Nga giúp Việt Nam xây công trình thế kỷ: Ninh Thuận 1 đưa ngành hạt nhân Việt Nam lên tầm cao mới
00:12 12.09.2026 (Đã cập nhật: 00:16 12.09.2026)
© Sputnik
Đăng ký
Độc quyền
Quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga đang đứng trước những cơ hội mới để mở rộng cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, từ phối hợp trong khuôn khổ ASEAN đến những dự án cụ thể trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, năng lượng nguyên tử, điện hạt nhân và chuyển giao công nghệ.
Ngày 9/9, tại khách sạn Four Seasons ở thủ đô Moskva, Diễn đàn Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga với chủ đề “Kết nối công nghệ chiến lược” được tổ chức với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp hai nước nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Nga.
Chương trình tập trung vào một loạt hướng hợp tác từ cơ chế phối hợp nghiên cứu và phát triển (R&D), nhu cầu công nghệ chiến lược của Việt Nam, khả năng đồng đầu tư và chuyển giao công nghệ đến phát triển nguồn nhân lực. Trong đó, năng lượng nguyên tử và việc đưa kết quả nghiên cứu vào dự án, sản phẩm và thị trường là những nội dung đáng chú ý.
Vì sao Việt Nam giữ vai trò mắt xích điều phối quan hệ Nga – ASEAN?
Nhìn rộng hơn từ bình diện khu vực, bà Ekaterina Koldunova, Giám đốc Trung tâm ASEAN, cho rằng việc Việt Nam đảm nhiệm vai trò nước điều phối quan hệ ASEAN - Nga là một thời điểm quan trọng đối với quan hệ giữa hai bên.
“Đây là một thời điểm rất quan trọng đối với quan hệ của chúng tôi với Việt Nam, bởi trên thực tế, nước điều phối có vai trò rất lớn đối với quan hệ giữa Nga và ASEAN nói chung”, bà Koldunova chia sẻ quan điểm.
Bà Ekaterina Koldunova, Giám đốc Trung tâm ASEAN
© Sputnik
Theo bà, vai trò của nước điều phối mang ý nghĩa thực chất khi phải phối hợp một số lượng lớn các cuộc gặp song phương, đặc biệt trong bối cảnh cường độ và nhịp độ trao đổi hiện nay rất cao. Trong trường hợp Việt Nam, nền tảng quan hệ hữu nghị lâu dài với Nga được bà đánh giá là một yếu tố thuận lợi.
“Không phải ngẫu nhiên mà nước đảm nhiệm vai trò này được gọi là ‘nước điều phối’, bởi cần phải điều phối một số lượng rất lớn các cuộc gặp song phương. Hiện nay, các hoạt động này diễn ra với cường độ rất cao và hết sức năng động. Tất nhiên, khi chức năng đó được đảm nhiệm bởi một quốc gia mà chúng tôi có lịch sử quan hệ hữu nghị lâu dài, điều này luôn tạo thuận lợi cho công việc”, chuyên gia nhấn mạnh trong cuộc trao đổi với Sputnik.
Bà Koldunova đồng thời nhìn nhận vai trò này trong bối cảnh Việt Nam đang tích cực nâng cao vị thế trong ASEAN và theo đuổi kế hoạch phát triển quốc gia đầy tham vọng hướng tới kỷ nguyên mới.
“Hiện nay Việt Nam đang rất tích cực khẳng định vị thế của mình với tư cách là một trong những quốc gia đi đầu trong một số lĩnh vực phát triển của ASEAN, đồng thời là quốc gia dẫn dắt nhóm các nước gia nhập ASEAN muộn hơn so với các nước sáng lập. Việt Nam cũng có những kế hoạch phát triển quốc gia đầy triển vọng”, chuyên gia lưu ý.
Theo Giám đốc Trung tâm ASEAN, vai trò nước điều phối vì vậy có thể tạo ra tác động theo hai chiều - thúc đẩy quan hệ giữa Nga và ASEAN, đồng thời giúp Việt Nam tiếp tục củng cố vai trò của mình.
“Tôi cho rằng vai trò nước điều phối này sẽ giúp tăng cường các mối quan hệ giữa Nga và ASEAN, đồng thời tạo điều kiện để Việt Nam tiếp tục khẳng định mình trong vai trò quốc gia dẫn dắt, động lực thúc đẩy các mối quan hệ này”, Giám đốc Trung tâm ASEAN nhận xét.
Bà cho biết kỳ vọng đối với giai đoạn mới là rất lớn, dù kết quả thực tế còn phụ thuộc vào quá trình triển khai hợp tác trong thời gian tới.
“Trên thực tế, chúng ta sẽ tiếp tục theo dõi xem các mối quan hệ và sự hợp tác này sẽ phát triển như thế nào. Tuy nhiên, việc thay đổi nước điều phối thực sự mở ra những cơ hội mới cho cả Việt Nam và Nga”, chuyên gia lưu ý.
Ninh Thuận 1 là một trong những dự án quan trọng nhất của Việt Nam và Nga
Nếu vai trò nước điều phối mở thêm không gian cho Việt Nam trong quan hệ Nga - ASEAN, ở cấp độ song phương, khoa học và công nghệ đang là một trong những lĩnh vực mà hai nước hướng tới những dự án cụ thể.
Tại Diễn đàn Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga “Kết nối công nghệ chiến lược” ngày 9/9 tại Moskva, TS. Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM), chia sẻ quan điểm về hợp tác Việt - Nga trong lĩnh vực hạt nhân, đặc biệt là dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1.
“Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 hiện nay là dự án hợp tác giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Đây là một dự án rất quan trọng, vì là dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam được triển khai tại Việt Nam”, TS. Trần Chí Thành phát biểu với Sputnik.
Ông Trần Chí Thành, Viện trưởng VINATOM
© Sputnik
Theo ông Trần Chí Thành, triển khai một dự án điện hạt nhân là công việc phức tạp, đòi hỏi nỗ lực của cả hai phía.
“Trước hết, việc triển khai dự án điện hạt nhân là một công việc rất khó và đòi hỏi sự nỗ lực của cả hai bên. Tuy nhiên, tôi tin tưởng rằng hai bên sẽ cùng nhau trao đổi, thống nhất và hợp tác để thúc đẩy dự án này, qua đó có thể triển khai và sớm đưa dự án vào vận hành trong khoảng thời gian ngắn nhất có thể”, TS. Thành chia sẻ.
Viện trưởng VINATOM đặt dự án này trong nền tảng hợp tác hạt nhân đã kéo dài nhiều thập niên giữa Việt Nam với Liên Xô trước đây và Liên bang Nga hiện nay. Theo ông, ngành hạt nhân Việt Nam đã trải qua 50 năm phát triển, gắn với 50 năm hình thành và phát triển của Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam.
“Thực tế, sự phát triển của ngành hạt nhân Việt Nam hầu như chủ yếu dựa vào quá trình hợp tác với Liên Xô trước đây và Liên bang Nga hiện nay. Chúng tôi rất tự hào về điều đó”, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM) khẳng định.
Tuy nhiên, theo ông, nền tảng lịch sử cần được tiếp nối bằng những dự án lớn có khả năng tạo ra ứng dụng thực tế và đóng góp cho phát triển đất nước.
“Tuy nhiên, để phát triển lên một tầm cao mới, với những ứng dụng thực sự hiệu quả và đóng góp thiết thực cho sự phát triển của đất nước, chúng ta cần có những dự án lớn”, chuyên gia nhắc nhở.
Trong bối cảnh đó, ông Trần Chí Thành đánh giá điện hạt nhân là một trong những dự án quan trọng nhất trong quan hệ hợp tác Việt - Nga thời gian tới.
“Tôi cho rằng dự án điện hạt nhân là một trong những dự án quan trọng nhất trong quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong thời gian sắp tới. Việc triển khai dự án và đưa dự án vào vận hành sẽ góp phần đưa ngành hạt nhân Việt Nam lên một tầm cao mới”.
Tiếp nhận công nghệ từ Rosatom là “bước đi rất chiến lược đối với Việt Nam”
Một hướng hợp tác khác được đặt ra tại diễn đàn là làm thế nào chuyển quan hệ nghiên cứu và khoa học - công nghệ thành những sản phẩm, dự án và năng lực công nghệ cụ thể của Việt Nam.
Trong phiên về kết nối ứng dụng và chuyển giao công nghệ, ông Phan Tử Giang, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam/PVN) cũng đã chia sẻ về hợp tác với Rosatom. Theo chương trình diễn đàn, phần trình bày của ông tập trung vào chuyển giao công nghệ in 3D, công nghệ mực in và các ứng dụng trong ngành năng lượng tại Việt Nam.
Ông Phan Tử Giang, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrovietnam)
© Sputnik
Ông Phan Tử Giang đánh giá việc tiếp nhận công nghệ từ Rosatom là “một bước đi rất chiến lược đối với Việt Nam”.
Điểm được đại diện Petrovietnam nhấn mạnh không chỉ là tiếp nhận công nghệ mà còn là khả năng sản xuất vật liệu phục vụ công nghệ đó tại Việt Nam. Theo ông, đây là yếu tố có ý nghĩa đối với năng lực tự chủ công nghệ của Việt Nam.
“Đó là sự tự chủ rất tốt của Việt Nam khi chúng tôi muốn phát triển công nghệ này tại Việt Nam”, ông Phan Tử Giang nhận định.
Ông cũng đánh giá mô hình hợp tác với Rosatom có ý nghĩa rộng hơn đối với cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong việc tiếp cận công nghệ và thành tựu nghiên cứu của phía Nga. Theo ông Phan Tử Giang, đây có thể trở thành “mô hình mẫu cho các doanh nghiệp Việt Nam” muốn tiếp cận công nghệ và các thành tựu nghiên cứu, đồng thời mang ý nghĩa chiến lược không chỉ đối với doanh nghiệp mà còn đối với Việt Nam.
Những nội dung được thảo luận tại Moskva cho thấy hợp tác khoa học - công nghệ Việt - Nga đang được định hướng từ nghiên cứu sang những kết quả cụ thể hơn.
Tại diễn đàn ngày 9/9, hai bên công bố và trao một loạt kết quả, văn kiện hợp tác, trong đó có cam kết tài trợ cho bốn nhiệm vụ nghiên cứu chung Việt Nam - Liên bang Nga năm 2026; kêu gọi đồng tài trợ giữa Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia Việt Nam (NAFOSTED) và Quỹ Khoa học Nga; chứng chỉ đào tạo chuyên gia thẩm định địa điểm nhà máy điện hạt nhân; việc Việt Nam tham gia Liên doanh Trung tâm nghiên cứu quốc tế IRC MBIR - ROSATOM; cùng các thỏa thuận hợp tác giữa các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và doanh nghiệp hai nước.
