Thỏa thuận "Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Hoa Kỳ" đã bị "treo"
© AI
Đăng ký
Bản chất cốt lõi của hành động áp thuế của Mỹ đối với Việt Nam là gì? Có thể nói thẳng rằng thỏa thuận "Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững Việt – Mỹ" được ký kết tại Hà Nội ngày 10/9/2023 đã bị “treo”, trừ phi một tổng thống khác lên thay thế ông Donald Trump tuyên bố tiếp tục thực hiện thỏa thuận đó.
Mỹ áp dụng mức thuế nhập khẩu mới đối với hàng hóa Việt Nam: Việt Nam phải chịu mức thuế 12,5%, cao hơn 2,5 % so với các đối thủ cạnh tranh trực tiếp như Campuchia, Indonesia và Malaysia, vốn chỉ chịu mức 10%.
Bộ Ngoại giao Việt Nam cho rằng mức thuế này "chưa phản ánh đầy đủ thực tế" và khẳng định Hà Nội đang tích cực làm việc với phía Hoa Kỳ nhằm đưa mức thuế về 10%, qua đó hạn chế nguy cơ các đơn hàng xuất khẩu bị chuyển sang các quốc gia khác trong khu vực.
Câu hỏi đặt ra là: liệu Việt Nam có cơ hội thuyết phục Washington điều chỉnh mức thuế hay không? Quá trình đàm phán sẽ kéo dài bao lâu? Vì sao một quốc gia được xem là Đối tác Chiến lược Toàn diện của Hoa Kỳ lại phải chịu mức thuế cao hơn so với một số nước không có cùng cấp độ quan hệ?
Việt Nam không hề lạ lẫm với thủ đoạn “chiến tranh kinh tế-chính trị” của Mỹ
Thực ra thì đây không phải là lần đầu tiên Bộ Tài chính Mỹ áp thuế nhập khẩu vượt quá 10% đối với một số hàng hóa của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ, Và không riêng gì Việt Nam, không ít các quốc gia khác cũng bị Mỹ đối xử theo cách tương tự, kể cả các đồng minh của Mỹ trong khối EU và Nhật Bản.
“Nếu chúng ta nhớ lại những thời điểm trước đây vài năm, khi Mỹ nâng mức thuế nhập khẩu một số mặt hàng của một số nước lên đến mức ngất ngưởng trên 100%, chúng ta sẽ thấy “Thuế quan” không còn là công cụ kinh tế mà đã trở thành công cụ gây sức ép chính trị đối với các “đối tác bướng bỉnh” của Mỹ”, - chuyên gia Nguyễn Minh Hoàng, nhà phân tích chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ nói với Sputnik .
Chuyên gia Nguyễn Minh Hoàng cũng lưu ý rằng, người Việt Nam không hề lạ lẫm với thủ đoạn “chiến tranh kinh tế-chính trị” này và không hề ngạc nhiên trước việc chính quyền Mỹ áp mức thuế nói trên đối với một số hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ.
"Một điều trùng hợp có lẽ không phải là ngẫu nhiên là ngay sau khi cái gọi là “Tổ chức theo dõi nhân quyền thế giới” (HRW) đưa ra cáo buộc Việt Nam vi phạm tự do ngôn luận, tự do nhân quyền khi bắt giữ 5 kẻ phạm tội xâm phạm an ninh quốc gia trong vụ án “Chuyện với Thanh -Lời kể mới về anh sáng” thì người Mỹ lập tức tung ra “ngón đòn thuế", - Đại tá Nguyễn Minh Tâm, nguyên Giám đốc Trung tâm thông tin và khoa giáo, nhà phân tích chính trị quốc tế, bình luận với Sputnik.
Cũng bằng cách tương tự, Mỹ tung ra các mức thuế vô lý áp đặt lên các đồng minh NATO của họ trong EU khi những cuộc gia này từ chối dính líu vào cuộc chiến Mỹ - Iran đang diễn ra. Bên cạnh đó, những quốc gia trong nhóm BRICS mua dầu của Nga như Brazil, Ấn Độ… cũng bị Mỹ áp thuế hoặc đe dọa áp thuế,
Đối với Việt Nam, mức thuế 12,5% không phải là lớn bởi nó vẫn thấp hơn mức thuế tối đa 15% mà quy ước của “Tổ chức thương mại quốc tế” (WTO) đã đưa ra nghị quyết.
Vì vậy, Việt Nam không cần phải “cân đo” mức thuế mà mình phải chịu vì nó cao hơn mức thuế 10% mà Mỹ áp lên Campuchia, Indonesia và Malaysia. Bởi người Việt Nam hiểu rõ hàm ý của hành động này từ phía Mỹ rằng: “Nếu anh không nghe lời tôi thì hậu quả là thế đấy”.
“Và cũng vì vậy mà người Việt Nam không cần phải tốn công đàm phán để thuyết phục người Mỹ hạ mức thuế cho “bằng vai phải lứa” với các thành viên ASEAN kia. Chênh lệch 2,5% không phải là nguyên nhân đáng kể để người ta có thể làm chuyện “so bì tỵ nạnh”. Đó chính là ẩn ý phía sau thông điệp ngắn gọn và tế nhị rằng mức thuế đó “chưa phản ánh đầy đủ thực tế”, - Đại tá Nguyễn Minh Tâm, nguyên Giám đốc Trung tâm thông tin và khoa giáo, nhà phân tích chính trị quốc tế, phát biểu với Sputnik.
Nhà phân tích Nguyễn Minh Tâm cũng nhấn mạnh rằng, tất nhiên là phía Việt Nam sẽ làm việc nghiêm túc với người Mỹ về chuyện này nhưng với nguyên tắc “hợp tác kinh tế nhưng không được sử dụng sức ép kinh tế để gây sức ép chính trị với đối tác”.
“Cuộc chiến kinh tế-chính trị” vẫn sẽ tiếp diễn
Việt Nam đã từng có cuộc đàm phán marathon với Mỹ hơn 5 năm để đi đến Hiệp định Paris 1973, buộc Mỹ phải tôn trọng độc lập,chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam và rút hết quân Mỹ về nước, chấm dứt các hành động quân sự chống lại Việt Nam. Việt Nam cũng từng có các cuộc đàm phán marathon đa phương kéo dài 11 năm (1995-2006) để Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Trong các cuộc đàm phán đó, mục tiêu chính trị của Mỹ không chỉ kéo dài thời gian để gây dựng bộ máy quân sự cho quân ngụy Sài Gòn (đàm phán Paris 1968-1973) hay cố gắng lôi kéo Việt Nam về phe Mỹ (Đàm phán WTO 1995-2006) mà còn là thủ đoạn gây sức ép chính trị đối với Việt Nam khi nhiều thủ đoạn “diễn biến hòa bình” hay còn gọi là “chiến thắng không cần chiến tranh” của Mỹ áp dụng với Việt Nam đã thất bại.
Trong cuộc trò chuyện với Sputnik, nhà phân tích Nguyễn Minh Tâm nhấn mạnh: giờ đây, khi Việt Nam đã có những bước tiến rất lớn trên thương trường thế giới với những chuỗi logistic không chỉ kết nối Việt Nam với Mỹ, với EU mà còn kết nối với nhiều thị trường quan trọng khác trên thế giới thì thủ đoạn áp mức thuế cao hơn 2,5% so với một số nước trong ASEAN chẳng qua là thủ đoạn chiến tranh tâm lý để kích động sự bất mãn đối với chính phủ Việt Nam của một số doanh nghiệp có hàng hóa bị áp thuế khi xuất khẩu sang Mỹ hơn là có ý nghĩa về kinh tế. Chiêu trò này của Mỹ không mới và không khó để nhận diện bản chất của nó.
“Vì thế, thời gian để đàm phán không thể tính bằng việc nhượng bộ về kinh tế - thương mại mà được đặt thẳng vấn đề là bản chất cốt lõi của hành động áp thuế của người Mỹ. Đó chính là câu hỏi khó trả lời đối với người Mỹ. Và do đó, cũng rất khó để đoán định được thời gian để đàm phán đi đến kết quả”, - nhà phân tích Nguyễn Minh Tâm nói với Sputnik.
Hơn nữa, nếu hai bên đi đến được thỏa thuận về một vấn đề nào đó thì người Mỹ, trong những tình huống mà họ cho rằng cần “ra đòn trừng phạt nhẹ” với Việt Nam, họ sẽ kiếm bất kỳ một cái cớ nào để tăng thuế. Vì vậy, “cuộc chiến kinh tế-chính trị” này vẫn sẽ tiếp diễn.
Thỏa thuận “Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững Việt – Mỹ” được ký kết tại Hà Nội ngày 10/9/2023 đã bị “treo”
Trong thỏa thuận đối tác được cựu tổng thống Mỹ Joe Biden ký kết với lãnh đạo Nhà nước Việt Nam tại Hà Nội tháng 9/2023 có ghi rõ rằng quan hệ Việt-Mỹ là quan hệ “Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững”. Hiểu đầy đủ ngữ nghĩa của cụm từ này thì có thể thấy bất kỳ một động thái nào của phía Mỹ trái với nguyên tắc vì hòa bình, vì hợp tác và đi ngược lại sự phát triển bền vững thì Việt Nam sẽ kiên quyết không ủng hộ, kể cả đối với Việt Nam và các thực thể khác.
“Có lẽ người Mỹ “không đọc kỹ đề bài” hoặc giả họ không quan tâm đến bổ ngữ là cụm từ “vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững” nên họ mới hành xử vô lối như vậy. Như nhiều thỏa thuận quốc tế khác từng bị người Mỹ ngang nhiên xé bỏ hoặc vi phạm, thỏa thuận “Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững Việt – Mỹ” được ký kết tại Hà Nội ngày 10/9/2023 cũng trong tình trạng tương tự”, - chuyên gia Nguyễn Minh Hoàng, nhà phân tích chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ bình luận với Sputnik .
Vấn đề nằm ở chỗ theo quan điểm luật pháp của nhà nước Mỹ, Tuyên bố chung về quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Hoa Kỳ không cần được Quốc hội Mỹ phê chuẩn dưới hình thức một hiệp ước hay thỏa thuận ràng buộc pháp lý cần biểu quyết bởi đó không phải là một hiệp ước quốc tế (treaty) đòi hỏi sự phê chuẩn của Thượng viện Mỹ theo Hiến pháp Hoa Kỳ mà chỉ là dựa trên sự đồng thuận của hành pháp hai nước và qua các khuôn khổ hợp tác, luật pháp, ngân sách hiện hành được Quốc hội Mỹ thông qua hằng năm cho các hoạt động đối ngoại mà thôi.
Do đó, tổng thống Mỹ đương nhiệm Donald Trump có quyền không thi hành “Thỏa thuận Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững” được ký kết giữa Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng thống Mỹ Joe Biden bởi Donald Trump không tuyên bố kế thừa thỏa thuận đó.
"Có thể nói thẳng rằng thỏa thuận “Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững Việt – Mỹ” được ký kết tại Hà Nội ngày 10/9/2023 đã bị “treo”, trừ phi một tổng thống khác lên thay thế ông Donald Trump tuyên bố tiếp tục thực hiện thỏa thuận đó. Cái sự lèo lá của người Mỹ là thế !", - chuyên gia Nguyễn Minh Hoàng, nhà phân tích chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ bình luận với Sputnik.
