Các nhà máy điện hạt nhân là nền tảng của an ninh năng lượng Việt Nam

© Sputnik / Maksim Blinov / Chuyển đến kho ảnhCông nhân tại công trường xây dựng nhà máy điện hạt nhân Kursk-2
Công nhân tại công trường xây dựng nhà máy điện hạt nhân Kursk-2 - Sputnik Việt Nam, 1920, 27.02.2026
Đăng ký
Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 14 được tổ chức ngay sau năm 2025 - năm kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, đã đề ra những mục tiêu đầy tham vọng cho "Kỷ nguyên vươn mình" nhằm giúp Việt Nam thoát khỏi "bẫy thu nhập trung bình" và trở thành một quốc gia công nghiệp phát triển.
Các văn kiện của Đại hội đã xác định ba bước đột phá chiến lược mà nếu thiếu chúng thì không thể đạt được các mục tiêu này. Trong đó có bước đột phá hạ tầng: hiện đại hóa giao thông, số hóa và đặc biệt là cơ sở hạ tầng năng lượng. Để thực hiện bước đột phá này, Việt Nam đang tái khởi động chiến lược phát triển năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình.

Việc tái khởi động chương trình điện hạt nhân là sự tiếp nối công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước

"Ban lãnh đạo đất nước đã nhận thức rằng mô hình phát triển kinh tế dựa vào than đá và các nguồn năng lượng tái tạo đã cạn kiệt. Để đảm bảo hoạt động của các động lực tăng trưởng mới của Việt Nam - nền kinh tế số và ngành công nghiệp bán dẫn - cần có nguồn điện nền ổn định, mà chỉ có năng lượng hạt nhân mới có thể cung cấp. –Tiến sĩ Kinh tế Nguyễn Anh Phương, chuyên gia về phát triển ngành nhiên liệu và năng lượng tại Việt Nam, giám đốc công ty “Vostok Business Consulting” cho biết.

Trong bài phát biểu kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của việc tự chủ năng lượng, coi đây là yếu tố cốt lõi để bảo đảm độc lập, tự chủ dân tộc trong kỷ nguyên mới. Sự phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch và sự bất ổn của lưới điện được xem là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia, tương đương với các mối đe dọa quân sự trong quá khứ. Do đó, việc tái khởi động chương trình hạt nhân không chỉ đơn thuần là một giải pháp kỹ thuật, mà còn là sự tiếp nối công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Nhà máy điện hạt nhân đang khẳng định lại vai trò là biểu tượng của sức mạnh công nghệ hiện đại, tự chủ năng lượng và xu hướng phát triển bền vững của một Việt Nam thống nhất”.

hủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Phiên họp lần thứ năm của Ban Chỉ đạo xây dựng nhà máy điện hạt nhân - Sputnik Việt Nam, 1920, 12.02.2026
Việt Nam sắp báo cáo kết quả đàm phán điện hạt nhân với Nga
Như chúng ta biết, đây không phải là lần đầu tiên Việt Nam xem xét việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân. Năm 2016, Quốc hội Việt Nam đã thông qua nghị quyết đình chỉ dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận-1 (hợp tác với Nga) và Ninh Thuận-2 (hợp tác với Nhật Bản). Có hai lý do chính cho quyết định đó. Thứ nhất là những lo ngại sau thảm họa Fukushima về sự an toàn của nhà máy tương lai, dự kiến ​​xây dựng tại tỉnh Ninh Thuận, một khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão mạnh và lốc xoáy. Thứ hai là chi phí xây dựng quá cao. Chi phí xây dựng hai nhà máy điện hạt nhân ước tính khoảng 18-22 tỷ USD. Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chậm lại, chính phủ đã quyết định chuyển hướng nguồn vốn khổng lồ này sang các dự án cơ sở hạ tầng cấp thiết hơn – xây dựng đường bộ cao tốc Bắc-Nam và sân bay Long Thành. Hơn nữa, vào giữa những năm 2010, than đá vẫn còn rẻ, và công nghệ năng lượng mặt trời cũng trải qua một cuộc cách mạng về chi phí, trở thành một trong những nguồn điện rẻ nhất thế giới. Có vẻ như sự kết hợp giữa các nhà máy điện than và sự phát triển nhanh chóng của các nguồn năng lượng tái tạo sẽ đáp ứng được nhu cầu của đất nước và loại bỏ rủi ro hạt nhân.

Cuộc khủng hoảng năm 2023 và phản ứng của Việt Nam

"Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của năng lượng mặt trời đã gây ra những vấn đề mang tính hệ thống, - ông Nguyễn Anh Phương giải thích. - Ví dụ, các tấm pin mặt trời hoạt động dựa trên hiệu ứng quang điện, tạo ra điện nhiều nhất vào ban ngày, khi mức tiêu thụ vừa phải. Nhưng khi mặt trời lặn, pin mặt trời dừng sản xuất điện. Cùng lúc, người dân về nhà, bật điều hòa, thiết bị gia dụng, làm tăng nhu cầu điện đột biến. Lưới điện không thể xử lý việc truyền tải lượng điện dư thừa từ miền Nam lên miền Bắc công nghiệp. Điểm không thể quay lại là mùa hè năm 2023. Sự kết hợp giữa hiện tượng khí hậu El Niño gây ra hạn hán và mực nước thấp tại các nhà máy thủy điện cùng với nắng nóng bất thường đã dẫn đến sự sụp đổ của lưới điện ở miền Bắc. Tình trạng mất điện luân phiên xảy ra, buộc các nhà máy của Samsung, Foxconn và Canon tại các khu công nghiệp ở các tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang phải đóng cửa, gây thiệt hại hàng triệu đô la cho các công ty này. Các nhà đầu tư nước ngoài đã gửi một tín hiệu mạnh mẽ tới chính phủ: sự bất ổn năng lượng, đặc biệt là nguy cơ thiếu điện, đang trở thành thách thức lớn nhất đe dọa trực tiếp đến kế hoạch mở rộng sản lượng và mục tiêu tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Ngân hàng Thế giới ước tính rằng cuộc khủng hoảng thiếu điện tại miền Bắc Việt Nam vào tháng 5-6/2023 đã gây thiệt hại ước tính khoảng 1,4 tỷ USD, tương đương khoảng 1,4% GDP. Cuộc khủng hoảng này đã phá tan ảo tưởng rằng than đá và thủy điện có thể đóng vai trò như một chính sách bảo hiểm đáng tin cậy. Thủy điện tỏ ra nhạy cảm với biến đổi khí hậu, trong khi than đá phải đối mặt với áp lực quốc tế và các vấn đề về nguồn cung. Lãnh đạo đất nước nhận ra rằng nếu không có một nguồn phát điện cơ bản mạnh mẽ, không phụ thuộc vào thời tiết, tham vọng của "Kỷ nguyên vươn mình" sẽ chỉ nằm trên giấy tờ”.

Nhà máy điện hạt nhân - Sputnik Việt Nam, 1920, 11.02.2026
Việt Nam chốt công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ
Đảng và Chính phủ đã phản ứng nhanh chóng và dứt khoát trước những bài học năm 2023. Quốc hội đã thông qua nghị quyết bãi bỏ lệnh cấm năm 2016. Điện hạt nhân chính thức trở lại chiến lược phát triển năng lượng quốc gia trong Quy hoạch Điện VIII (PDP8): công suất điện hạt nhân được dự kiến đạt khoảng 4.000-6.400 MW vào giai đoạn 2030-2035 và có tiềm năng mở rộng đáng kể lên mức 10.500-14.000 MW vào năm 2050. Các văn kiện của Đại hội Đảng lần thứ 14 đã ghi nhận những nguyên tắc sau: chương trình điện hạt nhân được coi là một cam kết dài hạn khoảng 100 năm, bao gồm toàn bộ vòng đời từ khâu chuẩn bị, xây dựng, vận hành cho đến tháo dỡ và quản lý chất thải. Một cơ quan quản lý an toàn hạt nhân độc lập sẽ được thành lập, và các tập đoàn nhà nước EVN và PetroVietnam được chỉ định là nhà đầu tư dự án, nhấn mạnh vị thế chiến lược của các cơ sở này.

Tại sao Rosatom là sự lựa chọn tốt nhất?

“Trong bối cảnh địa chính trị phức tạp hiện nay, việc lựa chọn đối tác để tái khởi động chương trình hạt nhân không hề dễ dàng, - chuyên gia Việt Nam nhận định. - Việt Nam theo đường lối “ngoại giao cây tre” đã đàm phán với Hàn Quốc, Hoa Kỳ và Pháp. Tuy nhiên, Liên bang Nga và Tập đoàn Nhà nước Rosatom vẫn duy trì và củng cố vị thế là các đối tác chiến lược chủ chốt. Sự lựa chọn Rosatom không chỉ dựa trên mối quan hệ hữu nghị lịch sử, mà còn là sự cân nhắc thực dụng. Rosatom đã đưa ra “Gói đề nghị tích hợp” độc đáo cho Việt Nam giúp giải quyết tất cả những khó khăn của một quốc gia mới gia nhập câu lạc bộ hạt nhân: cung cấp các lò phản ứng VVER-1200 thế hệ III+ hiện đại, đáp ứng mọi mối lo ngại về an toàn; đảm bảo nguồn cung cấp nhiên liệu hạt nhân cho toàn bộ vòng đời của nhà máy; sự sẵn lòng của Nga trong việc tiếp nhận nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng để tái chế hoặc hỗ trợ quản lý an toàn; cung cấp các khoản vay xuất khẩu của nhà nước với điều kiện ưu đãi; hỗ trợ thành lập Trung tâm Khoa học và Công nghệ Hạt nhân và nội địa hóa sản xuất linh kiện; và một chương trình đào tạo quy mô lớn tại các trường đại học chuyên ngành của Nga”.
Nhà máy điện hạt nhân Novovoronezh - Sputnik Việt Nam, 1920, 07.02.2026
Nhà máy điện hạt nhân tại Việt Nam có thể hoàn thành đúng thời hạn không?

Không chỉ Ninh Thuận mà cả Hà Tĩnh

Trong quá trình tái khởi động chương trình hạt nhân, một trong những vấn đề cấp bách nhất là việc lựa chọn địa điểm xây dựng, - ông Nguyễn Anh Phương nói tiếp. - Tỉnh Ninh Thuận (các địa điểm Phú Đình và Vinh Hải) đang ở mức độ sẵn sàng cao. Tuy nhiên, vì Ninh Thuận đã trở thành thủ phủ năng lượng tái tạo của Việt Nam, việc tập trung thêm 4.000 MW công suất điện hạt nhân tại đây sẽ tạo ra lượng điện dư thừa khổng lồ trong khu vực, mà ngành công nghiệp địa phương không thể tiêu thụ hết. Điều này sẽ đòi hỏi việc xây dựng các đường dây truyền tải điện siêu cao áp tại Việt Nam là một thách thức lớn, vừa tốn kém chi phí đầu tư, vừa chịu tổn thất điện năng trong quá trình vận hành, làm giảm hiệu suất tổng thể của hệ thống. Do đó, địa điểm tại xã Kỳ Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, hiện đã trở thành ưu tiên hàng đầu. Nơi đây gần hơn với miền Bắc Việt Nam, trung tâm chính của tình trạng thiếu năng lượng. Việc tập trung toàn bộ công suất ở miền Nam (năng lượng tái tạo và khí đốt) và thiếu một cơ sở đáng tin cậy ở miền Bắc (nơi nguồn tài nguyên thủy điện đã cạn kiệt) là một sai lầm chiến lược. Nhà máy điện hạt nhân Hà Tĩnh sẽ cân bằng hệ thống năng lượng của cả nước về mặt địa lý. Theo ước tính hiện tại của Bộ Công Thương, đây sẽ là chiến lược hỗn hợp. Dự án Ninh Thuận-1 được xác định là dự án trọng điểm, được ưu tiên chuẩn bị các điều kiện để tái khởi động trước, vì đây là dự án được chuẩn bị tốt nhất, với mục tiêu đưa vào vận hành thương mại trong giai đoạn 2030-2032. Ngay sau đó hoặc song song, công tác chuẩn bị cho địa điểm Hà Tĩnh sẽ bắt đầu, với kế hoạch đưa vào vận hành vào năm 2035.
Đoàn đại biểu Việt Nam tham quan thành tựu của Nga tại Nhà máy điện hạt nhân Leningrad - Sputnik Việt Nam, 1920, 05.02.2026
Đoàn đại biểu Việt Nam tham quan thành tựu của Nga tại Nhà máy điện hạt nhân Leningrad
Ông Nguyễn Anh Phương cho rằng việc khôi phục chương trình hạt nhân dựa trên các công nghệ của Rosatom đã được chứng minh qua thực tế vận hành và Kế hoạch thực hiện Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia là câu trả lời của Việt Nam đối với những thách thức của thế kỷ 21.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала