“Ninh Thuận -1” sẽ là biểu tượng mới của hợp tác Nga – Việt.
Ngày 23/3, tại Mátxcơva, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Liên bang Nga của Thủ tướng Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam Phạm Minh Chính, dưới sự chứng kiến của Thủ tướng Chính phủ Liên bang Nga Mikhail Mishustin và Thủ tướng Phạm Minh Chính, Tổng Giám đốc Tập đoàn Nhà nước Nga “Rosatom” Alexey Likhachev và Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Việt Nam Trần Văn Sơn đã ký kết Hiệp định liên chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân “Ninh Thuận-1” tại Việt Nam.
Công trình biểu tượng mới cho tình hữu nghị Nga – Việt
Thỏa thuận liên chính phủ quy định các điều kiện và định hướng hợp tác trọng yếu giữa Nga và Việt Nam trong việc triển khai dự án xây dựng nhà máy, bao gồm việc xây dựng hai tổ máy điện theo thiết kế của Nga với lò phản ứng VVER-1200, tổng công suất lắp đặt là 2400 MW. Dự án tham chiếu được lựa chọn là Nhà máy điện hạt nhân Leningrad-2 (tổ máy số 1 và số 2). Văn kiện được ký kết tạo cơ sở pháp lý cần thiết cho việc xây dựng nhà máy điện nguyên tử “Ninh Thuận – 1” và định hướng hợp tác Nga – Việt trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân trong nhiều thập kỷ tới.
“Đối với chúng tôi, đây không chỉ là một thỏa thuận xây dựng hai tổ máy điện hạt nhân. Chúng tôi coi đây là nền tảng cho quan hệ đối tác công nghiệp lâu dài, góp phần củng cố độc lập năng lượng của Việt Nam và mở ra những cơ hội mới cho tăng trưởng kinh tế”, - Tổng Giám đốc Tập đoàn Nhà nước Nga “Rosatom” Alexey Likhachev nhấn mạnh.
Còn hai thủ tướng Nga và Việt Nam khẳng định việc ký kết hiệp định về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ Việt Nam là bước tiến quan trọng trong hợp tác song phương trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình và bày tỏ tin tưởng đây sẽ là công trình biểu tượng mới cho tình hữu nghị hai nước.
Ngay sau khi Lễ ký kết Sputnik đã có cuộc phỏng vấn nhanh nhà nghiên cứu chính sách của Việt Nam, chuyên gia Nguyễn Hồng Long về sự kiện mang tính biểu tượng, đánh dấu một bước phát triển mới trong quan hệ Nga – Việt nói trên.
Điện nguyên tử luôn là “niềm mơ ước” của ngành năng lượng Việt Nam trong hơn nửa thế kỷ qua
Sputnik: Kính thưa ông Nguyễn Hồng Long, để có thể hiểu được đầy đủ ý nghĩa của việc ký kết văn kiện hợp tác - Hiệp định liên chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân “Ninh Thuận-1” tại Việt Nam phải biết được thực trạng nguồn năng lượng của Việt Nam hiện nay và nhu cầu của Việt Nam. Là một nhà nghiên cứu chính sách, xin ông chia sẻ thông tin về vấn đề này.
Chuyên gia Nguyễn Hồng Long, nhà nghiên cứu chính sách của Việt Nam:
Trong tất cả các nguồn năng lượng của Việt Nam hiện tại thì điện nguyên tử vẫn là “con số không” tròn trĩnh. Tổng nguồn năng lượng của Việt Nam hiện đứng thứ hai Đông Nam Á (sau Indonesia) với công suất gần 90.000 MW, tổng sản lượng đạt 322,8 tỷ kWh (thống kê năm 2025). Tuy nhiên, “xương sống” điện năng của Việt Nam vẫn là nhiệt điện than chiếm 33,2% tổng công suất. Tiếp theo là thủy điện (28,4%), điện gió và mặt trời (26,9%), điện khí (8,9%), điện dầu (1,4%), điện nhập khẩu (1%).
Để đảm bảo nhu cầu điện năng cho nền kinh tế, công suất và sản lượng điện của Việt Nam phải đạt tăng trưởng ít nhất từ 13%/năm đến 15%/năm, nghĩa là gấp 1,5 lần tống độ tăng trưởng kinh tế. Trong khi đó thì thủy điện đã được khai thác ở mức cận giới hạn; điện gió và điện mặt trời tuy còn nhiều dư địa để mở rộng nhưng độ ổn định công suất còn nhiều vấn đề chưa giải quyết được; nhiệt điện (bao gồm cả than và dầu) thì phải hạn chế về phát thải carbon. Vì vậy, điện nguyên tử luôn là “niềm mơ ước” của ngành năng lượng Việt Nam trong hơn nửa thế kỷ qua, đặc biệt là trong thời kỳ đổi mới.
Dự án Nhà máy điện nguyên tử Ninh Thuận (1 và 2) có tổng công suất lắp đặt 4.000MW đã được Quốc hội Việt Nam khóa XII chấp thuận đầu tư vào năm 2009. Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, năm 2016, Quốc hội khóa XIII đã quyết định tạm dừng đầu tư dự án này. Năm 2024, Hội nghị Trung ương Đảng khóa XIII và Quốc hội khóa XV đã tái thông qua chủ trương tiếp tục triển khai dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận. Trước hết là Nhà máy Ninh Thuận 1 có tổng công suất 2.400MW; sử dụng 2 lò phản ứng VVER-1200 do Nga phát triển.
Đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng của Việt Nam
Sputnik: Ông đánh giá như thế nào về sự kiện Nga và Việt Nam ký kết Hiệp định liên chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam?
Chuyên gia Nguyễn Hồng Long, nhà nghiên cứu chính sách của Việt Nam:
Sự kiện Việt Nam và Liên bang Nga ký kết Hiệp định liên chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam ngày 23/3/2026 không chỉ đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng của Việt Nam, mà còn có ý nghĩa sâu rộng đối với việc thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Ở góc độ chính sách phát triển, điện hạt nhân không đơn thuần là một nguồn điện mà còn là một ngành công nghiệp công nghệ cao tổng hợp, có khả năng tạo ra những hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ đối với năng lực khoa học - công nghệ của Việt Nam. Ở góc độ an ninh kinh tế, an ninh quốc phòng và an ninh môi trường, điện nguyên tử không chỉ giúp Việt Nam tăng tổng công suất nguồn thêm trên dưới 5% so với hiện tại, đáp ứng nhu cầu phát triên kinh tế xã hội, củng cố quốc phòng an ninh và quan trọng hơn cả là sẽ giúp Việt Nam tự chủ nguồn năng lượng, tăng tỷ lệ năng lượng xanh và sạch, giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới mục tiêu NetZero vào năm 2050.
Trong quan hệ Việt-Nga, hợp tác năng lượng - dầu khí là lĩnh vực truyền thống, là biểu tượng hợp tác hiệu quả giữa hai nước. Việc ký kết văn kiện quan trọng nói trên là sự khẳng định quyết tâm nâng tầm lĩnh vực hợp tác chiến lược này và triển khai hiệu quả các dự án hợp tác then chốt. Tôi cũng cho rằng, nhà máy điện hạt nhân “Ninh Thuận – 1” sẽ là công trình biểu tượng mới cho tình hữu nghị Việt – Nga.