https://kevesko.vn/20260706/viet-nam-gia-nhap-nhom-thu-nhap-trung-binh-cao-giai-doan-thu-thach-nhat-moi-bat-dau-43225212.html
Việt Nam gia nhập nhóm thu nhập trung bình cao: Giai đoạn thử thách nhất mới bắt đầu?
Việt Nam gia nhập nhóm thu nhập trung bình cao: Giai đoạn thử thách nhất mới bắt đầu?
Sputnik Việt Nam
Việt Nam vừa chính thức gia nhập nhóm thu nhập trung bình cao sau bốn thập kỷ nỗ lực. Tuy nhiên, từ cột mốc này đến mục tiêu trở thành nước thu nhập cao vào... 06.07.2026, Sputnik Việt Nam
2026-07-06T14:17+0700
2026-07-06T14:17+0700
2026-07-06T14:20+0700
quan điểm-ý kiến
tác giả
kinh tế
tăng trưởng kinh tế
mục tiêu tăng trưởng
fdi
ngân hàng thế giới
việt nam
doanh nghiệp
đào tạo
https://cdn.img.kevesko.vn/img/07ea/03/15/41840415_0:0:1920:1080_1920x0_80_0_0_8c5b03075cb37d0cc07e9030141f6990.jpg
Kết quả của nỗ lực phát triển kinh tếNgày 1/7/2026, Việt Nam chính thức được Ngân hàng Thế giới xếp vào nhóm các nền kinh tế có thu nhập trung bình cao. Tổng thu nhập quốc gia bình quân đầu người (GNI) theo phương pháp Atlas đạt 4.970 USD năm 2025, tăng từ 4.490 USD năm 2024 và vượt ngưỡng sàn 4.636 USD của nhóm này.Đây là kết quả ấn tượng mà nền kinh tế Việt Nam đạt được trong thời gian qua. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng 7,09% năm 2024 và 8,02% năm 2025. Quy mô nền kinh tế cuối năm 2025 đạt khoảng 514 tỷ USD, GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD. Xuất khẩu hàng hóa tăng lần lượt 14,3% và 17% trong hai năm.Khoảng cách tới nhóm thu nhập cao vẫn còn rất lớn. Theo tiêu chuẩn, Việt Nam phải đưa GNI bình quân đầu người vượt 14.375 USD, gần gấp ba mức hiện tại.Những giới hạn của mô hình tăng trưởng hiện nayTheo chuyên gia trên, ở giai đoạn đầu, một nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh nhờ chuyển lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp, mở rộng đầu tư, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và tham gia những khâu sản xuất sử dụng nhiều nhân công.Theo Báo cáo Phát triển Thế giới 2024 của Ngân hàng Thế giới, từ thập niên 1990 chỉ 34 nền kinh tế thu nhập trung bình chuyển được lên nhóm thu nhập cao. Đến cuối năm 2023, vẫn còn 108 nền kinh tế nằm trong nhóm thu nhập trung bình. Hơn một phần ba số trường hợp chuyển nhóm thành công được hỗ trợ bởi những điều kiện đặc thù như hội nhập vào Liên minh châu Âu hoặc phát hiện nguồn dầu mỏ lớn.Điều quan trọng hơn là mỗi đồng vốn và mỗi giờ lao động tạo ra được bao nhiêu giá trị.Bài toán năng suất và chất lượng nguồn nhân lựcTổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ước tính vốn đóng góp khoảng 62% mức tăng sản lượng của Việt Nam trong giai đoạn 2010-2022. Mô hình dựa nhiều vào đầu tư đã giúp mở rộng hạ tầng, sản xuất và việc làm, nhưng hiệu quả sẽ giảm nếu lượng vốn tăng nhanh hơn năng suất.Năng suất lao động của Việt Nam tăng khoảng 6% mỗi năm trong giai đoạn 2016-2020, sau đó giảm còn khoảng 4,8-5,2% trong giai đoạn 2021-2025. Trong khi đó, để tiến tới vị thế thu nhập cao vào năm 2045, năng suất lao động cần duy trì mức tăng khoảng 6,3% mỗi năm.Áp lực càng lớn khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030 và GDP bình quân đầu người đạt khoảng 8.500 USD vào năm 2030.Nguồn nhân lực cũng là một điểm cần lưu ý. Đến quý I/2026, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng hoặc chứng chỉ vẫn dưới 30%. Việt Nam có lực lượng lao động phổ thông lớn, nhưng nhiều ngành mới như bán dẫn, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) và dịch vụ công nghệ lại thiếu kỹ sư và nhân sự chuyên sâu.Liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nướcFDI là một phần quan trọng trong thành công kinh tế của Việt Nam. Khu vực này mang lại vốn, việc làm, công nghệ, kỹ năng quản lý và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.Tuy nhiên, liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước chưa tương xứng. Khối ngoại đóng góp hơn 73% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi nhiều khâu có giá trị cao như thiết kế, công nghệ cốt lõi, bằng sáng chế, thương hiệu và phân phối vẫn nằm ngoài khả năng kiểm soát của doanh nghiệp Việt Nam.Nếu vòng luẩn quẩn này không được phá vỡ, Việt Nam có thể tiếp tục tăng xuất khẩu nhưng vẫn chủ yếu giữ vai trò địa điểm sản xuất, thay vì làm chủ những khâu có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng.Đầu tư cho nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạoMuốn giữ lại nhiều giá trị hơn, Việt Nam phải tiến từ tiếp nhận công nghệ sang cải tiến, thương mại hóa và từng bước tự tạo ra công nghệ.Việt Nam dành cho nghiên cứu và phát triển (R&D) hiện chỉ tương đương khoảng 0,5% GDP, thấp hơn nhiều so với Trung Quốc, khoảng 2,4%, và Hàn Quốc, trên 4%. Việt Nam có khoảng 779 nhà nghiên cứu trên một triệu dân, trong khi Thái Lan đạt 1.699 người và Hàn Quốc hơn 9.000 người.Số đơn sáng chế của các chủ thể Việt Nam đã tăng, nhưng quy mô hơn một nghìn đơn mỗi năm vẫn còn nhỏ đối với một nền kinh tế hơn 100 triệu dân đang đặt mục tiêu trở thành trung tâm công nghệ và sản xuất hiện đại.Khoảng trống không chỉ nằm ở nguồn lực. Nếu hoạt động nghiên cứu còn nặng thủ tục, tách rời nhu cầu của doanh nghiệp và thiếu vốn thương mại hóa, tăng ngân sách cũng khó tạo ra thay đổi. Số lượng công nghệ được ứng dụng, sản phẩm tạo ra doanh thu và sáng chế có giá trị thương mại quan trọng hơn số lượng đề tài được nghiệm thu.Tác động của già hóa dân số đối với mục tiêu 2045Việt Nam còn 19 năm để thực hiện mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045. Nhưng khoảng thời gian có điều kiện nhân khẩu học thuận lợi ngắn hơn nhiều.Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) dự báo Việt Nam sẽ trở thành xã hội già vào khoảng năm 2036, trong khi thời kỳ cơ cấu dân số vàng có thể kéo dài đến năm 2039.Già hóa không đồng nghĩa tăng trưởng sẽ ngừng lại. Nhưng Việt Nam phải nâng năng suất trước khi lực lượng lao động trẻ thu hẹp tương đối. Giáo dục, phát triển doanh nghiệp và nghiên cứu công nghệ đều cần nhiều năm mới tạo ra kết quả. Đây là những lĩnh vực đóng vai trò quan trọng giúp Việt Nam đạt mục tiêu vào năm 2045.Từ cột mốc mới đến mục tiêu năm 2045Việc gia nhập nhóm thu nhập trung bình cao là kết quả của gần bốn thập niên đổi mới, công nghiệp hóa và hội nhập. Nhưng công thức từng giúp Việt Nam thoát nghèo sẽ không tự động đưa nền kinh tế lên nhóm thu nhập cao.Việt Nam đã có quy mô thị trường lớn, nền tảng công nghiệp rõ hơn và vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng. Điều còn thiếu là khả năng chuyển những lợi thế ấy thành năng suất, doanh nghiệp nội địa mạnh và công nghệ do chính mình làm chủ.Mục tiêu 2045 sẽ không được quyết định trong những năm cuối trước vạch đích, mà bởi cách Việt Nam sử dụng vốn, lựa chọn FDI, đào tạo con người và đầu tư cho khoa học ngay trong thập niên này.
https://kevesko.vn/20260702/viet-nam-chinh-thuc-vao-nhom-quoc-gia-thu-nhap-trung-binh-cao-43197427.html
https://kevesko.vn/20260703/kinh-te-viet-nam-but-toc-nhung-bai-toan-10-van-o-phia-truoc-43202602.html
https://kevesko.vn/20260703/viet-nam-co-14-trieu-thanh-nien-3-khong-43212812.html
https://kevesko.vn/20260629/khong-cho-my-mo-cua-viet-nam-chu-dong-tim-thi-truong-moi-43145605.html
https://kevesko.vn/20260623/tu-tiktok-den-fdi-cong-nghe-cao-viet-nam-dang-gui-thong-diep-gi-ra-the-gioi-43061604.html
https://kevesko.vn/20260705/menh-lenh-cua-ong-to-lam-de-viet-nam-tang-truong-it-nhat-10-43218573.html
https://kevesko.vn/20260705/viet-nam-sap-cham-dut-thoi-ky-dan-so-vang-43222538.html
https://kevesko.vn/20260705/muc-301-cua-my-gay-rui-ro-cho-viet-nam-43221662.html
Sputnik Việt Nam
moderator.vn@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Taras Ivanov
https://cdn.img.kevesko.vn/img/921/33/9213389_0:189:511:700_100x100_80_0_0_45fe7a54df37496801dfdab04a46c8a3.jpg
Taras Ivanov
https://cdn.img.kevesko.vn/img/921/33/9213389_0:189:511:700_100x100_80_0_0_45fe7a54df37496801dfdab04a46c8a3.jpg
tin thời sự
vn_VN
Sputnik Việt Nam
moderator.vn@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Việt Nam
moderator.vn@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Taras Ivanov
https://cdn.img.kevesko.vn/img/921/33/9213389_0:189:511:700_100x100_80_0_0_45fe7a54df37496801dfdab04a46c8a3.jpg
quan điểm-ý kiến, tác giả, kinh tế, tăng trưởng kinh tế, mục tiêu tăng trưởng, fdi, ngân hàng thế giới, việt nam, doanh nghiệp, đào tạo, nhân sự, khoa học và công nghệ, trí tuệ nhân tạo, kinh tế thị trường, năng suất lao động
quan điểm-ý kiến, tác giả, kinh tế, tăng trưởng kinh tế, mục tiêu tăng trưởng, fdi, ngân hàng thế giới, việt nam, doanh nghiệp, đào tạo, nhân sự, khoa học và công nghệ, trí tuệ nhân tạo, kinh tế thị trường, năng suất lao động
Kết quả của nỗ lực phát triển kinh tế
Ngày 1/7/2026, Việt Nam chính thức được Ngân hàng Thế giới xếp vào nhóm các nền kinh tế có thu nhập trung bình cao. Tổng thu nhập quốc gia bình quân đầu người (GNI) theo phương pháp Atlas đạt 4.970 USD năm 2025, tăng từ 4.490 USD năm 2024 và vượt ngưỡng sàn 4.636 USD của nhóm này.
Đây là kết quả ấn tượng mà nền kinh tế Việt Nam đạt được trong thời gian qua. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng 7,09% năm 2024 và 8,02% năm 2025. Quy mô nền kinh tế cuối năm 2025 đạt khoảng 514 tỷ USD, GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD. Xuất khẩu hàng hóa tăng lần lượt 14,3% và 17% trong hai năm.
“Việc thay đổi nhóm thu nhập không đồng nghĩa mức sống của toàn bộ người dân lập tức chuyển sang một mặt bằng mới. GNI bình quân đầu người là chỉ tiêu trung bình của nền kinh tế, không phản ánh đầy đủ chênh lệch giữa các nhóm dân cư, vùng miền và khu vực sản xuất”, chuyên gia phân tích thị trường Lưu Hiền chia sẻ với Sputnik.
Khoảng cách tới nhóm thu nhập cao vẫn còn rất lớn. Theo tiêu chuẩn, Việt Nam phải đưa GNI bình quân đầu người vượt 14.375 USD, gần gấp ba mức hiện tại.
“Cột mốc mới vì vậy chưa phải đích đến. Điều này cho thấy Việt Nam đã chuyển sang một giai đoạn phát triển đòi hỏi năng suất, công nghệ và chất lượng tăng trưởng cao hơn”, ông Hiền cho biết thêm.
Những giới hạn của mô hình tăng trưởng hiện nay
Theo chuyên gia trên, ở giai đoạn đầu, một nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh nhờ chuyển lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp, mở rộng đầu tư, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và tham gia những khâu sản xuất sử dụng nhiều nhân công.
“Khi thu nhập và chi phí đầu vào tăng, các lợi thế này suy giảm. Nền kinh tế không còn đủ rẻ để cạnh tranh với các nước có chi phí thấp hơn, nhưng cũng chưa đủ năng suất và công nghệ để cạnh tranh với nhóm phát triển. Đây là trạng thái thường được gọi là “bẫy thu nhập trung bình””, ông Hiền phân tích.
Theo Báo cáo Phát triển Thế giới 2024 của Ngân hàng Thế giới, từ thập niên 1990 chỉ 34 nền kinh tế thu nhập trung bình chuyển được lên nhóm thu nhập cao. Đến cuối năm 2023, vẫn còn 108 nền kinh tế nằm trong nhóm thu nhập trung bình. Hơn một phần ba số trường hợp chuyển nhóm thành công được hỗ trợ bởi những điều kiện đặc thù như hội nhập vào Liên minh châu Âu hoặc phát hiện nguồn dầu mỏ lớn.
“Việt Nam chưa thể được xem là đã rơi vào bẫy. Nền kinh tế vẫn tăng trưởng nhanh, sản xuất tiếp tục mở rộng và vị trí trong chuỗi cung ứng ngày càng rõ. Nhưng từ thời điểm này, tăng trưởng không thể chỉ dựa vào thêm vốn, thêm nhà máy và thêm kim ngạch xuất khẩu,” chuyên gia trên nhận định.
Điều quan trọng hơn là mỗi đồng vốn và mỗi giờ lao động tạo ra được bao nhiêu giá trị.
Bài toán năng suất và chất lượng nguồn nhân lực
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ước tính vốn đóng góp khoảng 62% mức tăng sản lượng của Việt Nam trong giai đoạn 2010-2022. Mô hình dựa nhiều vào
đầu tư đã giúp mở rộng hạ tầng, sản xuất và việc làm, nhưng hiệu quả sẽ giảm nếu lượng vốn tăng nhanh hơn năng suất.
Năng suất lao động của Việt Nam tăng khoảng 6% mỗi năm trong giai đoạn 2016-2020, sau đó giảm còn khoảng 4,8-5,2% trong giai đoạn 2021-2025. Trong khi đó, để tiến tới vị thế thu nhập cao vào năm 2045, năng suất lao động cần duy trì mức tăng khoảng 6,3% mỗi năm.
Áp lực càng lớn khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030 và GDP bình quân đầu người đạt khoảng 8.500 USD vào năm 2030.
“Tăng trưởng hai chữ số có thể tạo ra bước nhảy lớn về quy mô. Nhưng nếu chủ yếu dựa vào tín dụng, đầu tư và mở rộng tài sản, hiệu quả sử dụng vốn sẽ suy giảm và rủi ro mất cân đối gia tăng”, ông Hiền cho biết.
Nguồn nhân lực cũng là một điểm cần lưu ý. Đến quý I/2026, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng hoặc chứng chỉ vẫn dưới 30%. Việt Nam có lực lượng lao động phổ thông lớn, nhưng nhiều ngành mới như bán dẫn, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) và dịch vụ công nghệ lại thiếu kỹ sư và nhân sự chuyên sâu.
Liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước
FDI là một phần quan trọng trong thành công kinh tế của Việt Nam. Khu vực này mang lại vốn, việc làm, công nghệ, kỹ năng quản lý và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước chưa tương xứng. Khối ngoại đóng góp hơn 73% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi nhiều khâu có giá trị cao như thiết kế, công nghệ cốt lõi, bằng sáng chế, thương hiệu và phân phối vẫn nằm ngoài khả năng kiểm soát của doanh nghiệp Việt Nam.
“Điểm nghẽn không nằm ở việc FDI xuất khẩu quá nhiều, mà ở chỗ doanh nghiệp nội địa chưa đủ sức lớn lên cùng khu vực này. Phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa khó đáp ứng tiêu chuẩn, sản lượng và yêu cầu quản trị của các tập đoàn đa quốc gia. Nhưng do thiếu đơn hàng đủ lớn, họ cũng khó tích lũy nguồn lực để đầu tư công nghệ và mở rộng sản xuất”, ông Hiền chỉ ra.
Nếu vòng luẩn quẩn này không được phá vỡ, Việt Nam có thể tiếp tục tăng xuất khẩu nhưng vẫn chủ yếu giữ vai trò địa điểm sản xuất, thay vì làm chủ những khâu có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng.
Đầu tư cho nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo
Muốn giữ lại nhiều giá trị hơn, Việt Nam phải tiến từ tiếp nhận công nghệ sang cải tiến, thương mại hóa và từng bước tự tạo ra công nghệ.
Việt Nam dành cho nghiên cứu và phát triển (R&D) hiện chỉ tương đương khoảng 0,5% GDP, thấp hơn nhiều so với Trung Quốc, khoảng 2,4%, và Hàn Quốc, trên 4%. Việt Nam có khoảng 779 nhà nghiên cứu trên một triệu dân, trong khi Thái Lan đạt 1.699 người và Hàn Quốc hơn 9.000 người.
Số đơn sáng chế của các chủ thể Việt Nam đã tăng, nhưng quy mô hơn một nghìn đơn mỗi năm vẫn còn nhỏ đối với một nền kinh tế hơn 100 triệu dân đang đặt mục tiêu trở thành trung tâm công nghệ và sản xuất hiện đại.
Khoảng trống không chỉ nằm ở nguồn lực. Nếu hoạt động nghiên cứu còn nặng thủ tục, tách rời nhu cầu của doanh nghiệp và thiếu vốn thương mại hóa, tăng ngân sách cũng khó tạo ra thay đổi. Số lượng công nghệ được ứng dụng, sản phẩm tạo ra doanh thu và sáng chế có giá trị thương mại quan trọng hơn số lượng đề tài được nghiệm thu.
Tác động của già hóa dân số đối với mục tiêu 2045
Việt Nam còn 19 năm để thực hiện mục tiêu trở thành
nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045. Nhưng khoảng thời gian có điều kiện nhân khẩu học thuận lợi ngắn hơn nhiều.
Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) dự báo Việt Nam sẽ trở thành xã hội già vào khoảng năm 2036, trong khi thời kỳ cơ cấu dân số vàng có thể kéo dài đến năm 2039.
“Như vậy, trong khoảng một thập niên tới, Việt Nam vừa phải tận dụng lực lượng lao động còn đông, vừa chuẩn bị cho sự gia tăng nhanh của chi phí y tế, lương hưu và chăm sóc người cao tuổi”, ông Hiền cho biết thêm.
Già hóa không đồng nghĩa tăng trưởng sẽ ngừng lại. Nhưng Việt Nam phải nâng năng suất trước khi lực lượng lao động trẻ thu hẹp tương đối. Giáo dục, phát triển doanh nghiệp và nghiên cứu công nghệ đều cần nhiều năm mới tạo ra kết quả. Đây là những lĩnh vực đóng vai trò quan trọng giúp Việt Nam đạt mục tiêu vào năm 2045.
Từ cột mốc mới đến mục tiêu năm 2045
Việc gia nhập nhóm thu nhập trung bình cao là kết quả của gần bốn thập niên đổi mới, công nghiệp hóa và hội nhập. Nhưng công thức từng giúp Việt Nam thoát nghèo sẽ không tự động đưa nền kinh tế lên nhóm thu nhập cao.
Việt Nam đã có quy mô thị trường lớn, nền tảng công nghiệp rõ hơn và vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng. Điều còn thiếu là khả năng chuyển những lợi thế ấy thành
năng suất, doanh nghiệp nội địa mạnh và công nghệ do chính mình làm chủ.
Mục tiêu 2045 sẽ không được quyết định trong những năm cuối trước vạch đích, mà bởi cách Việt Nam sử dụng vốn, lựa chọn FDI, đào tạo con người và đầu tư cho khoa học ngay trong thập niên này.
