Đưa Tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai: Việt Nam được gì và mất gì?

© Ảnh : TTXVN - Lê Thanh TùngÔng Lê Văn Cường - Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, chỉ tiêu tuyển sinh năm học 2026-2027 là 420 học sinh, trong khi có 5.566 thí sinh đăng ký dự thi. Với số lượng này, tỉ lệ chọi vào trường tương đương 1/13, tăng đáng kể so với năm trước.
Ông Lê Văn Cường - Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, chỉ tiêu tuyển sinh năm học 2026-2027 là 420 học sinh, trong khi có 5.566 thí sinh đăng ký dự thi. Với số lượng này, tỉ lệ chọi vào trường tương đương 1/13, tăng đáng kể so với năm trước.  - Sputnik Việt Nam, 1920, 18.07.2026
Đăng ký
Hà Nội dự kiến thí điểm đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai tại 20 cơ sở giáo dục từ năm học mới 2026-2027. Chủ trương mở ra cơ hội chuẩn bị nguồn nhân lực cho nền kinh tế tri thức, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về chất lượng giảng dạy, chi phí và khả năng giữ vững nền tảng tiếng Việt.

Tiếng Anh không còn chỉ là một môn học

Ngày 6/7/2026, UBND TP Hà Nội ban hành Kế hoạch số 259/KH-UBND về triển khai Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035. Thành phố dự kiến lựa chọn 20 cơ sở giáo dục, từ mầm non, phổ thông đến giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp, để triển khai các mô hình điểm.
Kế hoạch của Hà Nội cụ thể hóa Quyết định số 2371/QĐ-TTg ngày 27/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045.
Tuy nhiên, chủ trương này không đồng nghĩa toàn bộ học sinh tại 20 trường sẽ lập tức chuyển sang học tất cả môn Toán, Khoa học hay Tin học hoàn toàn bằng tiếng Anh.
Giờ học tiếng Việt của học sinh Trường Tiểu học Hiến Nam (phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên) - Sputnik Việt Nam, 1920, 29.10.2025
Tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học ở Việt Nam
Kế hoạch được thiết kế theo nhiều mô hình và mức độ, phù hợp với từng cấp học và điều kiện của cơ sở giáo dục. Bên cạnh việc xây dựng môi trường giao tiếp bằng tiếng Anh, nhà trường có thể tổ chức một số chủ đề, chuyên đề, hoạt động STEM, nghiên cứu khoa học và nội dung giáo dục bằng tiếng Anh.

“Nói cách khác, đây trước hết là cuộc thí điểm về môi trường ngôn ngữ, học liệu, đội ngũ và phương pháp dạy học. Tiếng Anh được bổ sung như một công cụ học tập và giao tiếp, không phải để thay thế tiếng Việt trong nhà trường”, một giáo viên trường chuyên tại Hà Nội nhận định với Sputnik.

Hơn 34.000 thí sinh Cần Thơ bước vào môn thi Ngữ văn  - Sputnik Việt Nam, 1920, 03.07.2026
Dải điểm toán "siêu khủng" bất thường ở Tuyên Quang: Bộ Giáo dục và Công an vào cuộc

Tiếng Anh là một phần của “hạ tầng mềm”

Việt Nam đang muốn tham gia sâu hơn vào những ngành có giá trị gia tăng cao như thiết kế vi mạch, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu và nghiên cứu phát triển.
Báo cáo Forging Vietnam’s Semiconductor Future của World Bank năm 2025 nhận định, để tiến lên các khâu có giá trị cao hơn trong chuỗi bán dẫn, Việt Nam cần đầu tư chiến lược và cấp thiết cho nhân lực, khoa học và đổi mới sáng tạo. Báo cáo cũng ước tính mỗi năm Việt Nam chỉ khoảng 3.000 sinh viên tốt nghiệp đi vào những công việc liên quan trực tiếp đến thiết kế, kỹ thuật hoặc sản xuất bán dẫn tiên tiến.
Trong môi trường công nghệ, tiếng Anh không còn chỉ là môn học để thi. Kỹ sư và nhà nghiên cứu phải đọc tài liệu kỹ thuật, sử dụng phần mềm chuyên ngành, tham dự hội nghị và phối hợp với những nhóm làm việc đặt tại nhiều quốc gia.

“Tiếng Anh có thể được xem như một phần của “hạ tầng mềm”. Nó không trực tiếp tạo ra con chip hay thuật toán, nhưng giúp người học tiếp cận nguồn tài liệu quốc tế và giảm trở ngại trong trao đổi chuyên môn”, ông Phan Đình Thắng, kỹ sư phần mềm, chia sẻ với Sputnik.

Viettel vận hành siêu máy tính B200 tiên tiến nhất của NVIDIA nhằm xây dựng năng lực AI chủ quyền - Sputnik Việt Nam, 1920, 02.07.2026
Trung Quốc ồ ạt xóa bỏ hàng loạt ngành học: Bài toán đặt ra cho giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên AI

Nhưng không phải "chiếc đũa thần"

Ngoại ngữ tốt có thể giúp doanh nghiệp tuyển dụng thuận lợi hơn, giảm sai lệch khi trao đổi kỹ thuật và rút ngắn quá trình đào tạo. Nhưng quyết định đặt nhà máy, trung tâm thiết kế hay cơ sở nghiên cứu còn phụ thuộc vào chất lượng kỹ sư, hạ tầng dữ liệu, logistics và chính sách đầu tư.

“Một nền kinh tế có lực lượng lao động giao tiếp tốt bằng tiếng Anh nhưng thiếu năng lực nghiên cứu, phòng thí nghiệm và doanh nghiệp nội địa đủ sức tham gia chuỗi cung ứng vẫn có thể chủ yếu đảm nhận các khâu lắp ráp. Muốn tiến lên thiết kế, nghiên cứu, phát triển sản phẩm, Việt Nam cần đồng thời nâng chất lượng giáo dục khoa học, năng lực quản trị và khả năng thương mại hóa công nghệ”, chuyên gia phân tích thị trường Lưu Hiền nhận định với Sputnik.

Vì vậy, việc đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai nên được xem là một cấu phần trong chiến lược nhân lực, không phải chiếc chìa khóa duy nhất mở cửa dòng vốn công nghệ cao vào Việt Nam.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt cán bộ quy hoạch diện Bộ Chính trị quản lý - Sputnik Việt Nam, 1920, 26.06.2026
Từ biên chế linh hoạt đến bậc lương cao nhất: Loạt yêu cầu mới của TBT,CTN Tô Lâm với ngành giáo dục

Những thách thức khi thí điểm chương trình

Trong cuộc trao đổi với Sputnik, phần lớn phụ huynh không phản đối việc tăng cường tiếng Anh. Tuy nhiên, chi phí và chất lượng là hai vấn đề được quan tâm nhiều nhất.

“Nếu thử nghiệm cho có thì không hiệu quả. Nếu chi phí cao thì không phải phụ huynh nào cũng đáp ứng được. Ở đây tôi muốn nói tới là chi phí cho tài liệu học, giáo viên trong chương trình thử nghiệm”, phụ huynh Nguyễn Minh Trang, phường Cầu Giấy, nhận xét.

Một thách thức khác là khả năng tiếp thu của học sinh. Khi học một khái niệm mới bằng ngôn ngữ chưa thành thạo, các em phải đồng thời xử lý kiến thức và ngôn ngữ truyền đạt.

“Nếu nền tảng tiếng Anh chưa đủ, học sinh có thể nhớ thuật ngữ nhưng chưa hiểu rõ bản chất hoặc ngại đặt câu hỏi vì không biết diễn đạt thế nào”, chị Trang lo lắng.

Sinh viên đang thực hiện một dự án. - Sputnik Việt Nam, 1920, 29.04.2026
Một thế hệ đang “đứng ngoài quỹ đạo” của cả giáo dục lẫn kinh tế
Bài toán giáo viên cũng không đơn giản. Người dạy phải vừa vững chuyên môn, vừa có năng lực tiếng Anh học thuật và phương pháp giảng dạy tích hợp. Theo thông tin của Chính phủ, để thực hiện mục tiêu đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai đến năm 2045, ngành giáo dục dự kiến cần bổ sung khoảng 22.000 giáo viên.
Chứng chỉ ngoại ngữ vì thế không thể là tiêu chí duy nhất. Một giáo viên nói tiếng Anh tốt chưa chắc đã giải thích được khái niệm khoa học phức tạp; ngược lại, giáo viên bộ môn giàu kinh nghiệm cũng cần được đào tạo thêm để dạy trong môi trường sử dụng hai ngôn ngữ.
Bên cạnh đó, chương trình có thể mang lại lợi thế rõ hơn cho những trường có đủ giáo viên, học liệu và cơ sở vật chất. Trong khi đó, học sinh ở trường xa trung tâm hoặc có nền tảng tiếng Anh yếu có thể gặp nhiều khó khăn hơn.

“Nếu làm thì phải lâu dài và triệt để. Nếu thiếu nguồn lực, chương trình rất dễ dừng ở hình thức”, phụ huynh Hoàng Quang, phường Nghĩa Đô, Hà Nội, chia sẻ với Sputnik.

Theo Bộ GD&ĐT, “Kết nối tri thức với cuộc sống” là bộ sách được nhiều địa phương lựa chọn sử dụng trong thời gian qua - Sputnik Việt Nam, 1920, 06.01.2026
Bộ Giáo dục và Đào tạo lên tiếng việc cả nước dùng chung bộ sách giáo khoa

Học bằng tiếng Anh có quên tiếng Việt?

Trao đổi với Sputnik, phụ huynh Nguyễn Hữu Hiếu, phường Đống Đa, có con học chương trình song ngữ, cho rằng:

“Ở trường, con tôi vẫn sử dụng tiếng Việt bình thường vì chỉ một số môn được dạy bằng tiếng Anh, trong khi phần lớn sinh hoạt và nhiều môn học khác vẫn diễn ra bằng tiếng Việt”.

Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) khuyến nghị giáo dục đa ngữ nên được xây dựng trên nền tảng tiếng mẹ đẻ, đồng thời đưa ngôn ngữ thứ hai vào theo lộ trình phù hợp.

“Biết thêm tiếng Anh không tự động làm trẻ quên tiếng Việt. Rủi ro xuất hiện khi việc mở rộng tiếng Anh làm giảm cơ hội đọc, viết, lập luận và trình bày kiến thức bằng tiếng Việt”, một giáo viên tiếng Anh tại Hà Nội nhận định với Sputnik.

Khai mạc Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV - Sputnik Việt Nam, 1920, 25.11.2025
Trình Quốc hội chương trình hơn 580.000 tỷ đồng hiện đại hóa giáo dục
Cũng theo giáo viên này, một học sinh có thể giao tiếp tiếng Việt bình thường trong đời sống nhưng vẫn khó giải thích khái niệm khoa học bằng tiếng Việt nếu không được rèn luyện. Vấn đề khi đó không phải là “quên tiếng mẹ đẻ”, mà là thiếu khả năng sử dụng tiếng Việt trong môi trường học thuật.

“Mô hình phù hợp phải giúp học sinh làm được cả hai việc là tiếp cận tài liệu quốc tế bằng tiếng Anh và giải thích tri thức đó rõ ràng bằng tiếng Việt”, giáo viên này cho biết thêm.

Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai là tấm vé bước vào nền kinh tế tri thức, nhưng cũng là phép thử lớn cho giáo dục nước nhà. Nếu vượt qua thử thách này, đây sẽ là cú hích thay đổi hoàn toàn vị thế của Việt Nam về cả nhân lực lẫn công nghệ trong tương lai.
Tin thời sự
0
Để tham gia thảo luận
hãy kích hoạt hoặc đăng ký
loader
Phòng chat
Заголовок открываемого материала