Mỹ và EU gây sức ép, xuất khẩu tôm Việt Nam có nguy cơ xuống 4,4 tỷ USD

© Ảnh : vietnamnetNhiều mặt hàng, trong đó có tôm, xuất khẩu đạt giá trị cao trong năm qua
Nhiều mặt hàng, trong đó có tôm, xuất khẩu đạt giá trị cao trong năm qua - Sputnik Việt Nam, 1920, 22.11.2026
Đăng ký
Tại Diễn đàn Tôm Việt Nam 2026 tổ chức sáng 22/11 ở Cà Mau, lãnh đạo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) đã đưa ra kịch bản thận trọng về triển vọng xuất khẩu năm tới, trong bối cảnh thị trường quốc tế cạnh tranh gay gắt và chi phí sản xuất trong nước còn cao.
Diễn đàn do Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Hội Thủy sản Việt Nam và UBND tỉnh Cà Mau tổ chức, trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ II.

Sức ép thuế quan

Theo bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký VASEP, trong 10 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tôm Việt Nam đạt khoảng 4,22 tỷ USD, tăng 9% so với cùng kỳ. Tôm thẻ chân trắng tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất với kim ngạch 2,62 tỷ USD, tăng 4%. Tôm hùm xanh trở thành động lực tăng trưởng đáng chú ý, đạt 915 triệu USD, tăng 31%.
Tuy nhiên, đà tăng bắt đầu chững lại trong tháng 10, khi kim ngạch xuất khẩu tôm đạt khoảng 474 triệu USD, giảm gần 5% so với cùng kỳ năm trước. Thị trường Trung Quốc, bao gồm Hong Kong, tiếp tục dẫn đầu với kim ngạch hơn 1,4 tỷ USD, tăng trên 30%, chủ yếu nhờ nhu cầu tôm hùm xanh. Nhật Bản và Australia cũng tăng nhập khẩu tôm Việt Nam, lần lượt đạt 503 triệu USD và 241 triệu USD.
Ngược lại, xuất khẩu sang Mỹ giảm gần 20%, còn 563 triệu USD, trong khi thị trường Liên minh châu Âu (EU) giảm gần 4%, đạt 461 triệu USD.
Trước những diễn biến này, VASEP dự báo kim ngạch xuất khẩu tôm năm 2027 có thể giảm hơn 2% so với mức 4,5 tỷ USD mà hiệp hội ước tính cho năm 2026, xuống khoảng 4,4 tỷ USD. Nguyên nhân chủ yếu là thị trường Mỹ và EU phục hồi chậm, lượng hàng tồn kho còn lớn, trong khi các rủi ro thương mại và vận tải chưa giảm.
Đáng chú ý, tại hội nghị tổng kết ngành tôm nước lợ diễn ra một ngày trước đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa ra ước tính xuất khẩu năm 2026 có thể đạt 4,6 tỷ USD, đồng thời đặt mục tiêu 4,6–4,7 tỷ USD cho năm 2027. Như vậy, dự báo của VASEP thấp hơn mức mục tiêu của ngành từ 200–300 triệu USD.
Một trong những thách thức lớn nhất đối với tôm Việt Nam là thị trường Mỹ. Theo phân tích của bà Hằng, hàng xuất khẩu đang chịu sức ép từ thuế chống bán phá giá với mức thuế từ hơn 6% đến gần 26%, thuế chống trợ cấp (CVD) và thuế bổ sung 12,5% theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974.
Bên cạnh các biện pháp thuế, giá thành tôm Việt Nam còn cao hơn đối thủ Ecuador và Ấn Độ khoảng 20–30%, đặc biệt ở phân khúc tôm thẻ đông lạnh. Những biến động địa chính trị cũng có nguy cơ đẩy tăng chi phí vận chuyển, bảo hiểm và kéo dài thời gian giao hàng.
Trong khi đó, nguồn cung tôm thế giới năm 2027 được dự báo tiếp tục dồi dào, nhất là từ Ecuador và Ấn Độ, làm gia tăng cạnh tranh về giá. Các thị trường nhập khẩu cũng ngày càng chú trọng tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tính bền vững và trách nhiệm môi trường.
Cà Mau định hướng phát triển ngành tôm trở thành ngành kinh tế chủ lực, với tổ chức sản xuất phù hợp và ứng dụng công nghệ tiên tiến nhằm nâng cao năng suất, sản lượng, chất lượng - Sputnik Việt Nam, 1920, 05.11.2026
Mỹ lại áp thuế tôm Việt Nam với nhiều kết luận phi lý
Theo bà Lê Hằng, trước mắt, ngành tôm cần liên kết đơn hàng xuất khẩu với kế hoạch sản xuất tại vùng nuôi. Doanh nghiệp chế biến, hợp tác xã và người nuôi phải phối hợp từ khâu thả giống, xác định kích cỡ tôm đến sản lượng thu hoạch theo nhu cầu thực tế của khách hàng. Về dài hạn, bà đề xuất giảm giá thành và tăng giá trị thu được trên mỗi đơn vị sản phẩm, tập trung đánh giá hiệu quả qua ba chỉ tiêu: chi phí sản xuất trên mỗi kg tôm, tỷ lệ giao hàng đầy đủ và đúng hạn, cùng giá trị gia tăng trên mỗi kg tôm xuất khẩu.

Mục tiêu 1,5 triệu tấn và lợi thế từ tôm sinh thái

Theo báo cáo của Cục Thủy sản và Kiểm ngư tại hội nghị ngày 21/11, diện tích nuôi tôm nước lợ năm 2026 đạt hơn 759.500 ha, sản lượng ước khoảng 1,47 triệu tấn, tăng gần 5% so với năm trước.
Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục là vùng sản xuất trọng điểm với khoảng 711.000 ha, chiếm gần 94% diện tích nuôi tôm cả nước và đóng góp gần 88% sản lượng.
Năm 2027, ngành đặt mục tiêu duy trì khoảng 755.000 ha nuôi tôm nước lợ, gồm 630.000 ha tôm sú và 125.000 ha tôm thẻ chân trắng. Sản lượng phấn đấu đạt 1,5 triệu tấn, trong đó tôm sú khoảng 450.000 tấn và tôm thẻ chân trắng 1,05 triệu tấn.
Tuy nhiên, Cục Thủy sản và Kiểm ngư nhìn nhận sản lượng tăng chưa đồng nghĩa lợi nhuận của người nuôi được cải thiện tương ứng. Giá bán, chi phí đầu vào, chất lượng con giống và tỷ lệ nuôi thành công vẫn quyết định hiệu quả sản xuất.
Cả nước hiện có 488 cơ sở chế biến tôm đủ điều kiện xuất khẩu, với công suất thiết kế khoảng 1,4 triệu tấn/năm. Dù vậy, hạ tầng vùng nuôi chưa đồng bộ, sản xuất còn phân tán, liên kết giữa người nuôi và doanh nghiệp thiếu bền vững. Đến hết năm 2025, mới có khoảng 24,5% cơ sở nuôi tôm thuộc diện phải đăng ký được cấp mã số.
Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần phát huy lợi thế riêng thay vì chỉ cạnh tranh về sản lượng và giá bán. TS. Phan Thanh Lâm, Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam, đánh giá hai mô hình tôm - lúa và tôm - rừng có lợi thế về nguồn gốc sinh thái, sử dụng ít chi phí đầu vào.
THU HOẠCH TÔM - Sputnik Việt Nam, 1920, 14.07.2026
Thủy sản Việt “rẽ sóng” sang Trung Quốc giữa sức ép từ Mỹ
Theo số liệu ông Lâm trình bày, giá thành sản xuất trong mô hình tôm - lúa dao động khoảng 19.000–24.500 đồng/kg, so với 73.000–84.000 đồng/kg của mô hình nuôi thâm canh. Tỷ suất lợi nhuận của mô hình tôm - lúa cao gấp 3,3–5,3 lần, tổng thu nhập có thể đạt 80–130 triệu đồng/ha/năm.
Tuy nhiên, việc chưa có bộ tiêu chí chứng nhận quốc gia riêng cho sản phẩm tôm - lúa hữu cơ và tôm - rừng sinh thái đang hạn chế khả năng xây dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế. Ông Lâm kiến nghị sớm ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và định mức kinh tế - kỹ thuật phù hợp cho hai mô hình này.
Cùng quan điểm, ông Phùng Đức Tiến, Chủ tịch Hội Thủy sản Việt Nam, cho rằng việc định vị ngành tôm Việt Nam hiện nay cần bắt đầu từ nhận diện lợi thế cốt lõi và giải quyết những điểm nghẽn đang cản trở năng lực cạnh tranh.
“Chúng ta cần xác định hướng đi phù hợp với từng loài nuôi. Đối với tôm thẻ chân trắng, trọng tâm là nâng tỉ lệ nuôi thành công, giảm giá thành và ổn định chất lượng, tạo sức cạnh tranh ở các phân khúc thị trường lớn. Đối với tôm sú, cần phát huy lợi thế về chất lượng và giá trị thương mại, nhất là mô hình tôm - rừng, tôm - lúa, tôm quảng canh cải tiến để phát triển các sản phẩm khác biệt, có thương hiệu và giá trị cao”, ông Tiến nhấn mạnh.
Theo Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư Trần Đình Luân, năm 2027, ngành sẽ tập trung giảm giá thành, nâng tỷ lệ nuôi thành công, kiểm soát chất lượng con giống và an toàn sinh học. Các địa phương được yêu cầu tăng cường quan trắc môi trường, tổ chức lại vùng nguyên liệu, chuẩn hóa truy xuất nguồn gốc, đẩy mạnh chế biến sâu và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала