Việt Nam muốn biến công nghệ thành tăng trưởng kinh tế bằng cách nào?
© Sputnik / Ha Linh
Đăng ký
Việt Nam đang đặt khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào trung tâm của mô hình tăng trưởng mới. Nhưng với mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam đang tìm lời giải cho bài toán, làm thế nào để công nghệ giảm chi phí cho doanh nghiệp và tăng thu nhập cho người dân.
AI, dữ liệu lớn, tự động hóa và các nền tảng số đang thay đổi nhanh cách doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ. Việt Nam cũng đang thúc đẩy mạnh việc đưa những công nghệ này vào nền kinh tế.
Đổi mới sáng tạo phải đo bằng hiệu quả
Việt Nam hiện đứng thứ 43/139 nền kinh tế trong Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu 2026, tăng một bậc so với năm trước. Hệ sinh thái khởi nghiệp có hơn 4.000 doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân, cùng khoảng 208 quỹ đầu tư mạo hiểm và hơn 1.400 tổ chức hỗ trợ.
Tuy nhiên, năng lực đổi mới công nghệ của doanh nghiệp trong nước vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Nhiều doanh nghiệp vẫn chủ yếu gia công, lắp ráp, tạo ra giá trị gia tăng thấp và chưa làm chủ được công nghệ lõi. Trong khi đó, Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Tại Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia 2026, diễn ra tại Hà Nội, ngày 4/10, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho hay, những động lực truyền thống như vốn, lao động, tài nguyên và mở rộng quy mô sản xuất sẽ khó đủ để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong dài hạn. Nền kinh tế cần thêm năng suất, công nghệ, sản phẩm và giá trị gia tăng mới.
Một số hình ảnh tại Lễ chào mừng Ngày hội đổi mới sáng tạo quốc gia 2026
© Ảnh : Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam
Phó Thủ tướng cho rằng, đổi mới sáng tạo phải tạo ra kết quả cụ thể cho nền kinh tế, doanh nghiệp và người dân.
“Đối với nền kinh tế, “đổi mới sáng tạo” phải góp phần tăng năng suất, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và nguồn lực, tạo ra sản phẩm, dịch vụ, ngành nghề và thị trường mới. Đối với Nhà nước, “đổi mới sáng tạo” phải góp phần đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng dịch vụ công và giải quyết tốt hơn những vấn đề phát triển. Đối với doanh nghiệp, “đổi mới sáng tạo” phải giúp ứng dụng, đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng, giảm chi phí, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Đối với người dân, thành quả cuối cùng của “đổi mới sáng tạo” phải là việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, sản phẩm và dịch vụ tốt hơn, chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng lên”, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh tại buổi lễ.
Tại sự kiện, Phó Thủ tướng yêu cầu doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo. Nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp cần được kết nối tốt hơn với viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia, nguồn vốn và thị trường.
Mục tiêu là những công nghệ có khả năng ứng dụng phải được đưa vào thử nghiệm, phát triển thành sản phẩm và bán được trên thị trường trong nước cũng như quốc tế. Muốn vậy, chính sách cũng phải thay đổi.
Một số hình ảnh tại Lễ chào mừng Ngày hội đổi mới sáng tạo quốc gia 2026
© Ảnh : Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam
“Bộ Khoa học và Công nghệ cũng phải bắt đầu từ chính mình: đổi mới cách đặt hàng, tài trợ, đánh giá và hỗ trợ ứng dụng kết quả nghiên cứu; đưa chính sách đến gần hơn với nhu cầu thực tế; lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo. <...> Mỗi người chủ động hơn một bước, mỗi tổ chức đổi mới thêm một việc, chúng ta sẽ cùng tạo nên năng lực phát triển mới cho đất nước. Đó cũng là tinh thần của Ngày hội đổi mới sáng tạo hôm nay”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh tại Lễ chào mừng Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia 2026.
Nếu chính sách phải gần hơn với thực tế, thì đổi mới sáng tạo cũng không thể được triển khai theo một công thức chung cho mọi ngành, mọi địa phương.
Nhà nước nên là nhà tiêu dùng đầu tiên của các doanh nghiệp công nghệ
Chia sẻ với Sputnik bên lề sự kiện, ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) cho rằng, cách tiếp cận này cần được cụ thể hóa theo từng ngành, từng địa phương.
“Thay vì trước đây chúng ta nói về đổi mới sáng tạo nói chung, bây giờ cần gắn đổi mới sáng tạo với từng ngành, từng lĩnh vực. Ví dụ, đối với những địa phương có lĩnh vực nông nghiệp phát triển thì tập trung vào đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp và những lĩnh vực liên quan. Đối với các địa phương có công nghiệp phát triển thì tập trung vào đổi mới sáng tạo trong công nghiệp”.
Theo ông Hoài, Việt Nam đã tạo ra được những sản phẩm và công nghệ mới. Vấn đề khó hơn nằm ở việc tìm khách hàng và đưa sản phẩm ra thị trường.
Với những sản phẩm công nghệ cần vốn lớn và thời gian dài để hoàn thiện, doanh nghiệp khó tự giải quyết tất cả. Phó Giám đốc NIC cho rằng, Nhà nước cần tham gia sâu hơn vào quá trình này. Một cách để giải bài toán thị trường, theo ông Hoài, là Nhà nước trở thành khách hàng đầu tiên của doanh nghiệp công nghệ và startup.
“Để thương mại hóa được những sản phẩm, ví dụ như các sản phẩm robot, sản phẩm chip, đòi hỏi phải có sự đồng hành rất quyết liệt của Nhà nước. Vai trò của Nhà nước nên là nhà tiêu dùng đầu tiên của các doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp start-up, bởi khi có thị trường thì các doanh nghiệp sẽ tự tin hơn để đầu tư những giai đoạn tiếp theo và cũng như họ có cơ hội để mở rộng ra thị trường thế giới. Và khi Nhà nước là nhà tiêu dùng thì cũng là một trong những uy tín để họ tự tin quảng bá nhiều hơn”, Phó Giám đốc NIC Võ Xuân Hoài chia sẻ với Sputnik.
Nhấn mạnh thêm, ông Võ Xuân Hoài cho rằng, bên cạnh hỗ trợ về vốn, Nhà nước phải tạo cho doanh nghiệp một môi trường để họ có khả năng kết nối công nghệ, mở rộng thị trường ngay trong nước cũng như tiếp cận thị trường quốc tế.
Doanh nghiệp công nghệ Việt cần gì để đi xa hơn?
Đây cũng là vấn đề mà các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đang gặp thách thức. Điển hình như Meey Group, một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ bất động sản (Proptech), phát triển các nền tảng số phục vụ tra cứu quy hoạch, định giá và giao dịch bất động sản.
Theo đại diện doanh nghiệp, mục tiêu của hệ sinh thái này nhằm giải quyết những vấn đề mà người dân và doanh nghiệp gặp phải trong quá trình giao dịch, đồng thời tăng tính minh bạch của thị trường.
Mục tiêu xa hơn của doanh nghiệp này là đưa sản phẩm công nghệ Việt Nam ra thị trường quốc tế, mở rộng quy mô và tiếp cận thêm các nguồn vốn bên ngoài. Với doanh nghiệp công nghệ như ông Chung, chính sách thuận lợi mới là điều kiện cần. Dữ liệu và vốn vẫn là những vấn đề lớn khi doanh nghiệp muốn mở rộng hoạt động.
“Chúng tôi cũng rất mong thời gian tới doanh nghiệp sẽ tiếp tục nhận được sự hỗ trợ, bởi còn rất nhiều khó khăn về dữ liệu, nguồn vốn và nhiều vấn đề khác. Doanh nghiệp cần sự ủng hộ của các cơ quan quản lý nhà nước để thúc đẩy, hỗ trợ mạnh mẽ hơn, tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa”, ông Hoàng Mai Chung là nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị của Meey Group bày tỏ.
Doanh nghiệp Nhật Bản nhìn thấy gì ở Việt Nam?
Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng đang thu hút các doanh nghiệp nước ngoài tìm kiếm cơ hội đưa công nghệ vào sản xuất và phát triển thị trường tại đây.
Tại Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia 2026, các doanh nghiệp nước ngoài cũng tìm kiếm cơ hội đưa công nghệ vào Việt Nam, ứng dụng vào sản xuất và phát triển cùng doanh nghiệp, người sản xuất trong nước.
Nông nghiệp là một ví dụ. Sau Thái Lan, Việt Nam là nước Đông Nam Á thứ hai mà Tập đoàn Chitose (Nhật Bản) lựa chọn để đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Hiện doanh nghiệp tập trung phát triển các công nghệ hướng tới giảm tác động đến môi trường, đồng thời giúp người nông dân duy trì sản xuất và nâng cao giá trị nông sản trong dài hạn.
“Chúng tôi tin rằng Việt Nam có điều kiện thuận lợi để phát triển hoạt động kinh doanh nông nghiệp công nghệ cao. Đó cũng là lý do chúng tôi quyết định bắt đầu hoạt động kinh doanh tại Việt Nam”, ông Fumiya Murayama cho hay.
Điều đáng chú ý là Chitose không chỉ nhìn Việt Nam như một thị trường để bán công nghệ. Theo đại diện doanh nghiệp, Việt Nam có những điều kiện thuận lợi để kết hợp với kinh nghiệm và công nghệ của Nhật Bản, từ đó phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp ngay tại Việt Nam.
“Tôi tin rằng Việt Nam có điều kiện rất thuận lợi để phát triển nông nghiệp. Nếu hai bên hợp tác, chúng tôi có thể chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm về ứng dụng công nghệ vào nông nghiệp, trong khi Việt Nam có những vùng đất với điều kiện thuận lợi cho sản xuất. Sự kết hợp này có thể giúp hai bên tạo ra những sản phẩm chất lượng tốt với sản lượng lớn”, vị Tổng Giám đốc nhấn mạnh.
Lựa chọn của Chitose cũng cho thấy, sức hấp dẫn của Việt Nam đối với các doanh nghiệp muốn đưa công nghệ cao vào sản xuất.
Bên cạnh điều kiện tự nhiên và quy mô sản xuất nông nghiệp, Việt Nam đang hoàn thiện cơ sở pháp lý và chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học - công nghệ, tạo thêm dư địa cho các doanh nghiệp công nghệ cao triển khai hoạt động và hợp tác với khu vực sản xuất trong nước.
“Chúng tôi hy vọng có thể giúp người nông dân và ngành nông nghiệp tạo ra những sản phẩm có sức cạnh tranh cao hơn, chẳng hạn như sản phẩm ngon hơn và tốt cho sức khỏe hơn. Qua đó, sản phẩm nông nghiệp có thể nâng cao năng lực cạnh tranh tại Đông Nam Á cũng như trên thị trường thế giới, bao gồm châu Âu và Mỹ”, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Chitose Agriculture (thuộc Tập đoàn Chitose) - ông Fumiya Murayama chia sẻ với Sputnik.
Rõ ràng, mục tiêu không dừng ở việc đưa công nghệ vào thị trường, mà hướng tới tạo ra sản phẩm có chất lượng và sức cạnh tranh cao hơn, từ chính hoạt động sản xuất tại Việt Nam.
Sự lựa chọn của tập đoàn nông nghiệp công nghệ cao Nhật Bản cũng chạm đúng vào bài toán mà Việt Nam đang đặt ra cho đổi mới sáng tạo. Đó là làm thế nào để công nghệ đi được vào sản xuất và tạo ra giá trị kinh tế cụ thể.
21 Tháng Chín, 22:12
Như Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh tại Ngày hội đổi mới sáng tạo 2026, đổi mới sáng tạo chỉ thực sự tạo ra giá trị khi kết quả có thể đo đếm được khi doanh nghiệp làm ra sản phẩm tốt hơn, giảm chi phí, mở rộng thị trường; người lao động có việc làm và thu nhập tốt hơn; nền kinh tế tăng năng suất và tạo thêm giá trị gia tăng.
Đó cũng là cách Việt Nam đang tìm câu trả lời cho bài toán Làm thế nào để công nghệ trở thành một nguồn tăng trưởng mới của nền kinh tế.
