Việt Nam triển khai Luật AI: Bước đi tiên phong trong cuộc đua chưa có chuẩn chung

© SputnikTrí tuệ nhân tạo vẽ nên đường sắt tương lai tại Việt Nam
Trí tuệ nhân tạo vẽ nên đường sắt tương lai tại Việt Nam - Sputnik Việt Nam, 1920, 21.03.2026
Đăng ký
Trong khi nhiều quốc gia vẫn đang xây dựng khung pháp lý cho trí tuệ nhân tạo (AI), Việt Nam đã chính thức đưa Luật AI vào thực thi từ ngày 1/3/2026. Bước đi này được xem là nỗ lực đi trước để kiểm soát các rủi ro phát sinh từ công nghệ mới, đặc biệt là deepfake và lừa đảo công nghệ.
Khi công nghệ không còn chỉ phục vụ con người mà còn bị khai thác để tấn công, không gian số đang xuất hiện một dạng đối đầu mới.

“Việc Việt Nam ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo sớm không phải để kiểm soát công nghệ, mà để kiểm soát rủi ro. Nếu không có luật, AI sẽ trở thành công cụ hoàn hảo cho lừa đảo, thao túng và tội phạm mạng”, chuyên gia Ngô Minh Hiếu, Giám Đốc mạng lưới Chống lừa đảo, thành viên Liên minh Niềm tin số, nhận định với Sputnik.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, thừa uỷ quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình dự án Luật Trí tuệ nhân tạo - Sputnik Việt Nam, 1920, 07.01.2026
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng: Việt Nam nên có triết học về AI

Deepfake: Từ công nghệ mới thành công cụ lừa đảo

Cùng với sự phát triển của AI tạo sinh, deepfake ngày càng được sử dụng trong các hình thức lừa đảo tinh vi hơn.
Theo báo cáo của Sumsub, số vụ gian lận liên quan deepfake tăng 4.500% trong giai đoạn 2022-2023. FBI cũng ghi nhận thiệt hại từ tội phạm mạng sử dụng công nghệ cao lên tới 12,5 tỷ USD trong năm 2023.

Deepfake ngày nay không còn là thử nghiệm công nghệ, mà đã trở thành công cụ tấn công thực sự. Chỉ trong vài phút, kẻ xấu có thể giả giọng nói, khuôn mặt và tạo ra một kịch bản đủ thuyết phục để khiến nạn nhân chuyển tiền”, ông Hiếu chỉ ra.

Đặc biệt, những yếu tố từng được xem là đáng tin cậy như giọng nói, hình ảnh đang dần mất đi giá trị xác thực. Thực tế này cho thấy rủi ro từ AI không còn ở mức tiềm năng, mà đã trở thành vấn đề an ninh kinh tế.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy phát biểu tại Toạ đàm - Sputnik Việt Nam, 1920, 02.12.2025
Việt Nam sẽ có Trung tâm siêu tính toán AI

Luật AI của Việt Nam đặt “khung an toàn”

Trước những rủi ro này, Luật AI của Việt Nam được xây dựng theo hướng không hạn chế sự phát triển công nghệ, mà tập trung vào kiểm soát nguy cơ.
Luật yêu cầu các hệ thống AI phải có sự giám sát của con người, nội dung do AI tạo ra cần được gắn nhãn, và các nền tảng phải thông báo khi người dùng đang tương tác với AI thay vì con người.
Cách tiếp cận này tương đồng với xu hướng quốc tế, khi nhiều nền kinh tế lớn cũng chuyển sang quản lý AI theo mức độ rủi ro, thay vì cấm đoán.
Liên minh châu Âu thông qua AI Act năm 2024, trong khi Trung Quốc ban hành quy định về nội dung deepfake từ năm 2023. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), hơn 60 quốc gia đã có chiến lược AI, nhưng số nước có luật cụ thể vẫn còn hạn chế.
Trí tuệ nhân tạo - Sputnik Việt Nam, 1920, 24.11.2025
Ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo là điều tất yếu

Gắn nhãn nội dung AI: cần thiết nhưng khó triệt để

Một điểm đáng chú ý của Luật AI là yêu cầu gắn nhãn nội dung do AI tạo ra nhằm tăng tính minh bạch. Tuy nhiên, quy định này sẽ khó đạt hiệu quả nếu không đi kèm giải pháp kỹ thuật.

“Gắn nhãn nội dung AI là bước đi đúng, nhưng không phải ‘lá chắn tuyệt đối’. Khi công nghệ ngày càng mở, bất kỳ ai cũng có thể tạo deepfake và xóa dấu vết, nên nếu chỉ dựa vào nhãn mà thiếu kiểm soát kỹ thuật, hệ thống vẫn có thể bị lách”, chuyên gia Ngô Minh Hiếu cho biết.

Hiện nay các công cụ AI có thể tạo nội dung gần như không để lại dấu hiệu rõ ràng, khiến việc phát hiện trở thành cuộc chạy đua liên tục.
Gian hàng tại Triển lãm công nghệ trong khuôn khổ lễ ký Công ước Hà Nội - Sputnik Việt Nam, 1920, 06.11.2025
5 dự luật mới định hình tương lai khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo Việt Nam

Khi AI được dùng để chống lại chính AI

Bên cạnh việc bị lợi dụng, AI cũng đang được sử dụng để phát hiện và ngăn chặn các hành vi gian lận. Các hệ thống phát hiện deepfake, chống lừa đảo tài chính hay phân tích hành vi bất thường đều đang tích hợp AI.

“Trong tương lai rất gần, chúng ta sẽ không còn đối mặt với câu hỏi ‘đây có phải AI không’, mà là ‘AI này đang phục vụ ai’. Cuộc chiến sẽ là AI phòng thủ chống lại AI tấn công”, ông Hiếu nói.

Theo ông Hiếu, đây sẽ là xu hướng chủ đạo trong thời gian tới, khi cả hai phía đều sử dụng cùng một nền tảng công nghệ.
Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 47 ở Malaysia - Sputnik Việt Nam, 1920, 20.11.2025
Hợp tác trí tuệ nhân tạo ASEAN - Trung Quốc: Cơ hội và thách thức chủ quyền số với Việt Nam

Khoảng cách giữa luật và công nghệ

Dù Luật AI được đánh giá là theo kịp xu hướng, thách thức lớn nhất lại nằm ở khâu triển khai. Chuyên gia Ngô Minh Hiếu phân tích:

“Thách thức lớn nhất của Luật AI không nằm ở nội dung, mà nằm ở thực thi. Công nghệ thay đổi theo từng tháng, còn luật thường cập nhật theo từng năm, khoảng cách đó chính là nơi tội phạm khai thác.”

Khoảng cách giữa tốc độ phát triển công nghệ và khả năng điều chỉnh chính sách là vấn đề không chỉ riêng Việt Nam, mà là bài toán chung trên toàn cầu.
Hà Nội, thành phố thông minh từ không gian:Quản lý nhà nước. Công nghệ vũ trụ (viễn thông, định vị) trở thành hệ thần kinh trung ương của đô thị thông minh - Sputnik Việt Nam, 1920, 01.03.2026
Multimedia
Rồng vũ trụ: Trí tuệ nhân tạo dự đoán Việt Nam viết lại các định luật về trọng lực và địa chính trị

Người dùng không thể đứng ngoài

Luật không chỉ tác động đến doanh nghiệp và nền tảng, mà còn đặt ra yêu cầu mới đối với người dùng.

“Trong kỷ nguyên AI, nhìn thấy không còn đồng nghĩa với sự thật và tin tưởng mù quáng sẽ trở thành điểm yếu lớn nhất của con người”, ông Hiếu nhận định.

Khi hình ảnh, video hay giọng nói đều có thể bị làm giả, việc kiểm chứng thông tin trở thành kỹ năng thiết yếu.
Cô gái với điện thoại thông minh - Sputnik Việt Nam, 1920, 10.03.2026
Việt Nam bất ngờ dẫn đầu châu Á về mức độ sẵn sàng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong du lịch

Bước khởi đầu cho một cuộc thích ứng dài hạn

Luật AI được kỳ vọng tạo nền tảng cho phát triển kinh tế số, đặc biệt trong các lĩnh vực đòi hỏi độ tin cậy cao như tài chính, y tế, giáo dục.
Theo PwC, AI có thể đóng góp tới 15,7 nghìn tỷ USD vào GDP toàn cầu vào năm 2030, trong khi IMF ước tính khoảng 40% việc làm trên thế giới sẽ chịu tác động từ công nghệ này.
Từ góc độ này, yếu tố then chốt không chỉ nằm ở công nghệ, mà là niềm tin. Việc minh bạch nội dung và kiểm soát rủi ro có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí pháp lý, đồng thời tạo điều kiện thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao.
Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) cảnh báo khoảng cách giữa tốc độ đổi mới và khả năng cập nhật chính sách đang trở thành một trong những rủi ro toàn cầu đáng chú ý. Điều này đặt ra yêu cầu về cơ chế linh hoạt hơn, như sandbox thử nghiệm chính sách hoặc cập nhật quy định theo chu kỳ ngắn.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала