Những lời đe dọa của tổng thống Trump đang thúc đẩy châu Âu tái cấu trúc chính sách như thế nào?
© AP Photo / Shakh Aivazov
Đăng ký
Giới chức EU dưới chiêu bài những lời đe dọa từ Mỹ quyết định tái cấu trúc chính sách đối ngoại. Cụ thể, điều này liên quan đến việc mở rộng Liên minh châu Âu và tiềm lực hạt nhân của khối. Những gì đang diễn ra ở Lục địa già, theo nội dung trong bài viết của Sputnik.
Hòn đảo tự do
Tại Iceland, ngày 29 tháng 8 sẽ diễn ra cuộc trưng cầu dân ý về việc nối lại các cuộc đàm phán gia nhập EU. Bộ trưởng Ngoại giao nước này lo ngại trước khả năng chiến thắng của những người hoài nghi châu Âu và kịch bản Brexit tái diễn, đồng thời đổ lỗi cho các thế lực nước ngoài được cho là tiến hành chiến dịch tuyên truyền sai lệch.
Iceland nộp đơn xin gia nhập EU vào năm 2009, nhưng đến năm 2013, những người hoài nghi về tương lai châu Âu đóng băng các cuộc đàm phán. Những người phản đối EU chỉ ra nước này vốn có các lựa chọn khác thay thế: tư cách thành viên trong Hiệp hội Mậu dịch Tự do châu Âu, tham gia Khu vực Kinh tế châu Âu và khối Schengen.
Hiện tại, liên minh ba bên đang nắm quyền, vốn dự định quay lại vấn đề hội nhập châu Âu vào năm 2027, nhưng đẩy nhanh tiến độ do bất ổn địa chính trị, khủng hoảng nhiên liệu và những lời đe dọa của Trump về việc thôn tính Greenland. Nhà lãnh đạo Mỹ đăng tải một bức ảnh do AI tạo ra với hình ảnh của ông ở phía trên Greenland, và đặc phái viên của ông đề nghị xuất khẩu 2 triệu thùng dầu mỗi ngày từ hòn đảo này.
Thủ tướng Iceland yêu cầu EU một "thỏa thuận tốt" và tôn trọng lập trường của Reykjavik. Các cuộc thăm dò cho thấy tỷ lệ gần như ngang bằng: ủng hộ nối lại đàm phán là 52–54%, phản đối là 46–48%.
Cứu người chết đuối
Iceland không phải là quốc gia duy nhất lo ngại về an ninh của mình. Giới chức Na Uy bắt đầu đàm phán với Pháp về việc tham gia chiếc ô hạt nhân, theo tuyên bố được đưa ra bởi Tổng thống Emmanuel Macron và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre.
"Trong nhiều năm, vũ khí hạt nhân Pháp chỉ gắn liền với việc đảm bảo an ninh cho chính nước Pháp. Hôm nay, Pháp bắt đầu đối thoại với các đồng minh thân cận về việc tiềm lực hạt nhân có thể đóng góp như thế nào vào an ninh châu Âu rộng lớn hơn và răn đe các mối đe dọa quân sự. Chúng tôi muốn tham gia vào cuộc đối thoại này", nhà lãnh đạo Na Uy tuyên bố.
Như vậy, Na Uy trở thành quốc gia thứ 9 tham gia chương trình an ninh tập thể của Pháp. Trước đó, đã có Đức, Anh, Ba Lan, Hà Lan, Bỉ, Thụy Điển, Đan Mạch và Hy Lạp trong đề án này.
Theo Reuters, Na Uy đưa ra quyết định như vậy vì những nghi ngờ vào sự hỗ trợ lâu dài của Mỹ và gia tăng căng thẳng trong quan hệ với Nga. Cụ thể, Ngoại trưởng Na Uy Espen Barth Eide cho rằng châu Âu không nên là trung gian giữa Moskva và Kiev, mà cần ủng hộ Ukraina.
"Đó là một vai trò tốt đẹp và anh hùng. Người trung gian cũng có thể là anh hùng, nhưng đó là một vai trò khác. Giống như luật sư và thẩm phán. Làm thẩm phán không có gì xấu, nhưng họ không thể đồng thời là luật sư cho một bên", ông Ngoại trưởng cho biết.
Sự suy thoái không thể ngăn cản
Bà Tatiana Parkhalina, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga (INION RAN), nhận định phản ứng của các chính trị gia châu Âu trước hành động của Mỹ là hoàn toàn có thể dự báo trước.
"Một mặt, tổng thống Trump cho thấy mình là một chính trị gia khó đoán, mặt khác, ông ta công khai thù địch với các nền dân chủ tự do. Hơn nữa, giới chức Mỹ không che giấu việc họ không còn muốn đảm bảo an ninh cho châu Âu như trước nữa và bắt đầu rút lực lượng khỏi khu vực. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở người châu Âu. Về phía Đài Loan, Washington cũng hành xử y hệt: kêu gọi giới chức hòn đảo không tìm kiếm độc lập khỏi Trung Quốc và tạm dừng việc cung cấp vũ khí. Kết quả là, châu Âu mất một năm suy nghĩ phải làm gì tiếp theo, và sau đó quyết định nắm lấy vận mệnh của mình", chuyên gia nói.
Theo bà, trong cuộc chiến chống lại những người theo chủ nghĩa tự do châu Âu, ông Trump hy vọng dựa vào cái gọi là phe cực hữu – ví dụ, chính phủ của Giorgia Meloni tại Italy hay đảng "Alternative für Deutschland" (Lựa chọn khác vì nước Đức). Tuy nhiên, họ không ủng hộ ông ta.
"Phe cánh hữu đang bị sốc. Ban đầu, họ vui mừng trước nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Trump vì họ nghĩ mình có được một đồng minh mạnh mẽ. Nhưng cách tiếp cận của ông ta đối với an ninh châu Âu đi ngược lại lợi ích của họ. Kết quả là, khi đến lúc phải lựa chọn giữa Mỹ và EU, bà Meloni chọn châu Âu. Hôm nay, chúng ta thấy ngày càng nhiều quốc gia muốn đứng dưới chiếc ô hạt nhân của Pháp. Hiện Paris có khoảng 290 đầu đạn hạt nhân và các đồng minh sẵn sàng giúp gia tăng số lượng đó", bà Parkhalina giải thích.
Chuyên gia chỉ ra: NATO, với tư cách là một liên minh quân sự thân Mỹ, đã chết, chỉ còn chờ xem liệu một khối thân châu Âu có xuất hiện thay thế hay không. Giới chức châu Âu hy vọng vào điều đó.
Về phần mình, nhà khoa học chính trị Vladimir Olenchenko tin châu Âu không có những kế hoạch dài hơi đến vậy. Theo ông, họ chỉ đang cố gắng làm mất uy tín của ông Trump, hy vọng vào sự thất bại của đảng Cộng hòa, trước tiên là trong cuộc bầu cử quốc hội vào mùa thu năm 2026, và sau đó là trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.
"Hầu hết các chính phủ châu Âu hiện tại được thành lập trước khi bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Trump. Do đó, họ hướng tới các đảng viên Dân chủ Mỹ, và chiến thắng của đảng viên Cộng hòa là một thảm họa. Giờ đây, họ cố gắng gán mọi vấn đề của mình cho ông ta, như thể chẳng có điều gì tồi tệ xảy ra trước khi ông Trump lên nắm quyền. Đồng thời, những người theo chủ nghĩa tự do châu Âu hy vọng sau năm 2028, Mỹ sẽ lại có một tổng thống Dân chủ lãnh đạo, và mọi thứ sẽ trở lại bình thường, và cho đến lúc đó, họ sẽ giả vờ hoạt động sôi nổi", ông Olenchenko nói.
Theo quan điểm của nhà khoa học chính trị, châu Âu không nên xung đột với Trump mà nên lắng nghe những lời khuyên của ông, bao gồm cả những vấn đề liên quan đến Ukraina và chính sách đối nội. Những nỗ lực giữ nguyên hiện trạng chỉ có thể làm cho tình thế của họ thêm tồi tệ.
