"Rồi đến lượt ông". Phương Tây đã che giấu bí mật gì về Muammar Gaddafi?

© Sputnik / Vladimir Fedorenko / Chuyển đến kho ảnhCựu Tổng thống Libya Muammar Gaddafi
Cựu Tổng thống Libya Muammar Gaddafi  - Sputnik Việt Nam, 1920, 20.10.2026
Đăng ký
Dựa trên hệ thống tư tưởng riêng, ông đã xây dựng một nhà nước và lãnh đạo nó trong hơn bốn mươi năm. Ông đã đưa ra một số cảnh báo và dự đoán đáng chú ý về địa chính trị, nhưng không thể ngăn chặn sự sụp đổ của đất nước, sự mất quyền lực và cái chết của chính mình.
Mười lăm năm trước, Đại tá Muammar Gaddafi, nhà lãnh đạo đầu tiên và cuối cùng của Cộng hòa Ả Rập Libya, đã bị ám sát trong cuộc can thiệp quân sự của NATO.

Không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên

Tháng 10 năm 2011, sự kiện Mùa xuân Ả Rập đã dẫn đến sự thay đổi chế độ ở Yemen, Tunisia và Ai Cập, rồi bước vào giai đoạn cuối cùng ở Libya. Đại tá Muammar Gaddafi và lực lượng trung thành đã bị bao vây chặt tại thành phố quê nhà Sirte. Lực lượng đối lập của Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia Libya (NTC) đang siết chặt vòng vây quanh quê hương của ông. Lực lượng phòng thủ đang cạn kiệt nhu yếu phẩm nghiêm trọng. Không còn hy vọng tự vệ; họ buộc phải phá vây.
Đoàn xe chở Gaddafi và những người thân cận của ông, bao gồm cả con trai Mutassim, rời khỏi thành phố. Một máy bay không người lái của Mỹ và các máy bay chiến đấu của Pháp ngay lập tức không kích đoàn xe. Sau đó, lực lượng nổi dậy cũng tấn công vào họ. Một số người ủng hộ và lực lượng trung thành với đại tá Muammar Gaddafi thiệt mạng do các cuộc không kích và pháo kích, trong khi nhiều người khác bị lực lượng quân nổi dậy bắt giữ, tra tấn hoặc hành quyết trực tiếp sau khi thành trì cuối cùng thất thủ. Theo nhiều ước tính khác nhau, thương vong lên tới khoảng 100 người.
Muammar Gaddafi - Sputnik Việt Nam, 1920, 19.03.2026
Nạn nhân nào tiếp theo sau Gaddafi? Ý kiến chuyên gia về các nước bị phương Tây hủy hoại
Theo một trong những giả thuyết chính, Gaddafi đã bị lực lượng dân quân đối lập đánh đập, ngược đãi dã man và bị bắn ở cự ly gần vào đầu. Hoàn cảnh chính xác về cái chết của ông ta và thủ phạm vẫn chưa được biết. Vào tháng 10 năm 2011, thế giới đã thấy​​ đoạn video cảnh tượng viên đại tá đầy máu me, cũng như phản ứng của Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton - khi một trợ lý đưa điện thoại để cho bà xem thông tin về việc Gaddafi bị bắt.
Bà Clinton đã bật cười và thốt lên: "Chúng tôi đã đến. Chúng tôi đã thấy. Ông ta đã chết".
Điều này diễn ra bất chấp những tuyên bố của phương Tây về việc họ không nhằm mục đích lật đổ hoặc giết chết nhà lãnh đạo Libya. Và NATO luôn khẳng định họ không săn lùng hay ám sát bất kỳ cá nhân cụ thể nào. Liên Hợp Quốc chỉ cho phép sử dụng các biện pháp cần thiết để bảo vệ dân thường, cấm mọi hình thức chiếm đóng quân sự nước ngoài. Là một phần của Chiến dịch Bảo vệ Thống nhất, máy bay của liên minh đã thiết lập quyền kiểm soát bầu trời và bắt đầu tấn công lực lượng của Gaddafi, điều này phần lớn đảm bảo sự thành công của lực lượng nổi dậy được trang bị vũ khí kém và rời rạc.
“Tôi đang ở một nơi mà các người không thể với tới được để giết tôi, bởi vì tôi sống trong trái tim của hàng triệu người,” - đại tá Gaddafi đã nói khi liên quân tấn công nhà ông ở Tripoli.

Không thỏa hiệp

Không lâu trước những sự kiện này, Muammar Gaddafi đã có một trong những bài phát biểu gây tranh cãi nhất trong lịch sử Liên Hợp Quốc. Năm 2009, tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 64 ở New York, nhà lãnh đạo Libya đã phát biểu kéo dài khoảng 90 thay vì mốc thời gian 15 phút thường được khuyến nghị. Người phiên dịch tiếng Arab của Liên Hợp Quốc đã phải dịch liên tục không ngừng nghỉ suốt một thời gian dài với nhịp độ dồn dập của Gaddafi. Sau khoảng 80 phút, ông quá mệt mỏi và bật thốt lên đại ý rằng không thể chịu đựng thêm nữa, buộc một phiên dịch viên khác phải vào thay thế phần còn lại.
Ở một khoảnh khắc kịch tính, Gaddafi đã giơ cao bản Hiến chương Liên Hợp Quốc rồi xé rách các trang tài liệu này vứt sang một bên để thể hiện sự bất bình. Ông chỉ trích mạnh mẽ việc thiếu phiếu bầu quyết định từ các quốc gia nhỏ trong tổ chức này. Ông yêu cầu Hội đồng Bảo an được mở rộng để bao gồm các quốc gia Mỹ Latinh và châu Phi, và trụ sở của nó được chuyển đến Ấn Độ hoặc Trung Quốc. Về cơ bản, phát biểu của ông phản ánh cuộc khủng hoảng của hệ thống an ninh quốc tế, vốn ngày càng không thể đối phó với các mối đe dọa thực sự và phần lớn phục vụ lợi ích của phương Tây.
Muammar Gaddafi - Sputnik Việt Nam, 1920, 04.02.2026
Anh họ của con trai Gaddafi đưa ra giả thuyết về kẻ đứng sau vụ ám sát
Ông Gaddafi nhiều lần nhấn mạnh rằng Libya có thể đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến chống khủng bố và duy trì trật tự quốc tế. Năm năm sau vụ ám sát Gaddafi, tờ The Telegraph đã công bố nội dung các cuộc điện đàm giữa cựu Thủ tướng Anh Tony Blair và Đại tá Muammar Gaddafi. Cuộc trò chuyện diễn ra vào đêm trước chiến dịch của NATO. Trong các cuộc gọi này, ông Blair đã thúc giục nhà lãnh đạo Libya từ bỏ quyền lực và tìm nơi an toàn để đến.
Còn nhà lãnh đạo Libya cảnh báo về nguy cơ các lực lượng Hồi giáo cực đoan kiểm soát khu vực và tấn công châu Âu. Ông đã nói với Thủ tướng Anh rằng thỏa hiệp với khủng bố là không thể và nạn nhân tiếp theo của chúng sẽ chính là người châu Âu. Cuộc khủng hoảng người tị nạn châu Âu, điều mà Gaddafi đã cảnh báo, và các cuộc tấn công của Nhà nước Hồi giáo* ở châu Âu đã chứng minh một cách rõ ràng lời nói của ông.

Kết quả và trách nhiệm

“Ngay cả các ông, những người bạn của nước Mỹ — không, tôi nên nói là chúng ta, chúng ta là bạn của Mỹ, nhưng họ cũng có thể chấp thuận treo cổ chúng ta vào một ngày nào đó”, - ông Gaddafi tuyên bố vào ngày 29 tháng 3 năm 2008, tại Hội nghị thượng đỉnh Liên đoàn Ả Rập diễn ra ở Damascus, Syria.
Khi đó, trong hội trường đã có mặt nhiều nhà lãnh đạo các nước Trung Đông. Kể cả những nhà lãnh đạo bị lật đổ trong làn sóng biểu tình và chính biến năm 2011 (Mùa xuân Ả Rập): từ Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak đến Tổng thống Syria Bashar al-Assad.
Năm 1986, quan hệ xấu đi với Hoa Kỳ dẫn đến vụ ném bom đầu tiên vào Libya. Washington cáo buộc chế độ của nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi liên quan đến khủng bố và tài trợ khủng bố. Mỹ đã tìm cách bóp nghẹt kinh tế đất nước này và tiêu diệt chế độ Jamahiriya. Tuy nhiên, vào đầu những năm 2000, Muammar Gaddafi đã thực hiện bước chuyển lớn nhằm cải thiện quan hệ với phương Tây.
Sau vụ khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001, Gaddafi không chỉ lên án các cuộc tấn công mà còn bày tỏ sự sẵn lòng và chủ động hợp tác với Washington trong cuộc chiến chống khủng bố. Sau khi Mỹ và liên quân xâm lược Iraq năm 2003 và lật đổ chính quyền Saddam Hussein, Gaddafi đã cắt giảm các chương trình vũ khí hạt nhân và hóa học của mình và cho phép các quan sát viên quốc tế vào nước này. Điều đáng ngạc nhiên là phương Tây đã hưởng ứng và dần dần bắt đầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Sự cô lập quốc tế đã giảm bớt. Nền kinh tế Libya bắt đầu hồi sinh. Đầu tư đổ dồn vào ngành công nghiệp dầu mỏ cốt lõi của nước này. Năm 2008, Ý thậm chí còn hứa trả cho Libya khoản bồi thường 5 tỷ USD cho 30 năm chiếm đóng.
Saif al-Islam, con trai của Muammar Gaddafi - Sputnik Việt Nam, 1920, 04.02.2026
Văn phòng Tổng chưởng lý Libya xác nhận vụ bắn chết con trai Muammar Gaddafi
Tuy nhiên, nhà lãnh đạo của Jamahiriya vẫn phản đối NATO và thúc đẩy các liên minh quốc tế thay thế. Đại tá Gaddafi đề xuất xây dựng một "Hợp chủng quốc Châu Phi" với đồng dinar vàng nhằm thay thế đồng USD và đồng Franc CFA của Pháp. Kế hoạch này gây tổn hại đến lợi ích của Pháp, quốc gia kiểm soát lục địa thông qua việc lưu thông đồng Franc châu Phi.
Không phải ngẫu nhiên mà Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy, hơn bất kỳ người châu Âu nào khác, lại ủng hộ các cuộc tấn công của Mỹ vào Libya. Các email được giải mật của Hillary Clinton chứa nhiều thông tin và báo cáo do người bạn và cố vấn thân cận Sidney Blumenthal gửi đến. Các báo cáo này cung cấp cái nhìn tổng quan về lợi ích của Pháp trong việc lật đổ Gaddafi.
Sidney Blumenthal lưu ý rằng Pháp không chỉ muốn giành lấy một phần lớn hơn trong sản lượng dầu mỏ của Libya mà còn muốn ngăn Muammar Gaddafi thành lập một đồng tiền chung châu Phi được bảo chứng bằng vàng để thay thế đồng Franc châu Phi, từ đó duy trì sự thống trị của Pháp trong khu vực.
Năm 2018, nhà lãnh đạo Pháp hiện tại Emmanuel Macron đã tuyên bố rằng, phương Tây phải chịu trách nhiệm trực tiếp về sự hỗn loạn ở Libya sau sự sụp đổ của Jamahiriya. Ông thừa nhận rằng, việc Pháp tham gia can thiệp quân sự vào Libya năm 2011 là một sai lầm, giống như trường hợp can thiệp vào Iraq năm 2004.
"Kết quả của những can thiệp này là gì? Những quốc gia thất bại nơi các nhóm khủng bố phát triển mạnh," ông Macron đã nói.
Tuy nhiên, ngày nay, có chú ý đến cuộc khủng hoảng Ukraina, kết luận hiển nhiên là: Các nhà lãnh đạo phương Tây vẫn chưa học được bài học từ quá khứ—và đang hành động trái ngược với những niềm tin mà họ từng coi là của riêng mình.
* Một tổ chức khủng bố bị cấm ở Nga.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала