Đằng sau mức nhập siêu lớn nhất của Việt Nam nhiều năm qua
© AP Photo / Hau Dinh
Đăng ký
Sau nhiều năm duy trì xuất siêu, Việt Nam ghi nhận nhập siêu khoảng 13,8 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026. Theo ông Lê Trung Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Thống kê, điều quan trọng không phải là con số nhập siêu, mà là bản chất của dòng hàng nhập khẩu.
Không thể chỉ nhìn nhập siêu để đánh giá sức khỏe nền kinh tế
Điều quan trọng là phải xác định dòng nhập khẩu đang đi vào đâu và tạo ra giá trị như thế nào.
“Không thể chỉ nhìn vào con số nhập siêu để kết luận về sức khỏe nền kinh tế”, chuyên gia chỉ rõ nếu nhập khẩu phục vụ đầu tư, sản xuất và mở rộng năng lực công nghiệp, đây có thể là yếu tố hỗ trợ tăng trưởng. Ngược lại, nhập khẩu chủ yếu phục vụ tiêu dùng cuối cùng sẽ tạo ra tác động khác đối với nền kinh tế", ông Hiếu nêu rõ.
Theo lãnh đạo Cục Thống kê, nhập siêu gia tăng chủ yếu do thay đổi cơ cấu nhập khẩu năng lượng và việc mở rộng đầu tư sản xuất. Việt Nam hiện chủ yếu nhập khẩu dầu thô để phục vụ các nhà máy trong nước, trong khi xuất khẩu mặt hàng này giảm so với trước đây.
Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp FDI đang triển khai các dự án điện tử, bán dẫn và công nghệ cao tại Việt Nam, kéo theo nhu cầu nhập khẩu lớn đối với máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên vật liệu đầu vào.
“Các doanh nghiệp khi chuẩn bị vận hành nhà máy thường phải nhập nguyên liệu, linh kiện trước. Đây là nhu cầu phục vụ sản xuất chứ không phải nhập khẩu để tiêu dùng”, ông Hiếu cho hay.
Ông cũng lưu ý rằng nhiều lô máy móc, thiết bị hiện vẫn trong quá trình vận chuyển, lắp đặt hoặc chạy thử. Chỉ khi được đưa vào hoạt động, những tài sản này mới phát huy vai trò trong việc nâng cao năng lực sản xuất của nền kinh tế.
“Một số doanh nghiệp FDI cũng đang chủ động nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện sớm để chuẩn bị cho các đơn hàng mới, nhất là trong lĩnh vực điện tử và công nghệ cao. Đây có thể là sự chuẩn bị của doanh nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất trong thời gian tới”, ông Hiếu kỳ vọng.
Theo Cục Thống kê, nhập siêu 5 tháng đầu năm được chia thành hai nhóm lớn, trong đó riêng nhập siêu xăng dầu khoảng 8 tỷ USD do giá dầu tăng và nhu cầu nhập khẩu dầu thô phục vụ sản xuất trong nước.
Ở góc độ tăng trưởng, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê, cho rằng cần đánh giá kỹ dòng nhập khẩu đi vào sản xuất hay tiêu dùng.
“Nhập siêu là điểm trừ trong tăng trưởng. Trước đây, chúng ta nhập nguyên vật liệu về để phục vụ xuất khẩu 100%, chẳng hạn với trường hợp Samsung bao nhiêu linh kiện điện tử họ nhập vào đều phục vụ lắp ráp sản phẩm xuất khẩu nhưng trong giai đoạn hiện nay, chúng ta có một số sản phẩm như: ô tô điện, doanh nghiệp nhập khẩu linh kiện về lắp ráp, phục vụ cho tiêu dùng trong nước là chủ yếu. Nhập vào nhưng không xuất ra nên làm tăng nhập siêu", bà Hương nhận định.
Tuy vậy, Tiến sĩ Châu Đình Linh, giảng viên Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng nhập siêu trong bối cảnh hiện nay không hẳn là tín hiệu tiêu cực. Theo ông, hiện tượng này gắn với quá trình mở rộng sản xuất của khối doanh nghiệp FDI và có thể là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế đang chuẩn bị bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới.
