Vì sao Giải Lev Tolstoy dành cho TBT, CTN Tô Lâm đặc biệt với Việt Nam và Nga?

© POOLTổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm trong một cuộc gặp.
Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm trong một cuộc gặp. - Sputnik Việt Nam, 1920, 20.08.2026
Đăng ký
Giải Hòa bình Quốc tế Lev Tolstoy dành cho Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ là sự vinh danh một nhà lãnh đạo Việt Nam, mà còn gợi mở những điểm gặp gỡ sâu sắc giữa truyền thống yêu chuộng hòa bình của Việt Nam với tư tưởng nhân văn, trọng hòa bình của nước Nga.
Sputnik đã có cuộc trao đổi với GS. TSKH. Vũ Minh Giang, chuyên gia sử học hàng đầu, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam kiêm Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, để nhìn nhận sâu hơn về ý nghĩa của giải thưởng và những giá trị lịch sử, văn hóa phía sau sự kiện này.

Một sự ghi nhận đối với vai trò gìn giữ hòa bình của Việt Nam

Sputnik: Thưa GS. TSKH. Vũ Minh Giang, ông đánh giá thế nào về ý nghĩa của việc một nhà lãnh đạo Việt Nam được vinh danh bằng Giải Hòa bình Quốc tế Lev N. Tolstoy, giải thưởng mang tên một nhân vật tiêu biểu cho tư tưởng nhân văn và hòa bình?
GS. TSKH. Vũ Minh Giang - Chuyên gia sử học, Chủ tịch Hội đồng Khoa học & Đào tạo kiêm Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam:
© Ảnh : GS. TSKH. Vũ Minh GiangGS. TSKH. Vũ Minh Giang, chuyên gia sử học, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam kiêm Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo
GS. TSKH. Vũ Minh Giang, chuyên gia sử học, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam kiêm Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo - Sputnik Việt Nam, 1920, 14.08.2026
GS. TSKH. Vũ Minh Giang, chuyên gia sử học, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam kiêm Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo
Một dân tộc đạt đến trình độ văn minh thì hòa bình phải trở thành một giá trị. Một dân tộc có thể thiết kế được một mô hình tổ chức nhà nước, một kết cấu xã hội, một quan hệ quốc tế để duy trì cuộc sống hòa bình cho nhân dân thì đó là một tiêu chí, nếu không nói là quan trọng nhất, thì cũng cực kỳ quan trọng để đánh giá giá trị văn minh trong thời đại ngày nay.
Vì vậy, khi biết tin Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ được trao Giải Hòa bình Quốc tế Lev N. Tolstoy, tôi cho rằng đây là một sự kiện rất lớn.
Việt Nam, mà đại diện là người đứng đầu Đảng, đứng đầu Nhà nước, được nhận một giải thưởng hòa bình, trước hết là sự đánh giá cao của thế giới nói chung và Ban Tổ chức giải nói riêng đối với vai trò gìn giữ hòa bình của Việt Nam. Đây cũng là sự khích lệ, động viên không chỉ đối với cá nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mà đối với nhân dân Việt Nam, bởi nó cho thấy sự nhìn nhận quốc tế về vai trò gìn giữ hòa bình của Việt Nam.
Ý nghĩa của giải thưởng còn nằm ở chính tên gọi Lev N. Tolstoy. Người Nga luôn đề cao những giá trị của hòa bình, mà tiêu biểu là tác phẩm “Chiến tranh và Hòa bình” của đại văn hào Lev N. Tolstoy.
ổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu - Sputnik Việt Nam, 1920, 24.07.2026
Chủ tịch nước Việt Nam được xướng tên là người đoạt Giải thưởng Hòa bình Lev Tolstoy
Đây là một tác phẩm có tầm thế giới, đã được nhiều nước chuyển thể thành phim. Tôi cũng đã xem “Chiến tranh và Hòa bình” được thực hiện bởi những quốc gia có nền điện ảnh ở trình độ cao. Điều đó cho thấy Lev Tolstoy hoàn toàn xứng đáng được lựa chọn để đặt tên cho một giải thưởng mà giá trị cốt lõi là hòa bình.

Lev Tolstoy và giá trị hòa bình trong một thế giới bất an

Trong bối cảnh hiện nay, ý nghĩa của giải thưởng càng trở nên rõ nét. Thế giới đang có những biến đổi khôn lường, những mâu thuẫn sắc tộc, trải qua dịch bệnh như một cuộc chiến tranh thế giới, sự đe dọa chiến tranh thế giới trực tiếp trở nên rõ ràng, rồi những xung đột ở Trung Đông, Tây Âu, Đông Âu. Tất cả những điều đó khiến con người rơi vào tình trạng hết sức bất an, nhân dân ở nhiều nơi không có được cảm giác yên ổn.
Thế giới ngày nay có sự liên kết rất chặt chẽ, một biến động nhỏ ở bất cứ nơi nào cũng có thể ảnh hưởng tới những vùng rất xa nơi xảy ra biến động. Vì vậy, khát vọng lớn lao của toàn nhân loại lúc này là hòa bình.
Trong bối cảnh đó, xây dựng một giải thưởng hòa bình là một ý tưởng đáp ứng đúng nguyện vọng, nhu cầu ấy. Việc lựa chọn một nhân vật được coi là nhà văn có lòng yêu chuộng hòa bình vô bờ bến, một biểu tượng của tư tưởng nhân văn như Lev N. Tolstoy, để đặt tên cho giải thưởng càng làm nổi bật ý nghĩa đó.
Người dân Nga nói gì về Việt Nam và Giải thưởng Hòa bình trao cho Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm? - Sputnik Việt Nam, 1920, 07.08.2026
Multimedia
Người dân Nga nói gì về Việt Nam và Giải thưởng Hòa bình trao cho Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm?
Đối với Việt Nam, đây là một vinh dự. Giải thưởng hướng tới người đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam, đứng đầu Nhà nước Việt Nam, một nhà lãnh đạo tiêu biểu của Việt Nam. Mở rộng ra, đó là sự trân trọng của nước Nga và Ban Tổ chức giải thưởng đối với đất nước Việt Nam, một dân tộc giờ đây được đánh giá là một nơi cực kỳ an toàn của thế giới, một biểu tượng của hòa bình.
Thủ đô Hà Nội cũng đã được tặng danh hiệu “Thành phố vì hòa bình”. Vì vậy, sự kiện này càng khẳng định thêm truyền thống yêu chuộng hòa bình mà dân tộc Việt Nam đã tích lũy từ ngàn xưa.

Điểm gặp gỡ Việt - Nga từ văn hóa và tình nghĩa

Sputnik: Thưa ông, việc trao Giải Hòa bình Quốc tế Lev N. Tolstoy cho Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gợi mở những điểm tương đồng nào với truyền thống yêu chuộng hòa bình, trọng chính nghĩa và đề cao hòa hiếu của dân tộc Việt Nam?
GS. TSKH. Vũ Minh Giang - Chuyên gia sử học, Chủ tịch Hội đồng Khoa học & Đào tạo kiêm Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam:
Việt Nam và Liên Xô trước đây, cũng như dân tộc Nga nói riêng, có một mối quan hệ hết sức đặc biệt. Tôi từng sống ở Nga 6 năm, có nhiều bạn Nga, những người thầy Nga và quen biết nhiều người thuộc các giới chức, các thành phần xã hội khác nhau. Qua đó, tôi nhận thấy tâm hồn Nga rất gần với cách nghĩ và văn hóa Việt Nam, trước hết ở sự coi trọng tình nghĩa.
© Ảnh : GS. TSKH. Vũ Minh GiangGS. TSKH. Vũ Minh Giang, chuyên gia sử học, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam kiêm Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo
GS. TSKH. Vũ Minh Giang, chuyên gia sử học, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam kiêm Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo - Sputnik Việt Nam, 1920, 14.08.2026
GS. TSKH. Vũ Minh Giang, chuyên gia sử học, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam kiêm Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo
Trong dịp đón Tổng thống Vladimir Putin sang thăm Hà Nội, có một cuộc giao lưu tại Nhà hát Lớn mà tôi cũng được mời tham dự. Ông Putin từng nói rằng, đối với người Nga, quan hệ bạn bè, tình nghĩa là giá trị, là tài sản còn cao hơn cả tiền bạc. Điều đó rất hợp với cách nghĩ của người Việt Nam.
Khi đã đặt tình nghĩa, tình bạn lên trên những giá trị vật chất thì những giá trị vật chất dù quý đến đâu cũng không thể so sánh được. Người Việt Nam luôn nhớ tới tình cảm của người Nga, nhất là trong những năm tháng khó khăn về chiến tranh và kinh tế. Chính vì vậy, trong bối cảnh hiện nay, khi Việt Nam đã có những bước phát triển tương đối mạnh mẽ, người Nga vẫn nhớ đến Việt Nam.
Nhìn Việt Nam như một biểu tượng của hòa bình không chỉ cho thấy sự trưởng thành của Việt Nam mà còn cho thấy hình tượng Việt Nam đã được nâng lên rất nhiều trong con mắt người Nga.
Vì vậy, sự kiện trao Giải Hòa bình Quốc tế Lev N. Tolstoy cho Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ có giá trị của một giải thưởng thông thường. Theo tôi, trong đó còn có tình cảm của hai dân tộc, là sự trân trọng của người Nga đối với người Việt Nam. Đó cũng là niềm tự hào của chúng ta.
Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm - Sputnik Việt Nam, 1920, 11.08.2026
Giải thưởng Lev Tolstoy và thông điệp “chủ động kiến tạo hòa bình” của Việt Nam
Tình cảm giữa nhân dân Nga và nhân dân Việt Nam đã trải qua những bước thăng trầm, nhưng đến nay đã đạt tới một mức độ hiểu nhau sâu sắc hơn. Có lẽ, giá trị chung mà cả hai dân tộc, cũng như cả nhân loại, đều hướng tới chính là hòa bình. Vì thế, việc trao giải thưởng này có thể xem là sự hội tụ, sự kết tinh của những giá trị chung ấy.

Từ sự tương đồng lịch sử đến mối quan hệ Việt - Nga

Sự tương đồng giữa người Nga và người Việt Nam còn có thể nhìn thấy từ lịch sử. Người Nga cũng từng phải đối mặt với những đạo quân xâm lược. Năm 1812, đạo quân Napoleon của đế chế Pháp tấn công nước Nga, buộc người Nga phải đứng lên cầm vũ khí chống lại kẻ thù. Từ đó, những tác phẩm nói về hòa bình cũng xuất hiện, mà rõ nhất là trong bối cảnh Chiến tranh thế giới thứ hai.
Người Nga đã phải hy sinh hàng chục triệu người để bảo vệ Tổ quốc, đồng thời tiêu diệt ngòi lửa chiến tranh của chủ nghĩa phát xít. Ở điểm này, người Nga có sự tương đồng với người Việt Nam: buộc phải cầm súng, buộc phải hy sinh, chịu tổn thất, nhưng mục đích không chỉ là giành chiến thắng mà còn là bảo vệ nhân loại khỏi chiến tranh. Tư tưởng hòa bình vì thế được đặt ở một tầm cao.
Người ta thường nói đến phẩm cách hiệp sĩ của người Nga. Người Việt Nam cũng vậy, như một chàng hiệp sĩ sẵn sàng đứng lên bảo vệ lẽ phải, nhưng đích đến cuối cùng không phải là xâm chiếm ai, cũng không phải chỉ để giành chiến thắng quân sự, mà là đi tới hòa bình, tới một cuộc sống thanh bình.
Sự tương đồng giữa người Nga và người Việt Nam có thể tìm thấy trong rất nhiều câu chuyện và trong văn hóa của hai dân tộc. Tư tưởng lấy đại nghĩa thắng hung tàn, hướng tới hòa bình chính là một điểm gặp gỡ giữa văn hóa Nga và Việt Nam.
Cháu trai của Charles de Gaulle lý giải việc trao giải thưởng hòa bình cho Chủ tịch nước Việt Nam - Sputnik Việt Nam, 1920, 27.07.2026
Multimedia
Cháu trai của Charles de Gaulle lý giải việc trao giải thưởng hòa bình cho Chủ tịch nước Việt Nam
Từ sự tương đồng về văn hóa, tình nghĩa đến những mối quan hệ được hình thành trong lịch sử, người Nga được biết đến từ rất sớm với những người Việt Nam đi tìm đường cứu nước như Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sau đó, nhiều người Việt Nam sang Nga học tập, đào tạo; quan hệ ngoại giao được thiết lập; tình nghĩa anh em và sự giúp đỡ lẫn nhau được hình thành trong những lúc khó khăn.
Những mối quan hệ ấy đã được ghi nhận qua nhiều sự kiện, nhiều thời kỳ lịch sử. Sau một thời gian phát triển với những biến động của thế giới, việc nước Nga thông qua Ban Tổ chức Giải Hòa bình Quốc tế Lev N. Tolstoy lựa chọn Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm để trao giải thưởng này là một điểm nhấn trong quá trình phát triển quan hệ Việt - Nga.
Tôi cho rằng đây chắc chắn sẽ là một dấu mốc phát triển mới, từ đó quan hệ Việt - Nga sẽ tiếp tục phát triển theo chiều hướng tích cực, cùng nhau vun đắp quan hệ hữu nghị và góp phần gìn giữ hòa bình thế giới.

“Lấy đại nghĩa để thắng hung tàn”: Cầm vũ khí để đi tới hòa bình

Sputnik: Trong lịch sử Việt Nam, tư tưởng hòa hiếu nhưng kiên quyết bảo vệ độc lập, chủ quyền đã được thể hiện như thế nào, và những giá trị ấy còn có ý nghĩa ra sao trong bối cảnh hiện nay?
GS. TSKH. Vũ Minh Giang - Chuyên gia sử học, Chủ tịch Hội đồng Khoa học & Đào tạo kiêm Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam:
Nhìn từ lịch sử Việt Nam, có một thực tế là đất nước nằm ở một vị trí địa chiến lược rất quan trọng, vì vậy những biến động xung quanh đều có tác động đến Việt Nam. Đồng thời, Việt Nam ở gần những đế chế hùng mạnh qua nhiều thời đại, nên thường xuyên phải chống đỡ với các cuộc chiến tranh xâm lược.
Người Việt Nam đã nhiều lần phải đứng lên tự vệ. Nói cách khác, chúng tôi mong muốn một cuộc sống hòa bình, được sống trong yên lành, nhưng các thế lực bên ngoài, xuất phát từ lợi ích và tư duy của các đế chế, không cho dân tộc Việt Nam được hưởng một quyền rất bình dị như vậy. Vì thế, người Việt Nam buộc phải cầm vũ khí đứng lên.
Nhưng khi tiến hành chiến tranh, người Việt Nam luôn hướng tới việc sớm kết thúc chiến tranh. Một đặc điểm của lịch sử chiến tranh Việt Nam là hầu hết các cuộc chiến đều đi đến hòa đàm, tức là khi xuất hiện khả năng chấm dứt chiến tranh, ngồi vào bàn đàm phán để dừng chiến tranh, người Việt Nam luôn sẵn sàng.
Вьетнамские ракетчики приводят советскую ракету Земля - Воздух в боевое положение. - Sputnik Việt Nam, 1920, 23.05.2026
Sự hỗ trợ của các chuyên gia Liên Xô cho Việt Nam: những năm chiến tranh
Từ thời Lý đã có hòa đàm với đế chế Tống. Đến thời Minh cũng vậy. Sau này là Hiệp định Genève trong cuộc kháng chiến chống Pháp, Hiệp định Paris trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Người Việt Nam luôn lựa chọn giải pháp rút ngắn thời gian chiến tranh, kết thúc chiến tranh bằng hòa đàm để giữ hòa hiếu.
“Lấy đại nghĩa để thắng hung tàn” là một tư tưởng nhân ái, nhân văn của người cầm súng nhưng vẫn giữ hòa hiếu, lấy đó làm tầm nhìn hướng tới một mối quan hệ hòa bình trong bang giao. Đó là một tư tưởng rất lớn.

Từ truyền thống đến khát vọng hòa bình hôm nay

Tôi còn nhớ một câu rất nổi tiếng của danh nhân văn hóa Nguyễn Trãi, người đã giúp Lê Lợi tổ chức thành công cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Minh thế kỷ XV. Trong một tác phẩm nổi tiếng của mình, ông nói tới trận chiến cuối cùng là để “dập tắt muôn đời chiến tranh”. Đánh một trận để dập tắt muôn đời chiến tranh, tức là hướng tới hòa bình.
Cách ứng xử thực sự để kết thúc chiến tranh là mở đường hiếu sinh, để từ đó đời đời không còn sự hận thù giữa hai quốc gia. Tư tưởng nhân ái ấy lớn lao vô cùng và được truyền lại cho đến mãi về sau, mà đỉnh cao, như chúng ta đã biết, được tập trung và kết tinh ở con người Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Đó cũng là nền tảng để nhìn nhận giá trị của tư tưởng hòa hiếu trong bối cảnh hiện nay. Hòa hiếu không phải là từ bỏ chính nghĩa, cũng không phải từ bỏ quyền tự vệ. Người Việt Nam có thể cầm súng để bảo vệ lẽ phải, bảo vệ đất nước, nhưng đích đến cuối cùng vẫn là hòa bình.
Trong bối cảnh thế giới đang có những biến động khôn lường, xung đột và sự đe dọa chiến tranh khiến con người ở trong tình trạng bất an, khát vọng lớn lao của toàn nhân loại vẫn là hòa bình. Vì vậy, những giá trị mà Việt Nam đã tích lũy từ ngàn xưa vẫn còn nguyên ý nghĩa.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo Đại hội XI Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - Sputnik Việt Nam, 1920, 22.05.2026
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mời Tổng thống Nga Putin thăm Việt Nam trong năm nay
Đến nay, một trong những thế hệ kế cận là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được nhận Giải Hòa bình Quốc tế Lev N. Tolstoy. Tôi nghĩ đó là niềm vinh dự của cá nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhưng đồng thời cũng là niềm tự hào của nhân dân Việt Nam.
Và nếu nhìn từ chiều dài lịch sử ấy, từ tư tưởng “lấy đại nghĩa để thắng hung tàn”, từ việc đánh một trận để “dập tắt muôn đời chiến tranh”, đến tư tưởng nhân ái, nhân văn được kết tinh ở Chủ tịch Hồ Chí Minh, có thể thấy một mạch tư tưởng xuyên suốt của dân tộc Việt Nam: kiên quyết bảo vệ chính nghĩa, độc lập và chủ quyền, nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn là hòa bình, hòa hiếu và cuộc sống yên bình của nhân dân.
Theo tôi, chính ở điểm đó có sự gặp gỡ sâu sắc với ý nghĩa của Giải Hòa bình Quốc tế Lev N. Tolstoy. Giải thưởng không chỉ là sự vinh danh một cá nhân, mà còn là sự ghi nhận đối với những giá trị hòa bình mà Việt Nam đã tích lũy và theo đuổi trong suốt chiều dài lịch sử.
Xin chân thành cảm ơn chia sẻ sâu sắc của ông!
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала