Mỹ gây căng thẳng với Việt Nam bằng chiêu bài từng áp lên Trung Quốc

© AIViệt Nam và Mỹ
Việt Nam và Mỹ - Sputnik Việt Nam, 1920, 06.07.2026
Đăng ký
Việt Nam có tên trong danh sách 60 quốc gia đối tác thương mại bị Mỹ cáo buộc không cấm hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức theo Mục 301 Đạo luật Thương mại 1974, từng được Washington dùng để gây chiến tranh thương mại với Trung Quốc.

Mỹ điều trần đánh thuế 60 nước, 153 tỷ USD của Việt Nam ảnh hưởng thế nào?

Ngày mai ngày 7/7, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) sẽ tiến hành phiên điều trần công khai. Tạp chí Kiến thức Đầu tư dẫn đánh giá của công ty Chứng khoán ACB (ACBS) nêu, việc USTR khởi xướng điều tra Section 301 (Mục 301) đối với Việt Nam đang là một trong những tâm điểm chú ý của cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
ACBS cũng lưu ý: “Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch hơn 153 tỷ USD, do đó, diễn biến của cuộc điều tra được dự báo sẽ ảnh hưởng đến tiến độ cho thuê của các doanh nghiệp bất động sản khu công nghiệp”.
Theo số liệu mới nhất từ cơ quan Hải quan và Cục Thống kê (Bộ Tài chính) Việt Nam, Mỹ hiện vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 86,5 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm. Đặc biệt, xuất siêu sang Mỹ của Việt Nam đạt 75,3 tỷ USD.
Cảng Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam - Sputnik Việt Nam, 1920, 05.07.2026
Mục 301 của Mỹ gây rủi ro cho Việt Nam
Chứng khoán ABC nhấn mạnh, khác với các cuộc điều tra về gỗ trong giai đoạn 2020-2021, đợt điều tra Mục 301 lần này của Hoa Kỳ sẽ tập trung vào hai nội dung chính. Thứ nhất. về sở hữu trí tuệ - ngày 29/5/2026, USTR đã chính thức khởi xướng điều tra sau khi đưa Việt Nam vào danh sách “Quốc gia nước ngoài ưu tiên” ở Báo cáo Đặc biệt 301. Chính quyền Mỹ lập luận rằng, Việt Nam chưa có các biện pháp thực thi hình sự và cơ chế đủ hiệu quả để ngăn chặn tình trạng vi phạm bản quyền trực tuyến, hàng giả và sử dụng phần mềm lậu – không có bản quyền.
Thứ hai, USTR nhắm vào vấn đề quản lý lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng và Việt Nam nằm trong số 60 đối tác thương mại bị Washington cáo buộc xem xét việc buông lỏng quản lý, để các sản phẩm liên quan đến lao động cưỡng bức từ nước thứ ba thâm nhập vào chuỗi cung ứng xuất khẩu sang Hoa Kỳ hay không.
ACBS khẳng định, phiên điều trần ngày 7/7 không phải thời điểm đưa ra phán quyết cuối cùng nhưng là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam cùng các tập đoàn Mỹ đang đầu tư ở Việt Nam chứng minh những nỗ lực trong việc làm sạch chuỗi cung ứng và tuân thủ các quy định về sở hữu trí tuệ. Đồng thời, các doanh nghiệp Mỹ phụ thuộc vào nguồn hàng từ Việt Nam cũng có thể tạo áp lực ngược lên USTR nhằm bảo vệ lợi ích của chính mình, tránh việc áp thuế làm gia tăng giá tiêu dùng ở thị trường Mỹ.
ACBS cũng lưu ý, tiến trình điều tra Mục 301 của USTR đối với Việt Nam có ba mốc thời gian quan trọng. Theo đó, ngày 1/7/2026 được xem là hạn chót để các bên nộp ý kiến bằng văn bản, ngày 7/7/2026 sẽ diễn ra phiên điều trần công khai tại Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ và ngày 24/7/2026 là thời hạn mang tính pháp định để USTR đưa ra đề xuất hành động.
Đánh giá về tác động theo ngành, ACBS cho rằng, các lĩnh vực có nguy cơ chịu ảnh hưởng trực tiếp gồm dệt may (kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ của Việt Nam năm ngoái đạt hơn 17,8 tỷ USD), da giày (11,2 tỷ USD), gỗ và nội thất (9,5 tỷ USD), thủy sản (1,9 tỷ USD) đều chịu mức độ rủi ro trung bình. Trong khi đó, sản phẩm điện tử, linh kiện điện tử (kim ngạch trên 42 tỷ USD) cùng các mặt hàng máy móc thiết bị, dụng cụ (24,1 tỷ USD) cũng được xem là ít chịu rủi ro (mức độ rủi ro thấp).

Việt Nam cấm lao động cưỡng bức

Về phía Việt Nam, trước đó, như Sputnik đã đưa tin, Bộ Ngoại giao Việt Nam nhiều lần lên tiếng khẳng định kết luận điều tra về các hành vi lao động cưỡng bức của USTR không phản ánh đúng thực tế và nỗ lực của Việt Nam trong phòng ngừa, giảm thiểu lao động cưỡng bức.
Việt Nam có chủ trương nhất quán nghiêm cấm mọi hình thức lao động cưỡng bức, tuân thủ nghiêm túc các quy định của Tổ chức lao động quốc tế, các hiệp định thương mại tự do.
“Chủ trương này cũng được quy định cụ thể trong các văn bản pháp luật, chương trình, kế hoạch hành động của Chính phủ, được đảm bảo thực hiện trên thực tế”, theo đại diện Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng.
Cùng với đó, thời gian qua Việt Nam đã tham gia phê chuẩn các công ước, điều ước quốc tế liên quan nhằm bảo đảm thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của người lao động, Việt Nam cũng tham gia cung cấp thông tin đầy đủ, chi tiết cho phía Mỹ trong quá trình điều tra.
Mục 301 Đạo Luật Thương mại 1974 – từng xuất hiện trong chiến tranh thương mại Mỹ- Trung giai đoạn 2018-2019 - được xem là công cụ pháp lý cho phép Washington điều tra và áp dụng các biện pháp đáp trả đối với hành vi, chính sách hay thực tiễn bị Mỹ coi là “không hợp lý”, “phân biệt đối xử” và gây tổn hại hay hạn chế thương mại của Hoa Kỳ. Theo công bố trước đó của USTR, Mỹ đề xuất hai mức thuế bổ sung – trong đó, nhóm thứ nhất sẽ chịu mức 10% gồm Canada, Ecuador, Liên minh châu Âu (EU), Indonesia, Mexico, Pakistan, Argentina, Bangladesh, Campuchia, El Salvador, Guatemala, Malaysia, Đài Loan và Anh vốn đã có lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức và thực hiện cam kết với Hoa Kỳ về vấn đề nay hoặc đã áp dụng một phần cơ chế kiểm soát.
Diễn giả Christopher Landau, Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ phát biểu - Sputnik Việt Nam, 1920, 11.06.2026
Việt Nam muốn Mỹ chấm dứt điều tra Mục 301, đưa khỏi danh sách D1, D3
Việt Nam nằm trong nhóm còn lại cùng với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ…. bị đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% vì không áp đặt và thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bẳng lao động cưỡng bức.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá, động thái chính sách mới của Mỹ đặt cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trước tình thế rủi ro thương mại nghiêm trọng. Về mặt pháp lý, Mỹ dự kiến triển khai một cơ chế đặc biệt cho hàng dệt may, theo đó, cho phép một khối lượng quần áo và hàng dệt may nhất định được hưởng mức thuế suất Mục 301 ưu đãi dựa trên khối lượng bông thô và đầu vào sợi dệt nhập khẩu ngược lại từ Hoa Kỳ.

“Dưới tác động kinh tế vĩ mô, các động thái chính sách mới từ phía Hoa Kỳ đặt cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu trước một tình thế rủi ro thương mại nghiêm trọng. Do Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, việc áp đặt mức thuế bổ sung 12,5% trên diện rộng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và biên lợi nhuận của các ngành công nghiệp chủ lực bao gồm dệt may, da giày, đồ gỗ, điện tử và thủy sản”. VCCI lưu ý.

Đặc biệt, mức độ rủi ro hệ thống càng gia tăng khi báo cáo điều tra của đối tác trực tiếp chỉ đích danh hai chuỗi cung ứng cốt lõi có độ nhạy cảm cao là bông thô và polysilicon đầu vào cho công nghệ sản xuất pin năng lượng mặt trời trong phần phân tích về các hành vi lẩn tránh biện pháp kiểm soát trừng phạt.
Theo VCCI, trước bối cảnh nghiêm trọng đó, công tác rà soát chặt chẽ toàn bộ chuỗi cung ứng và triển khai quy trình truy xuất nguồn gốc nguyên liệu đầu vào nhằm triệt tiêu hoàn toàn các yếu tố liên quan đến cáo buộc lao động cưỡng bức đã trở thành một yêu cầu mang tính cấp thiết đối với các doanh nghiệp. Về mặt chính sách, cấu trúc trừng phạt phân bậc của Mỹ gợi mở hướng xử lý đáng cân nhắc – theo đó, do mức 10% được dành cho các nền kinh tế đã thiết lập lệnh cấm nhập khẩu hoặc đã cam kết vấn đề này thông qua Thỏa thuận thương mại có đi có lại và việc Việt Nam chủ động nghiên cứu, hoàn thiện khung pháp lý cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức hoặc đưa nội dung này vào chương trình nghị sự đàm phán thương mại song phương sẽ là cơ sở để vận động Mỹ chuyển Việt Nam từ nhóm 12,5% xuống nhóm 10%.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала