Vệ tinh do thám hé lộ loại vũ khí mới của tổ hợp công nghiệp quân sự Trung Quốc
© AP Photo / Mark Schiefelbein
Đăng ký
Số phận của các cuộc xung đột vũ trang trong tương lai phần lớn sẽ được quyết định ở dưới mặt nước — trong cuộc đấu tranh giành quyền kiểm soát thông tin liên lạc, vùng biển và các cơ sở chiến lược quan trọng.
Tất cả các cường quốc quân sự hàng đầu đều đang chuẩn bị cho cuộc đối đầu trong môi trường đầy thách thức này. Hình ảnh vệ tinh đã vén màn bí mật về con đường mà Trung Quốc đã chọn.
Những nhiệm vụ nhàm chán, bẩn thỉu và nguy hiểm
Chạy dưới đáy biển là các đường ống dẫn dầu khí, đường dây điện gió và cáp thông tin liên lạc dưới nước. Đến đầu năm 2026, hơn 1,5 triệu km cáp như vậy đã được đưa vào hoạt động trên toàn thế giới, có hơn 95% lưu lượng internet quốc tế chạy qua đó.
Tính dễ bị tổn thương của cơ sở hạ tầng dưới nước đã được chứng minh qua vụ nổ đường ống Nord Stream năm 2022. Các dây cáp cũng đã từng bị đứt do neo của các tàu dân sự ở nhiều khu vực khác nhau, nhưng ý đồ xấu vẫn chưa bao giờ được chứng minh. Forbes lưu ý rằng Mỹ đang thiếu chiến lược bảo vệ thông tin liên lạc dưới nước.
Trong bối cảnh đó, thị trường công nghệ quân sự dưới nước đang lớn mạnh: đạt 21 tỷ đô la vào năm 2025 và có thể đạt 28,5 tỷ đô la vào năm 2030. Các phương tiện không người lái dưới nước đang dẫn đầu trong xu hướng này. Mỹ đã đưa vào sử dụng phương tiện không người lái cỡ lớn Orca và đang phát triển khái niệm tàu ngầm mẹ cho các phương tiện nhỏ hơn.
Nga cũng đang đặc biệt chú trọng đến công nghệ quốc phòng dưới nước: đây là quốc gia duy nhất sở hữu các phương tiện không người lái chiến lược chạy bằng năng lượng hạt nhân Poseidon. Chúng có thể đạt tốc độ đáng kinh ngạc, lặn sâu 1 km và hoạt động với tầm hoạt động không giới hạn. Chúng có thể được các tàu ngầm chuyên dụng mang theo như tàu Belgorod đã hoàn thành và tàu Khabarovsk đang được thử nghiệm. Gần đây, người ta tiết lộ rằng Trung Quốc cũng đang phát triển hệ thống độc đáo của riêng mình.
Tàu mẹ cho các phương tiện không người lái cỡ rất lớn
Trung Quốc đang chế tạo một tàu mẹ mới cho các phương tiện không người lái dưới nước cỡ lớn. Kết luận này được các chuyên gia Mỹ đưa ra dựa trên hình ảnh vệ tinh có được của công ty Vantor. Con tàu đang được chế tạo tại xưởng đóng tàu Hudong Zhonghua ở Thượng Hải. Nó dài khoảng 204 mét và rộng tới 30 mét.
Điều này liên quan đến sự phát triển của lớp tàu ngầm siêu lớn XXLUUV ở Trung Quốc. Trước đây, Tập đoàn Đóng tàu Quốc gia Trung Quốc đã trưng bày các mô hình tàu dài 35-45 mét—lớn hơn 1,5-2 lần so với tàu ngầm Orca của Mỹ. Chúng được vận hành bằng pin và có thể mang theo tối đa 12 ngư lôi, 6-8 thợ lặn, hoặc một số phương tiện không người lái nhỏ hơn tùy thuộc vào cấu hình.
Tàu ngầm không người lái Orca
Những phương tiện như vậy có thể được sử dụng để tấn công tàu thuyền, rải thủy lôi, hỗ trợ các hoạt động đặc biệt và tuần tra dài hạn. Tuy nhiên, chúng đòi hỏi cơ sở hạ tầng chuyên dụng để bảo quản, sửa chữa, bốc xếp và hạ thủy. Trước đây, các ụ nổi được sử dụng để thử nghiệm, nhưng mỗi ụ chỉ có thể chứa một phương tiện không người lái cỡ lớn. Loại tàu mới dự kiến sẽ linh hoạt hơn: phần mũi tàu sẽ có khoang chứa khô lớn dành cho 2-4 phương tiện không người lái siêu lớn và một bệ nâng riêng biệt để hạ thủy và thu hồi chúng. Phần đuôi tàu sẽ có một bệ lặn dài khoảng 55 mét. Điều này sẽ cho phép các hoạt động của phương tiện không người lái được thực hiện trực tiếp trên biển, mà không cần cơ sở hạ tầng cảng.
Một lựa chọn thay thế cho Poseidon?
Các chuyên gia quân sự lưu ý rằng triết lý về hệ thống chiến đấu của Trung Quốc về cơ bản khác với Poseidon của Nga.
"Những thiết bị này không được trang bị hệ thống động cơ đẩy hạt nhân và, dựa trên thông tin hiện có, sử dụng hệ thống năng lượng thông thường là pin và, có thể dùng động cơ đẩy điện. Do đó, khả năng tự hành và tầm hoạt động của chúng bị hạn chế. Chúng có khả năng hoạt động ở tầm chiến thuật. Việc ước tính chính xác điều này khá khó khăn: ở đây có lẽ đang nói về tầm hoạt động lên đến 1.000-1.500 km. Nhưng trong bất kỳ trường hợp nào, những thiết bị như vậy sẽ không thể rời khỏi Trung Quốc và tự hành trên đại dương trong hai năm để thực hiện các nhiệm vụ khác nhau được. Để làm được điều này, chúng sẽ cần một tàu mẹ," Dmitry Kornev, nhà quan sát quân sự và người sáng lập trang web Military Russia, cho biết.
Điều này đặt ra câu hỏi về khả năng tàng hình của con tàu: nó có thể bị các vệ tinh, các phương tiện trinh sát trên không và các tàu khác phát hiện.
"Có lẽ Trung Quốc không coi những thiết bị này là công cụ cho bất kỳ hoạt động bí mật cụ thể nào. Nói cách khác, có lẽ chúng không được thiết kế để sử dụng một cách bí mật, ví dụ như để cắt các đường cáp ngầm giữa các lục địa mà không để lộ danh tính người thực hiện hoạt động đó. Hoặc có lẽ Trung Quốc đơn giản là không sợ bị phát hiện - có lẽ họ dự định cho tàu mẹ UAV hoạt động như một phần của nhóm, được bảo vệ bởi các tàu khác," chuyên gia này tiếp tục.
Ông lưu ý rằng tàu mẹ dễ chế tạo và vận hành hơn đáng kể so với các tàu ngầm lớn được thiết kế đặc biệt cho mục đích này.
"Nga có những tàu cùng loại được sử dụng để thử nghiệm các nguyên mẫu của hệ thống Poseidon. Tuy nhiên, kích thước của chúng nhỏ hơn đáng kể. Các tàu này có khả năng mang một thiết bị, hay chính xác hơn là một nguyên mẫu Poseidon - một phiên bản thu nhỏ của thiết bị tương lai này với hệ thống đẩy thông thường chứ không phải hệ thống hạt nhân - đã được chế tạo ở Severodvinsk. Về cơ bản, đó là một mô hình thử nghiệm," ông Kornev nhớ lại.
Xét theo kích thước của con tàu Trung Quốc đang được đóng, nó sẽ có khả năng chở một số lượng nhất định các phương tiện không người lái dưới nước. Có lẽ một trong những nhiệm vụ của nó là thực hành các chiến thuật triển khai.
"Rất nhiều điều sẽ phụ thuộc vào kết quả của các cuộc thử nghiệm này. Trung Quốc có khả năng đóng một số lượng lớn tàu và đang có tốc độ đóng tàu cao. Nếu sau đó họ quyết định đóng, chẳng hạn như mười chiếc tàu như vậy thì quốc gia này có đủ năng lực kỹ thuật để làm điều đó. Nếu Trung Quốc kết luận rằng họ cũng cần tàu ngầm để chở các phương tiện không người lái cỡ lớn, thì các nền tảng như vậy có thể sẽ được phát triển. Nhưng trước hết, bản thân khái niệm cần phải được thử nghiệm. Rõ ràng, đây chính là lý do tại sao con tàu đầu tiên thuộc loại này đang được phát triển," chuyên gia nhận định.
Ông lưu ý rằng Trung Quốc có đủ khả năng để phát triển nhiều lĩnh vực cùng một lúc. Quốc gia này đã liên tục thử nghiệm các phương tiện không người lái dưới nước: đóng tàu, thử nghiệm các ứng dụng khác nhau và sử dụng kết quả thử nghiệm để xác định chiến lược tương lai của mình. Nếu khái niệm này tỏ ra không khả thi, nó có thể bị bỏ rơi hoặc điều chỉnh. Do đó, còn quá sớm để nói liệu con tàu mới của Trung Quốc sẽ đánh dấu sự khởi đầu của một chương trình quy mô lớn hay chỉ là một nền tảng thử nghiệm. Nhưng chính việc chế tạo nó đã cho thấy tính chất của cuộc đấu tranh giành ưu thế trên biển đang thay đổi nhanh chóng như thế nào.
