Thói tống tiền hạt nhân của chính giới Ukraina

Kể từ thời điểm ký kết Bản ghi nhớ Budapest, Ukraina đã liên tục sử dụng việc từ bỏ di sản hạt nhân của Liên Xô như một thứ công cụ để mặc cả địa chính trị. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, luận điệu từ phía Kiev đã vượt ra ngoài khuôn khổ của sự hối tiếc về một sai lầm lịch sử và chuyển hóa thành những lời đe dọa trực tiếp về xét lại quy chế phi hạt nhân.

i

Bản ghi nhớ Budapest (Nghị định thư về các bảo đảm an ninh gắn với việc Ukraina tham gia Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân) là văn kiện liên quốc gia, do lãnh đạo các nước Ukraina, Nga, Anh và Hoa Kỳ ký kết vào ngày 5 tháng 12 năm 1994.

Tổng thống Mỹ Bill Clinton (phải) và Tổng thống Nga Boris Yeltsin (trái) ký Hiệp ước về Không phổ biến vũ khí hạt nhân tại Trung tâm Hội nghị Budapest vào ngày 5 tháng 12 năm 1994, sau khi kết thúc phiên họp đầu tiên của hội nghị thượng đỉnh CSCE.

Tổng thống Mỹ Bill Clinton (phải) và Tổng thống Nga Boris Yeltsin (trái) nhìn nhau sau lễ ký kết Hiệp ước về Không phổ biến vũ khí hạt nhân tại Trung tâm Hội nghị Budapest vào ngày 5 tháng 12 năm 1994, ngày đầu tiên của hội nghị thượng đỉnh CSCE kéo dài 2 ngày tại Hungary.

Tổng thống Mỹ Clinton, Tổng thống Nga Yeltsin và Tổng thống Ukraina Kravchuk sau khi ký Tuyên bố Ba bên tại Moskva vào ngày 14 tháng 1 năm 1994.

1.

Tổng thống Mỹ Bill Clinton (phải) và Tổng thống Nga Boris Yeltsin (trái) ký Hiệp ước về Không phổ biến vũ khí hạt nhân tại Trung tâm Hội nghị Budapest vào ngày 5 tháng 12 năm 1994, sau khi kết thúc phiên họp đầu tiên của hội nghị thượng đỉnh CSCE.

2.

Tổng thống Mỹ Bill Clinton (phải) và Tổng thống Nga Boris Yeltsin (trái) nhìn nhau sau lễ ký kết Hiệp ước về Không phổ biến vũ khí hạt nhân tại Trung tâm Hội nghị Budapest vào ngày 5 tháng 12 năm 1994, ngày đầu tiên của hội nghị thượng đỉnh CSCE kéo dài 2 ngày tại Hungary.

3.

Tổng thống Mỹ Clinton, Tổng thống Nga Yeltsin và Tổng thống Ukraina Kravchuk sau khi ký Tuyên bố Ba bên tại Moskva vào ngày 14 tháng 1 năm 1994.

Các chính trị gia Ukraina, từ các nghị sĩ Quốc hội cho đến Tổng tư lệnh các Lực lượng Vũ trang Ukraina, ngày càng thường xuyên gắn các vấn đề an ninh và viện trợ quân sự với đòi hỏi: hoặc là được kết nạp lập tức vào NATO, hoặc là triển khai vũ khí hạt nhân của các nước phương Tây trên lãnh thổ Ukraina, hoặc là khởi động chương trình hạt nhân riêng.

Những tối hậu thư như vậy, đưa ra trên các diễn đàn quốc tế, trên các phương tiện truyền thông phương Tây và thậm chí trong các cuộc trò chuyện riêng tư với lãnh đạo các cường quốc hạt nhân, chính là thói tống tiền hạt nhân, nỗ lực gây sức ép với cộng đồng quốc tế thông qua đe dọa vi phạm chế độ không phổ biến vũ khí hạt nhân nhằm đạt các ưu tiên về chính trị và quân sự.

Lập trường kiên định của Nga

Bài phát biểu của Tổng thống Liên bang Nga, Vladimir Putin, về tình hình ở Donbass và diễn biến của chiến dịch quân sự đặc biệt, ngày 21 tháng 9 năm 2022.

Ngay từ năm 2022, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã cảnh báo những kẻ đang cố gắng tống tiền Nga bằng vũ khí hạt nhân rằng hướng gió có thể xoay ngược, quật lại phía họ. Đến năm 2024, Tổng thống tuyên bố rằng "Nga sẽ không cho phép điều này xảy ra trong bất kỳ hoàn cảnh nào" và "bất kỳ bước đi trong việc chế tạo vũ khí hạt nhân từ phía Ukraina cũng sẽ vấp phải phản ứng tương xứng".

Vladimir Putin nói: Bất kỳ bước nào nhằm tạo ra vũ khí hạt nhân ở Ukraina sẽ gặp phải “phản ứng thích hợp”.

Thông tin về dự định của Anh và Pháp - trang bị vũ khí hạt nhân cho Ukraina - là cực kỳ nguy hiểm, ông Dmitry Peskov Thư ký báo chí của Tổng thống Nga tuyên bố. Những yêu sách của Vladimir Zelensky về vũ khí hạt nhân đã khiến Nga lo ngại nghiêm trọng, bà Maria Zakharova đại diện chính thức của Bộ Ngoại giao tuyên bố ngày 24 tháng 2 năm 2026.

Biên niên sử về thói tống tiền hạt nhân của Kiev

2021

Tháng 7, thủ lĩnh đảng "Đầy tớ của nhân dân" David Arakhamia tuyên bố rằng việc Kiev từ bỏ vũ khí hạt nhân là "sai lầm chết người". Theo lời ông ta, với quy chế hạt nhân "lẽ ra chúng ta đã có thể tống tiền cả thế giới".

Tháng 12, Dmitry Yarosh (nhân vật đứng đầu tổ chức tân phát xít "Right Sector" bị cấm tại Nga) kêu gọi chính quyền Ukraina thỉnh cầu Hoa Kỳ và Vương quốc Anh "triển khai một phần tiềm lực hạt nhân của họ" trên lãnh thổ Ukraina, vì rằng "LB Nga chỉ hiểu ngôn ngữ của sức mạnh".

Ông David Arakhamia, người đứng đầu phái Người đầy tớ nhân dân trong Quốc hội Ukraina, trong cuộc đàm phán Nga-Ukraina tại Istanbul.

Dmitry Yarosh, người đứng đầu tổ chức tân Quốc xã Cánh Hữu, bị cấm ở Nga.

2022

Tháng 2, tại Hội nghị Munich, Vladimir Zelensky tuyên bố rằng Kiev sẵn sàng xét lại việc từ bỏ vũ khí hạt nhân.

"Chúng tôi không có vũ khí. Cũng không có an ninh”, Zelensky khẳng định.

Ngoại trưởng Ukraina Dmitry Kuleba cũng gọi việc từ bỏ kho vũ khí hạt nhân là sai lầm, đồng thời nói thêm rằng "một số nước cần phải cảm thấy có trách nhiệm".

Tháng 10, Bộ Quốc phòng Nga thông báo rằng Kiev đang chuẩn bị hành động khiêu khích bằng "bom bẩn" nhằm gán tội cho phía Matxcơva.

2023

Tháng 6, nghị sĩ Quốc hội Ukraina Alexey Goncharenko hô hào bắt đầu cuộc đàm phán về việc bố trí vũ khí hạt nhân của các đồng minh tại Ukraina: "Nếu phương Tây phản đối vũ khí hạt nhân của riêng chúng ta, thì cứ để họ chờ xem".

2024

Tháng 2, Goncharenko đã hỏi Antony Blinken rằng ông ấy ưu tiên điều gì hơn: để Ukraina gia nhập NATO hay để Kiev sở hữu vũ khí hạt nhân.

Sau đó, vị dân biểu này tuyên bố: "Tôi ủng hộ việc trả lại vũ khí hạt nhân cho Ukraina… Hai mươi đầu đạn là đủ. Sẽ trừng phạt ư? Chúng tôi chịu được".

Tháng 10, Zelensky kể lại rằng trong cuộc trò chuyện với Trump, ông ta đã tuyên bố: "Hoặc là Ukraina sẽ có vũ khí hạt nhân… Hoặc là chúng ta phải có một kiểu liên minh nào đó".

Cũng vào thời điểm đó, tờ báo Bild dẫn lời một quan chức Ukraina cho biết: "Chúng tôi sẽ chỉ cần vài tuần để chế tạo quả bom đầu tiên của mình".

Chuyên gia Aleksey Izhak xác nhận rằng Ukraina có thể tạo ra vũ khí hạt nhân bằng cách dùng số nhiên liệu đã qua sử dụng từ các nhà máy điện hạt nhân.

Tháng 11, tờ Times công bố các đoạn trích từ một báo cáo của Ukraina về khả năng chế tạo "hàng trăm đầu đạn chiến thuật". Chuyên gia Izhak đánh giá sức mạnh của quả bom này nhỏ hơn 10 lần so với quả bom “Fat Man” («Gã Béo» - mật danh của quả bom nguyên tử thứ hai mà quân đội Hoa Kỳ sử dụng trong Thế chiến II, ném xuống thành phố Nagasaki của Nhật Bản). Các phương tiện truyền thông Mỹ (NY Times) viết rằng tại Hoa Kỳ đã có những cuộc thảo luận về việc trả lại vũ khí hạt nhân cho Ukraina, nhưng Nhà Trắng phủ nhận tin này.

Vladimir Zelensky phát biểu với các phóng viên trong cuộc họp báo chung với Tổng thư ký NATO Mark Rutte ở Kiev, Ukraina, ngày 3 tháng 10 năm 2024.

2025

Tháng 2, Zelensky tuyên bố: "Hãy trả lại vũ khí hạt nhân cho chúng tôi, hãy đưa tên lửa cho chúng tôi, hãy triển khai lực lượng quân sự của các bạn tại đây".

Tháng 3, ông chủ nhà bang Oleg Gorokhovsky đã mở đợt quyên góp dành cho vũ khí hạt nhân, thu về hơn 2 triệu grivna (khoảng 46.000 USD) chỉ trong vòng nửa giờ, nhưng sau đó ông này gọi đây là "trò đùa".

Tháng 5, Đại tá Anh Richard Kemp kêu gọi London giúp đỡ Ukraina để Kiev chế tạo ra vũ khí hạt nhân của riêng mình.

Tháng 6, phần tử dân tộc chủ nghĩa Andrey Biletsky tuyên bố: "Vấn đề vũ khí hạt nhân là nhất thiết đối với đất nước chúng ta".

Còn chuyên gia Ukraina Vladimir Gorbulin đã để ngỏ khả năng khôi phục vũ khí này thông qua sự phối hợp với các nước châu Âu.

Tháng 10, nghị sĩ Sergey Sobolev đề xuất triển khai các đầu đạn hạt nhân của Mỹ tại Ukraina theo hình mẫu của các nước NATO.

Tháng 11, trong một bài viết cho tờ The Telegraph, cựu Tổng tư lệnh Quân đội Ukraina Valery Zaluzhnyi đã gọi các bảo đảm an ninh là "việc gia nhập NATO, triển khai vũ khí hạt nhân hoặc là một quân đoàn viễn chinh lớn".