẫn dắt bởi ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, nổi bật là điện tử, máy móc và thiết bị. Đây được xem là tín hiệu tích cực đối với quá trình công nghiệp hóa và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu của Việt Nam. Nếu duy trì tốc độ hiện tại, quy mô thương mại năm 2026 có thể đạt, thậm chí vượt 1.200 tỷ USD.
Cảng Cái Mép  - Sputnik Việt Nam, 1920, 14.09.2026
Xuất nhập khẩu Việt Nam có thể vượt 1000 tỷ USD, đơn hàng dồn dập đổ về
Trong cơ cấu xuất nhập khẩu, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn. Riêng nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện trong 15 ngày đầu tháng 9 đạt kim ngạch xuất khẩu 9,6 tỷ USD, trong khi nhập khẩu lên tới 13,1 tỷ USD. Lũy kế từ đầu năm, xuất khẩu nhóm hàng này đạt 111 tỷ USD nhưng nhập khẩu đã gần 175 tỷ USD.
Với máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng, kim ngạch nhập khẩu đạt gần 51 tỷ USD, trong khi xuất khẩu ở mức 50,7 tỷ USD. Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục đóng vai trò chủ lực, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lên tới 634 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt 321 tỷ USD, chiếm 80% tổng kim ngạch xuất khẩu; nhập khẩu đạt 313 tỷ USD, chiếm 74%. Khu vực này hiện xuất siêu 8,7 tỷ USD.
Tuy nhiên, trái với đà tăng mạnh của tổng kim ngạch thương mại, nhập siêu của cả nước lại có dấu hiệu nới rộng trong nửa đầu tháng 9.
Trong 7 tháng đầu năm, nhập siêu ở mức 20,52 tỷ USD và đến hết 8 tháng giảm nhẹ còn 20,46 tỷ USD, cho thấy tốc độ gia tăng nhập siêu đã chậm lại. Riêng tháng 8, xuất khẩu đạt 54,8 tỷ USD, tăng 3,2%, còn nhập khẩu đạt 54,9 tỷ USD, giảm 3,1%.
Diễn biến trong nửa đầu tháng 9 lại khác. Xuất khẩu chỉ đạt hơn 26 tỷ USD trong khi nhập khẩu lên tới 28,84 tỷ USD, khiến nhập siêu tăng thêm hơn 2,82 tỷ USD chỉ trong 15 ngày và đưa mức lũy kế lên 23,5 tỷ USD.
Trước đó, nhập khẩu nguyên phụ liệu, linh kiện và thiết bị tăng mạnh trong những tháng đầu năm được cho là nhằm chuẩn bị cho hoạt động sản xuất, xuất khẩu vào cuối năm. Số liệu hải quan cũng cho thấy kim ngạch nhập khẩu của nhiều mặt hàng quan trọng đang ở mức cao, trong đó xăng dầu các loại gần 9 tỷ USD, dầu thô 6,6 tỷ USD, than đá 6,7 tỷ USD, sắt thép các loại 8,2 tỷ USD và vải các loại gần 11 tỷ USD.

Nhập siêu 23,5 tỷ USD có đáng lo?

Trong khi tổng kim ngạch thương mại tăng mạnh, nhiều ngành vốn là thế mạnh của doanh nghiệp trong nước như nông lâm thủy sản, dệt may, da giày và gỗ lại đang gặp không ít khó khăn khi giá xuất khẩu giảm.
Lãnh đạo một số doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cho biết đây thường là giai đoạn tăng tốc để phục vụ mùa tiêu thụ cuối năm, nhưng tình hình năm nay khá ảm đạm. Nguồn cung toàn cầu tăng khiến áp lực tiêu thụ lớn hơn, trong khi khách hàng đưa ra yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và giá cả. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí điện, nước, vốn, lãi vay và tiền lương đều tăng.
“Chúng tôi đang phải cố gắng cầm cự để qua giai đoạn khó khăn này”, lãnh đạo một doanh nghiệp chia sẻ trên báo Thanh Niên.
Nhiều loại hàng hóa chủ lực của Việt Nam đang gặp nguy cơ khó khăn khi dịch Covid-19 bùng phát ở Mỹ và EU. - Sputnik Việt Nam, 1920, 03.08.2026
Xuất nhập khẩu gần 660 tỷ đô, Việt Nam thâm hụt thương mại hơn 20 tỷ USD
Phân tích của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cũng cho thấy những thách thức rõ nét. Tháng 8, xuất khẩu thủy sản đạt 1,1 tỷ USD, tăng 6,4% so với cùng kỳ năm trước, nhưng tốc độ tăng chỉ bằng khoảng một nửa mức tăng lũy kế 8 tháng. Trong 8 tháng, xuất khẩu thủy sản đạt trên 8 tỷ USD, tăng 11,9%.
Tại Mỹ, một trong những thị trường quan trọng, kim ngạch tháng 8 giảm 3,8%, còn 182 triệu USD. Xuất khẩu tôm giảm 12,6%, cá tra giảm tới 49,3%. Lũy kế 8 tháng, hai mặt hàng này giảm lần lượt 11,7% và 13,2%, khiến tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang Mỹ chỉ tăng 1,5%.
Thị trường EU trong tháng 8 cũng giảm 6,2% so với cùng kỳ năm trước, đặc biệt ở các mặt hàng tôm, cá ngừ và bạch tuộc. Trong khi đó, Trung Quốc - thị trường quan trọng nhất và là một động lực tăng trưởng - cũng có dấu hiệu chậm lại. Tăng trưởng trong tháng 8 chỉ đạt 16,5%, thấp hơn đáng kể mức 32% của 8 tháng.
Khó khăn của ngành thủy sản cũng xuất hiện tại nhiều doanh nghiệp dệt may, da giày và gỗ. Sức tiêu thụ tại Mỹ chưa khởi sắc trong bối cảnh áp lực lạm phát và lãi suất gia tăng, trong khi các thị trường EU và Nhật Bản vẫn trầm lắng.
Báo Thanh Niên cũng dẫn lời GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (ĐH Kinh tế TP.HCM), cho rằng xét ở góc độ vĩ mô, nhập siêu ở mức cao sẽ tác động làm giảm GDP, qua đó ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số của kinh tế Việt Nam trong năm nay.
Tuy nhiên, cần nhìn vào cơ cấu hàng nhập khẩu. Nếu phần lớn là máy móc, thiết bị và nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu thì đây vẫn có thể được xem là yếu tố tích cực. Nhập khẩu chủ yếu phục vụ hai mục đích là tiêu dùng trong nước và chế biến hàng xuất khẩu, trong khi quy mô thương mại có mối liên hệ với quy mô nền kinh tế và hoạt động sản xuất kinh doanh.
Theo ông Vinh, lượng hàng nhập khẩu thời gian qua cũng tạo nguồn dự trữ cho sản xuất trong mùa cao điểm cuối năm. Số liệu tháng 8 cho thấy tỷ trọng xuất khẩu và nhập khẩu đã trở lại trạng thái tương đối cân bằng, phù hợp với những phân tích và dự báo trước đó.
Cờ của Việt Nam và Hoa Kỳ - Sputnik Việt Nam, 1920, 19.07.2026
Mỹ gây căng thẳng thuế quan với Việt Nam nhưng xuất nhập khẩu vẫn có thể đạt 1.000 tỷ USD
Điều đáng quan tâm hơn, theo chuyên gia này, là quy mô thương mại tăng nhanh nhưng khu vực doanh nghiệp nội địa vẫn chưa bứt lên tương xứng.
“Điều mà chúng ta quan tâm nhiều hơn chính là quy mô thương mại tăng nhưng khối doanh nghiệp nội địa chưa bật lên được. Nguyên nhân hiện tại là chi phí vốn cao và việc tiếp cận thị trường vốn có nhiều khó khăn. Bên cạnh đó còn một số yếu tố khác liên quan đến chi phí tuân thủ của các doanh nghiệp”, ông Vinh phân tích.
Theo ông, những khó khăn này khiến một bộ phận doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả, số khác phải cầm chừng và không ít doanh nghiệp đã rời thị trường. Điều đó tác động đến xuất khẩu và góp phần làm nhập siêu gia tăng. Bên cạnh đó, nhập siêu còn chịu tác động từ giá xăng dầu và chi phí logistics.
Để giải quyết bài toán này, GS Võ Xuân Vinh cho rằng cần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đặc biệt về khả năng tiếp cận vốn và chi phí vốn thông qua các chính sách tài khóa. Đồng thời, cần hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, tìm kiếm khách hàng, thúc đẩy xuất khẩu, từ đó gia tăng hoạt động sản xuất kinh doanh và mở rộng quy mô nền kinh tế.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала