Việt Nam chính thức bỏ án tử hình với 6 tội danh

© Ảnh : TTXVN - Bùi Doãn TấnQuốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi)
Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi) - Sputnik Việt Nam, 1920, 20.11.2026
Đăng ký
Quốc hội Việt Nam đã chính thức thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi, bỏ án tử hình đối với 6 tội danh, trong đó có mua bán trái phép chất ma túy và hiếp dâm người dưới 16 tuổi. Luật mới cũng bổ sung cơ chế khoan hồng đặc biệt và cho phép tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp.

Chỉ còn 4 tội danh áp dụng án tử hình

Chiều 20/11, với đa số đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội chính thức thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Trước khi Quốc hội biểu quyết, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ, trong đó làm rõ đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình.
Theo quy định mới, hình phạt tử hình được bãi bỏ đối với 6 tội danh, gồm bạo loạn, mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, chống loài người, tội phạm chiến tranh và khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân. Riêng tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân được nhập vào tội khủng bố.
Như vậy, chỉ còn 4 tội danh duy trì mức án cao nhất này, gồm phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.
Đối với những tội danh được bỏ án tử hình, mức hình phạt cao nhất sẽ là tù chung thân. Chính phủ cho rằng việc điều chỉnh phù hợp với chính sách nhân đạo, yêu cầu phân hóa trách nhiệm hình sự, bảo đảm sự tương xứng giữa các hình phạt và xu hướng hội nhập quốc tế, đồng thời vẫn đáp ứng mục tiêu đấu tranh nghiêm khắc với tội phạm.
Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu - Sputnik Việt Nam, 1920, 27.10.2026
Vì sao Việt Nam muốn bỏ án tử hình với 6 tội danh?
Đáng chú ý, nghị quyết của Quốc hội về thi hành Bộ luật Hình sự sửa đổi quy định, kể từ ngày bộ luật được công bố, hình phạt tử hình sẽ không còn được áp dụng khi xét xử các tội danh đã bãi bỏ mức án này.
Đối với những người đã bị tuyên án tử hình trước thời điểm công bố luật nhưng chưa thi hành án, nếu thuộc các tội danh được bỏ hình phạt tử hình, bản án sẽ không tiếp tục được thi hành. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao sẽ quyết định chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân.
Lý giải việc bỏ án tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, Chính phủ cho biết đến nay chưa có căn cứ đủ sức thuyết phục chứng minh hình phạt tử hình có tác dụng ngăn chặn loại tội phạm này hiệu quả hơn tù chung thân.
Do hoạt động phạm tội thường diễn ra bí mật và mang lại lợi nhuận rất lớn, các đối tượng có xu hướng tin rằng hành vi của mình sẽ không bị phát hiện, thay vì cân nhắc sự khác biệt giữa hai mức hình phạt.
Theo Chính phủ, biện pháp răn đe hiệu quả hơn là nâng cao năng lực điều tra, phát hiện và xử lý kịp thời, triệt phá tận gốc các đường dây, bắt đúng những kẻ chủ mưu, cầm đầu, đồng thời tước bỏ toàn bộ lợi ích kinh tế có được từ hành vi phạm tội.
Việc bỏ án tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy nhưng tiếp tục duy trì mức án này ở tội sản xuất trái phép chất ma túy cũng nhằm phân biệt tính chất, mức độ nguy hiểm và yếu tố chủ quan của người phạm tội, đồng thời phù hợp với thực tiễn áp dụng pháp luật.
Thực tế cho thấy một số người tham gia hoạt động mua bán ma túy do thiếu hiểu biết pháp luật, bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí lừa gạt hoặc ép buộc. Những trường hợp này vẫn có khả năng được cảm hóa, giáo dục và lập công chuộc tội, vì vậy áp dụng hình phạt tử hình chưa thực sự phù hợp.
Đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Chính phủ khẳng định đây là hành vi đặc biệt nghiêm trọng, cần xử lý nghiêm khắc. Tuy nhiên, xét về hậu quả và sự tương quan với những tội danh còn duy trì án tử hình, đặc biệt là tội giết người, cơ quan soạn thảo nhận thấy việc tiếp tục áp dụng mức án cao nhất đối với tội danh này chưa bảo đảm tính tương xứng.
Trường hợp hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi trực tiếp khiến nạn nhân tử vong, người phạm tội vẫn có thể bị tuyên án tử hình về tội giết người nếu đáp ứng đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm.

Tự nguyện nhận tội, khắc phục 2/3 thiệt hại có thể được giảm án dưới khung

Bên cạnh việc thu hẹp hình phạt tử hình, Bộ luật Hình sự sửa đổi còn bổ sung cơ chế khoan hồng đặc biệt đối với người tự nguyện nhận tội, hợp tác với cơ quan tố tụng và chủ động khắc phục hậu quả.
Theo đó, tòa án có thể quyết định mức hình phạt thấp hơn mức tối thiểu của khung hình phạt đang áp dụng, không bắt buộc phải nằm trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn, nếu người phạm tội đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Cụ thể, người phạm tội phải tự nguyện nhận tội, chủ động và tích cực khai báo đầy đủ hành vi phạm tội cùng những tình tiết liên quan mà mình biết ngay trong giai đoạn khởi tố, điều tra.
Đồng thời, họ phải chấp nhận hình phạt được đề nghị trong giai đoạn truy tố, xét xử sơ thẩm và đã bồi thường, khắc phục ít nhất 2/3 hậu quả, thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra.
Các bị cáo nghe tuyên án tại điểm cầu thành phần của phiên tòa tại Trại tạm giam Chí Hòa (T30) - Sputnik Việt Nam, 1920, 03.09.2026
11 án tử hình, 19 án chung thân ở đại án VN10 vụ 4 tiếp viên Vietnam Airlines xách ma tuý
Tuy nhiên, cơ chế này không áp dụng đối với trường hợp phạm tội đặc biệt nghiêm trọng; phạm tội rất nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia, tính mạng, sức khỏe, về ma túy, tham nhũng; hoặc phạm tội rất nghiêm trọng khác với vai trò chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy.
Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, quy định trên nhằm tạo cơ chế khoan hồng đặc biệt, cho phép phân hóa hình phạt căn cứ vào thái độ, mức độ hợp tác và ý thức bồi thường, khắc phục hậu quả của người phạm tội.
Đây cũng là cơ sở pháp lý quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng thủ tục rút gọn theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự, góp phần đẩy nhanh quá trình giải quyết vụ án mà vẫn bảo đảm tính khách quan, toàn diện.

Tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự tối đa 3 năm

Một nội dung mới khác của Bộ luật Hình sự sửa đổi là cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, tạo điều kiện cho người phạm tội khắc phục hậu quả trong một số trường hợp liên quan đến hoạt động kinh tế.
Theo quy định, người phạm tội có thể được xem xét tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi gây thiệt hại về kinh tế xuất phát từ mục đích vì lợi ích chung, không có yếu tố tham nhũng và phát sinh trong quá trình đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo hoặc chuyển đổi số.
Các bị cáo tại phiên toà - Sputnik Việt Nam, 1920, 02.07.2025
Việt Nam vừa tuyên 11 án tử hình vụ án vận chuyển ma tuý bằng xe công an
Điều kiện đặt ra là hoạt động liên quan vẫn đang được triển khai, chưa hoàn thành; hậu quả thiệt hại chưa thể khắc phục do nguyên nhân khách quan, nhưng người phạm tội vẫn có điều kiện, khả năng và phương án khả thi để khắc phục.
Thời hạn tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự không quá 2 năm kể từ ngày cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định. Trong trường hợp cần thiết, thời hạn này có thể được gia hạn một lần, tối đa thêm 1 năm. Như vậy, tổng thời gian tạm hoãn không vượt quá 3 năm.
Đáng chú ý, nếu người được tạm hoãn khắc phục toàn bộ hậu quả, thiệt hại và hoạt động liên quan mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội, quốc phòng hoặc an ninh, họ sẽ được miễn trách nhiệm hình sự theo quy định mới.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала